Σε τροχιά κορυφαίων κοινοβουλευτικών διαδικασιών εισέρχεται η πρόταση της Νέας Δημοκρατίας για την αναθεώρηση του Συντάγματος, καθώς ξεκινά στην Ολομέλεια η τριήμερη συζήτηση για την ανάγκη μεταρρύθμισης σε περισσότερες από 30 διατάξεις.
Παρ' όλα αυτά, το ουσιαστικό περιεχόμενο των αλλαγών αναμένεται να κριθεί στην επόμενη, Αναθεωρητική Βουλή, με τα κόμματα της αντιπολίτευσης να τηρούν στάση αναμονής για να διατηρήσουν τη διαπραγματευτική τους ισχύ.
Η στρατηγική της αντιπολίτευσης και η «χιαστί» πλειοψηφία
Στην προηγούμενη φάση της Επιτροπής, τα κόμματα της αντιπολίτευσης αρνήθηκαν να υπερψηφίσουν τις προτάσεις της κυβερνητικής πλειοψηφίας, εμποδίζοντας τη συγκέντρωση της αυξημένης πλειοψηφίας των 180 βουλευτών.
Με τον τρόπο αυτό, εκμεταλλεύονται τον μηχανισμό της «χιαστί» πλειοψηφίας (άρθρο 110): αν μια διάταξη λάβει τώρα μεταξύ 151 και 179 ψήφων, θα απαιτηθούν 180 ψήφοι στην επόμενη Βουλή για τη διαμόρφωση του τελικού της κειμένου, εξαναγκάζοντας την όποια μελλοντική κυβέρνηση σε συναινέσεις.
Το ΠΑΣΟΚ έχει επιλέξει τη στάση του «παρών» σε 15 άρθρα με τα οποία συμφωνεί επί της αρχής και το «κατά» στα υπόλοιπα, ενώ τα υπόλοιπα κόμματα της αντιπολίτευσης καταψηφίζουν συνολικά την πρόταση.
Τα σημεία σύγκλισης και οι διαφωνίες
Παρά την πολιτική αντιπαράθεση, διαφαίνεται έδαφος για μελλοντικές συνθέσεις σε κρίσιμα ζητήματα, όπως η θεσμοθέτηση μη κρατικών μη κερδοσκοπικών πανεπιστημίων, η αλλαγή στον τρόπο επιλογής της ηγεσίας των Ανωτάτων Δικαστηρίων, η κατάργηση της αυτόματης διαβίβασης υποθέσεων περί ευθύνης υπουργών, η προστασία από την τεχνητή νοημοσύνη, καθώς και η θεσμοθέτηση της επιστολικής ψήφου εντός επικράτειας. Ευρύτερη αποδοχή φαίνεται να συγκεντρώνουν επίσης προτάσεις για την προστασία της ελληνικής γλώσσας και των εθνικών συμβόλων.
Στον αντίποδα, ορισμένες κυβερνητικές προτάσεις οδεύουν προς απόσυρση ή καταψήφιση. Το ασυμβίβαστο μεταξύ υπουργικού και βουλευτικού αξιώματος ενδέχεται να μην τεθεί καν σε ψηφοφορία, ενώ η πρόταση για μία και μοναδική εξαετή θητεία του Προέδρου της Δημοκρατίας συναντά ενστάσεις ακόμα και στο εσωτερικό της Νέας Δημοκρατίας, καθώς πολλοί βουλευτές θεωρούν πως μια τέτοια ρύθμιση δεν έχει νόημα χωρίς την ταυτόχρονη ενίσχυση των προεδρικών αρμοδιοτήτων.
Οξύτατη αντιπαράθεση ΝΔ και ΠΑΣΟΚ με φόντο το 2019
Η κυβερνητική παράταξη ασκεί δριμεία κριτική στο ΠΑΣΟΚ, κατηγορώντας το για τακτικισμό, καθώς αρνείται να υπερψηφίσει ακόμα και δικές του θέσεις —όπως η διατύπωση για τα μη κρατικά πανεπιστήμια στο άρθρο 16— τις οποίες η ΝΔ δήλωσε πρόθυμη να υιοθετήσει.
Από την πλευρά του, το ΠΑΣΟΚ επικαλείται την εμπειρία της αναθεώρησης του 2019, τονίζοντας πως η τότε κυβερνητική πλειοψηφία αξιοποίησε τις ευρείες πλειοψηφίες της προτείνουσας Βουλής για να επιβάλει στη συνέχεια δικές της, διαφορετικές επιλογές, με αποτέλεσμα τη θέσπιση της εκλογής Προέδρου της Δημοκρατίας ακόμη και με σχετική πλειοψηφία.