Ενώ μεγάλο μέρος της Ευρώπης βρισκόταν σε καλοκαιρινή περίοδο χαλάρωσης, η Ρωσία φέρεται να ενίσχυσε τη δραστηριότητά της στον τομέα των επιχειρήσεων δολιοφθοράς, με το ενδιαφέρον να στρέφεται πλέον σε στρατιωτικές εγκαταστάσεις και υποδομές της αμυντικής βιομηχανίας.
Σύμφωνα με ανάλυση του BBC, τον Αύγουστο καταγράφηκε σειρά περιστατικών σε διαφορετικές ευρωπαϊκές χώρες, από πυρκαγιές σε εγκαταστάσεις αμυντικών εταιρειών έως απόπειρες εμπρησμών και εντοπισμό drones με εκρηκτικά. Σε αρκετές περιπτώσεις οι Αρχές εξετάζουν το ενδεχόμενο ρωσικής εμπλοκής, χωρίς όμως όλες οι υποθέσεις να έχουν αποσαφηνιστεί.
Στη Γερμανία, οι Αρχές απέδωσαν στη Ρωσία την ευθύνη για την εμφάνιση μη επανδρωμένων αεροσκαφών στο αεροδρόμιο της Λειψίας, το οποίο χρησιμοποιείται για τη μεταφορά στρατιωτικού υλικού προς την Ουκρανία. Η Μόσχα, όπως και σε προηγούμενες αντίστοιχες κατηγορίες, απορρίπτει τις αιτιάσεις και ζητά αποδείξεις.
Παράλληλα, μια σειρά περιστατικών πυρκαγιάς σε εγκαταστάσεις που συνδέονται με την αμυντική παραγωγή ενίσχυσε τις ανησυχίες. Στη Βουλγαρία καταγράφηκε φωτιά σε εργοστάσιο της αμυντικής εταιρείας EMCO, ενώ στην Ιταλία πυρκαγιά στις εγκαταστάσεις της KNDS Ammo Italy προκάλεσε ισχυρή έκρηξη και οι Αρχές εξετάζουν το ενδεχόμενο εξωτερικής παρέμβασης.
Στην Εσθονία, πυρκαγιά εκδηλώθηκε σε εργοστάσιο της Milrem Robotics στο Ταλίν, εταιρείας που προμηθεύει την Ουκρανία με μη επανδρωμένα συστήματα, ενώ δύο άτομα συνελήφθησαν. Η κυβέρνηση της χώρας έχει δηλώσει ότι το ενδεχόμενο ρωσικής δολιοφθοράς εξετάζεται σοβαρά.
Ακόμη ένα περιστατικό σημειώθηκε στη Σλοβακία, όπου οι Αρχές ανακοίνωσαν ότι απέτρεψαν απόπειρα εμπρησμού σε εταιρεία που κατασκευάζει drones για την Ουκρανία. Τρεις ύποπτοι συνελήφθησαν, ενώ κατασχέθηκε μεγάλη ποσότητα εμπρηστικού υλικού.
Στην Πολωνία, τέλος, δύο πυρκαγιές σε εταιρείες που δραστηριοποιούνται στον αμυντικό τομέα προκάλεσαν νέο συναγερμό. Στη μία περίπτωση, ο πρωθυπουργός Ντόναλντ Τουσκ δεν απέκλεισε το ενδεχόμενο εμπρησμού, ενώ στην υπόθεση της εταιρείας WB Group, κάμερες κατέγραψαν άτομο να πετά εμπρηστικούς μηχανισμούς στις εγκαταστάσεις.
Ο υπουργός Εσωτερικών της Πολωνίας, Μάρτσιν Κιερβίνσκι, υποστήριξε ότι υπάρχουν αυξανόμενες ενδείξεις πως η Ρωσία μεταβάλλει τη στρατηγική της και εντείνει τις δραστηριότητες δολιοφθοράς στην Ευρώπη, καλώντας τους πολίτες να παραμένουν σε εγρήγορση.
