Η παραίτηση του Κιρ Στάρμερ δεν σηματοδοτεί απλώς το τέλος μιας ακόμη σύντομης πρωθυπουργίας, αλλά αποτελεί το τελευταίο επεισόδιο μιας βαθιάς πολιτικής κρίσης που μεταμορφώνει τη Μεγάλη Βρετανία την τελευταία δεκαετία. Σύμφωνα με εκτενή ανάλυση της Wall Street Journal, στο επίκεντρο αυτής της ιστορικής ανατροπής βρίσκεται ένας άνθρωπος που δεν έχει αναλάβει ποτέ τη διακυβέρνηση: ο Νάιτζελ Φάρατζ.
Αν και το κόμμα του, Reform UK, ελέγχει μόλις οκτώ έδρες στο κοινοβούλιο, η εφημερίδα αποκαλύπτει ότι ο Φάρατζ λειτούργησε ως ο απόλυτος πολιτικός καταλύτης. Μετά τη βαριά ήττα που προκάλεσε στους Εργατικούς στις πρόσφατες τοπικές εκλογές του Μαΐου, πυροδότησε την εσωκομματική εξέγερση που ανάγκασε τον Στάρμερ σε παραίτηση.
Όπως φέρεται να δήλωσε ο ίδιος σε συνεργάτη του, ο Στάρμερ έγινε ο τρίτος κατά σειρά πρωθυπουργός που «ξεφορτώνεται», μετά τους Ντέιβιντ Κάμερον το 2016 και Τερέζα Μέι το 2019, λόγω της πίεσης που άσκησε μέσω του Brexit.
Από τη θεσμική σταθερότητα στο «ιταλικό μοντέλο»
Η Wall Street Journal επισημαίνει ότι η Βρετανία έχει απολέσει την παραδοσιακή της σταθερότητα. Ενώ από το 1945 έως το 2016 η χώρα άλλαξε συνολικά 13 πρωθυπουργούς, πλέον αντικαθιστά τον ηγέτη της σχεδόν κάθε 14 μήνες. Η διαδοχή των Κάμερον, Μέι, Τζόνσον, Τρας, Σούνακ και Στάρμερ, με πιθανότερο επόμενο ένοικο της Ντάουνινγκ Στριτ τον Άντι Μπέρναμ, έχει μετατρέψει τη χώρα στο «νέο πολιτικό ανέκδοτο της Ευρώπης», θυμίζοντας περισσότερο το ρευστό κυβερνητικό μοντέλο της Ιταλίας.
Αυτή η αποσταθεροποίηση αντανακλά το τέλος του παραδοσιακού δικομματισμού μεταξύ Εργατικών και Συντηρητικών. Το Reform UK αγγίζει πλέον ποσοστά κοντά στο 30% στις δημοσκοπήσεις, μια επίδοση πρωτοφανή για τρίτο κόμμα από την εποχή του Α' Παγκοσμίου Πολέμου, με τους πολιτικούς επιστήμονες να υπογραμμίζουν την πρωτοφανή αποδυνάμωση των κομμάτων εξουσίας προς όφελος των αντισυστημικών δυνάμεων.
Η οικονομική ασφυξία και οι νέες κοινωνικές διαχωριστικές γραμμές
Η ρίζα της λαϊκής οργής εντοπίζεται σε μια 15ετή οικονομική στασιμότητα που ξεκίνησε από την κρίση του 2008 και επιτείνειται από το υψηλότερο φορολογικό βάρος από τον Β' Παγκόσμιο Πόλεμο, τις τεράστιες λίστες αναμονής στο σύστημα υγείας και τον πληθωρισμό που έχει εκτινάξει το κόστος ζωής.
Ωστόσο, η μεγαλύτερη μεταβολή είναι πολιτισμική. Η παλιά ταξική διαίρεση έχει αντικατασταθεί από τη σύγκρουση ανάμεσα στους μορφωμένους, αστούς ψηφοφόρους που ευνόησε η παγκοσμιοποίηση και σε εκείνους που νιώθουν ότι απειλούνται από τη μαζική μετανάστευση και την απώλεια του παραδοσιακού τρόπου ζωής τους. Αυτή ακριβώς τη δεξαμενή εκμεταλλεύεται ο Φάρατζ, συνδυάζοντας δεξιές θέσεις για τη μετανάστευση και τους φόρους με αριστερές δεσμεύσεις για την προστασία των συντάξεων και της δημόσιας υγείας.
Το ερώτημα της εξουσίας
Αν και οι αναλυτές της Wall Street Journal εμφανίζονται επιφυλακτικοί για το αν ο Φάρατζ μπορεί να γίνει πρωθυπουργός, καθώς οι αντίπαλοί του ενδέχεται να συσπειρωθούν εναντίον του, τονίζουν ότι το βρετανικό πλειοψηφικό εκλογικό σύστημα και ο κατακερματισμός των δυνάμεων κάνουν πλέον εφικτά σενάρια που άλλοτε έμοιαζαν αδιανόητα.
Ο άνθρωπος που ξεκίνησε από το περιθώριο της πολιτικής ζωής βρίσκεται σήμερα πιο κοντά από ποτέ στο να μετατρέψει το χάος που δημιούργησε σε επίσημη κατάκτηση της εξουσίας.