Οι δημόσιες αιτιάσεις του Αμερικανού Προέδρου Ντόναλντ Τραμπ περί «απίστευτης διπροσωπίας» του Ιράν αναδεικνύουν τη συνεχιζόμενη αδυναμία της Ουάσιγκτον να αποκωδικοποιήσει την ηγεσία της Τεχεράνης, σύμφωνα με ανάλυση των New York Times.
Παρά την αυτοπεποίθηση του Αμερικανού προέδρου στις διαπραγματευτικές του ικανότητες, το ιρανικό καθεστώς αποδεικνύεται ένας ιδιαίτερα ανθεκτικός και απρόβλεπτος αντίπαλος.
Η παρατεταμένη αβεβαιότητα γύρω από τη ναυσιπλοΐα στα Στενά του Ορμούζ, με την Τεχεράνη να απαιτεί τέλη διέλευσης, επιφέρει σοβαρό πολιτικό και οικονομικό κόστος στις ΗΠΑ, επηρεάζοντας τόσο την τιμή του πετρελαίου όσο και τους ψηφοφόρους που αντιτίθενται σε νέες πολεμικές εμπλοκές.
Η στρατιωτική πίεση και η συσπείρωση των σκληροπυρηνικών
Η πεποίθηση της αμερικανικής ηγεσίας ότι η επίδειξη στρατιωτικής ισχύος θα οδηγούσε γρήγορα σε πολιτική αλλαγή διαψεύστηκε. Μετά την αεροπορική επιδρομή στα τέλη Φεβρουαρίου που οδήγησε στον θάνατο του Αλί Χαμενεΐ, η επιδιωκόμενη λαϊκή εξέγερση δεν πραγματοποιήθηκε.
Αντιθέτως, το καθεστώς ενίσχυσε τη θέση του, εκλέγοντας τον Μάρτιο ως νέο ανώτατο ηγέτη τον γιο του εκλιπόντος, Μοτζτάμπα Χαμενεΐ. Ο νέος ηγέτης θεωρείται ακόμη πιο αδιάλλακτος, αγνοώντας τις προειδοποιήσεις και τις προτάσεις του Τραμπ για απευθείας διαλογικές επαφές. Αναλυτές επισημαίνουν ότι ο Αμερικανός πρόεδρος επιχείρησε ταυτόχρονα να ασκήσει τη μεγαλύτερη δυνατή στρατιωτική πίεση και να επιτύχει μια «μεγάλη συμφωνία», χωρίς όμως αποτέλεσμα.
Ένα σύστημα δομημένο στην αντιπαράθεση με τις ΗΠΑ
Όπως τονίζουν ειδικοί αναλυτές, η ιδεολογική ταυτότητα της Ισλαμικής Δημοκρατίας παραμένει θεμελιωμένη στην αντιπαράθεση με τις ΗΠΑ.
Επιπλέον, η παντελής έλλειψη άμεσης επαφής των Αμερικανών αξιωματούχων με τους κορυφαίους Ιρανούς ηγέτες διαχρονικά εμποδίζει την ουσιαστική κατανόηση των εσωτερικών ισορροπιών του καθεστώτος.
Το διαχρονικό αδιέξοδο των Αμερικανών Προέδρων
Ο Ντόναλντ Τραμπ δεν αποτελεί εξαίρεση, καθώς σχεδόν όλοι οι κάτοχοι του Λευκού Οίκου μετά την Ισλαμική Επανάσταση του 1979 αντιμετώπισαν παρόμοιες δυσκολίες. Ο Τζίμι Κάρτερ είδε τις μυστικές επαφές για την απελευθέρωση των ομήρων το 1980 να καταρρέουν μετά την απόρριψη του Αγιατολάχ Χομεϊνί. Στη συνέχεια, ο Ρόναλντ Ρίγκαν επιχείρησε να προσενεχθεί σε μετριοπαθείς κύκλους μέσω πωλήσεων όπλων, γεγονός που οδήγησε στο σκάνδαλο Iran-Contra.
Αργότερα, ο Μπιλ Κλίντον προσπάθησε να αξιοποιήσει την εκλογή του μεταρρυθμιστή Προέδρου Χαταμί το 1997, όμως οι προσπάθειές του μπλοκαρίστηκαν από τους σκληροπυρηνικούς. Μόνο ο Μπαράκ Ομπάμα πέτυχε τη σημαντική πυρηνική συμφωνία του 2015, η οποία όμως επικρίθηκε έντονα στο εσωτερικό των ΗΠΑ και τελικά καταργήθηκε το 2018 επί προεδρίας Τραμπ.
Η ακύρωση της πυρηνικής συμφωνίας το 2018 επιβεβαίωσε την καχυποψία της Τεχεράνης απέναντι στην αξιοπιστία των ΗΠΑ. Όπως σημειώνουν διπλωματικοί αναλυτές, το Ιράν φαίνεται να αντιλαμβάνεται την αμερικανική βιασύνη για την επίτευξη συμφωνίας ως διαπραγματευτική αδυναμία, θεωρώντας ότι ο χρόνος λειτουργεί προς δικό του όφελος.