Πιέσεις προς την Ευρώπη και δοκιμή των ορίων του ΝΑΤΟ
Αναλυτές εκτιμούν ότι η αυξημένη συχνότητα των περιστατικών δεν είναι τυχαία. Η καθηγήτρια του King's College London Ντανιέλα Ριχτέροβα χαρακτηρίζει ασυνήθιστη την ένταση των επιθέσεων σε στρατιωτικούς στόχους και τη συνδέει με την εξέλιξη του πολέμου στην Ουκρανία.
Μία από τις εκτιμήσεις είναι ότι η Μόσχα επιχειρεί να αυξήσει το κόστος της ευρωπαϊκής στήριξης προς το Κίεβο, ασκώντας πίεση στις κυβερνήσεις ώστε να περιορίσουν τη στρατιωτική βοήθεια προς την Ουκρανία. Άλλοι αναλυτές θεωρούν ότι η Ρωσία επιχειρεί παράλληλα να εντοπίσει αδυναμίες στις ευρωπαϊκές υποδομές και να δοκιμάσει τα όρια αντίδρασης του ΝΑΤΟ.
Ο Κιρ Τζάιλς του Chatham House εκτιμά ότι η Μόσχα αξιολογεί τι μπορεί να πραγματοποιήσει χωρίς να προκαλέσει άμεση και ευρύτερη αντίδραση, συγκεντρώνοντας παράλληλα πληροφορίες για τα ευάλωτα σημεία των ευρωπαϊκών χωρών.
Οι επιχειρήσεις αυτές δεν αποτελούν νέο φαινόμενο. Ωστόσο, αυτό που προβληματίζει τους ειδικούς είναι η συγκέντρωση περιστατικών μέσα σε μικρό χρονικό διάστημα και η αυξανόμενη στόχευση εγκαταστάσεων που σχετίζονται άμεσα με την άμυνα και τον εφοδιασμό της Ουκρανίας.
«Σκιώδης» δράση μέσω πληρεξουσίων
Οι περισσότερες επιχειρήσεις που έχουν αποδοθεί στη Ρωσία στην Ευρώπη φέρεται να πραγματοποιούνται μέσω προσώπων που στρατολογούνται διαδικτυακά και λειτουργούν ως πληρεξούσιοι. Συχνά πρόκειται για άτομα από πρώην σοβιετικές χώρες, τα οποία δελεάζονται κυρίως από οικονομικές αμοιβές.
Οι φερόμενοι ως οργανωτές των επιχειρήσεων εκτιμάται ότι παραμένουν στη Ρωσία και συντονίζουν τις ενέργειες εξ αποστάσεως. Το Διεθνές Ινστιτούτο Στρατηγικών Μελετών έχει παρομοιάσει αυτούς τους εκτελεστές με «αναλώσιμα» drones, καθώς μπορούν να στρατολογηθούν γρήγορα και να χρησιμοποιηθούν σε μεγάλο αριθμό.
Παράλληλα, οι ειδικοί βλέπουν ομοιότητες με πρακτικές της σοβιετικής περιόδου. Στόχοι όπως στρατιωτικές εγκαταστάσεις, υποδομές και επιχειρήσεις στρατηγικής σημασίας φαίνεται να εντάσσονται σε μια ευρύτερη λογική «γκρίζας ζώνης», όπου οι επιθέσεις παραμένουν κάτω από το όριο μιας ανοιχτής στρατιωτικής σύγκρουσης.
Το βασικό ερώτημα πλέον για το ΝΑΤΟ είναι πότε μια σειρά μεμονωμένων περιστατικών παύει να αποτελεί συλλογή ασύνδετων ενεργειών και μετατρέπεται σε οργανωμένη επίθεση εναντίον ευρωπαϊκών κρατών.
Ακόμη μεγαλύτερη ανησυχία προκαλεί το ενδεχόμενο ενός σοβαρού ατυχήματος. Μια επίθεση που θα προκαλούσε την κατάρριψη αεροσκάφους ή σημαντικές ανθρώπινες απώλειες θα μπορούσε να οδηγήσει σε απότομη κλιμάκωση και να θέσει το ΝΑΤΟ ενώπιον της ανάγκης για συλλογική αντίδραση.