Μέχρι πριν από λίγες εβδομάδες, το βασικό ερώτημα για το Ιράν ήταν αν θα υπάρξει νέα συμφωνία με τις ΗΠΑ. Σήμερα, το ερώτημα είναι πολύ βαθύτερο: Ποιος κυβερνά πραγματικά την Ισλαμική Δημοκρατία;
Οι επίμονες δημοσιογραφικές αναφορές ότι ο Ανώτατος Ηγέτης Μοτζτάμπα Χαμενεΐ δεν εμφανίζεται δημοσίως εδώ και μήνες, ενώ κυκλοφορούν πληροφορίες -που δεν έχουν επιβεβαιωθεί ανεξάρτητα- ότι ενδέχεται να βρίσκεται εκτός Ιράν και ότι ορισμένες δημόσιες τοποθετήσεις, που αποδίδονται σε αυτόν, συντάσσονται από κύκλους των Φρουρών της Επανάστασης, έχουν τροφοδοτήσει μια συζήτηση που υπερβαίνει την πολιτική επικαιρότητα.
Στο προηγούμενο άρθρο μας υποστηρίξαμε, ότι η πραγματική ισχύς του Ανώτατου Ηγέτη δεν βρισκόταν μόνο στις θεσμικές του αρμοδιότητες. Βρισκόταν κυρίως στον ρόλο του ως τελικού… «διαιτητή» ανάμεσα στα ανταγωνιστικά κέντρα εξουσίας: Τους Φρουρούς της Επανάστασης, τον κλήρο, την κυβέρνηση, το κοινοβούλιο και τις υπηρεσίες ασφαλείας. Όσο αυτός ο εξισορροπητικός ρόλος λειτουργούσε, το σύστημα μπορούσε να απορροφά ακόμη και σοβαρές εσωτερικές διαφωνίες χωρίς να διακινδυνεύει τη συνοχή του.
Αν όμως οι πληροφορίες για περιορισμένη παρουσία ή μειωμένη δυνατότητα άσκησης αυτού του ρόλου ανταποκρίνονται στην πραγματικότητα, τότε η συζήτηση αλλάζει. Δεν πρόκειται πλέον μόνο για το ποιος βρίσκεται στην κορυφή της πυραμίδας. Πρόκειται για το αν υπάρχει ακόμη κάποιος, που μπορεί να επιβάλει μια ενιαία στρατηγική σε όλα τα κέντρα ισχύος.
Τα τελευταία στοιχεία από διεθνούς αναλυτές δείχνουν, ότι στο εσωτερικό του καθεστώτος καταγράφονται έντονες διαφωνίες μεταξύ των ομάδων ισχύος, αναφορικά με τον χειρισμό της κρίσης, και τις διαπραγματεύσεις με τις ΗΠΑ. Δεν πρόκειται απλώς για ιδεολογικές αντιθέσεις, αλλά για ανταγωνισμό ως προς το ποιος καθορίζει τη στρατηγική του καθεστώτος.
Οι Φρουροί της Επανάστασης εμφανίζονται ολοένα και περισσότερο όχι μόνο ως ο στρατιωτικός πυλώνας της Ισλαμικής Δημοκρατίας, αλλά και ως ο βασικός πολιτικός διαμορφωτής των εξελίξεων. Η αυξανόμενη επιρροή τους δημιουργεί ένα διαφορετικό μοντέλο εξουσίας, καθώς αποκτούν μεγαλύτερη επιρροή από αυτόν της υπόλοιπης πολιτικής και θρησκευτικής ηγεσίας.
Αυτό έχει ιδιαίτερη σημασία και για τη Δύση. Οι διεθνείς διαπραγματεύσεις δεν εξαρτώνται μόνο από το περιεχόμενο μιας συμφωνίας. Εξαρτώνται από το αν υπάρχει μια ηγεσία, η οποία μπορεί να την επιβάλει στο σύνολο του συστήματος. Όταν τα κέντρα ισχύος πολλαπλασιάζονται και κανένα δεν λειτουργεί ως τελικός εγγυητής, κάθε συμφωνία γίνεται πιο εύθραυστη.
Επομένως, η μεγαλύτερη πρόκληση για το Ιράν ίσως να μην είναι η εξωτερική πίεση, ούτε οι οικονομικές κυρώσεις… Αλλά η διατήρηση της εσωτερικής συνοχής ενός καθεστώτος, το οποίο είχε μάθει να λειτουργεί γύρω από έναν αδιαμφισβήτητο «διαιτητή».
Η μετα-Χαμενεΐ εποχή, όποτε και αν αρχίσει ουσιαστικά, δεν θα κριθεί μόνο από το όνομα του διαδόχου. Θα κριθεί από το αν θα εξακολουθήσει να υπάρχει ένας θεσμός ή ένα πρόσωπο ικανό να ισορροπεί τις αντιμαχόμενες δυνάμεις του συστήματος. Αν αυτό δεν συμβεί, το Ιράν μπορεί να γίνει ακόμη πιο απρόβλεπτο, όχι επειδή θα αλλάξει ιδεολογία, αλλά επειδή θα αλλάξει ο τρόπος με τον οποίο λαμβάνονται οι αποφάσεις.
Και αυτό είναι ίσως το σημαντικότερο συμπέρασμα… Δηλαδή οι μεγάλες προκλήσεις, που αντιμετωπίζει σήμερα η Τεχεράνη δεν αφορούν μόνο τις σχέσεις της με τις ΗΠΑ ή το Ισραήλ... Αφορούν το ίδιο το εσωτερικό μοντέλο εξουσίας της!
Γιατί, στην πολιτική, το δυσκολότερο δεν είναι να βρεθεί ένας ηγέτης. Είναι να υπάρχει κάποιος, ο οποίος να μπορεί να κρατήσει ενωμένο το σύστημα, όταν όλοι οι υπόλοιποι διεκδικούν μεγαλύτερη ισχύ!!!
ΠΗΓΗ: tomanifesto.gr