Η παρατεταμένη σύγκρουση μεταξύ ΗΠΑ και Ιράν έχει αρχίσει να αφήνει έντονο αποτύπωμα στις οικονομίες του Περσικού Κόλπου, αναγκάζοντας κυβερνήσεις και επιχειρήσεις να επανεξετάσουν τα αναπτυξιακά τους σχέδια υπό το βάρος της γεωπολιτικής αβεβαιότητας.
Καθώς η κρίση εισέρχεται στον έβδομο μήνα, χώρες όπως τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα, η Σαουδική Αραβία, το Κατάρ και το Μπαχρέιν βρίσκονται αντιμέτωπες με σημαντικές πιέσεις σε βασικούς τομείς των οικονομιών τους. Τουρισμός, αερομεταφορές, ακίνητα, ναυτιλία και εφοδιαστικές αλυσίδες καταγράφουν απώλειες, ενώ διεθνείς διοργανώσεις και μεγάλες εκδηλώσεις είτε αναβάλλονται είτε μεταφέρονται εκτός περιοχής.
Οι επιπτώσεις είναι ιδιαίτερα αισθητές στον τουρισμό. Πολυτελή ξενοδοχεία καταγράφουν μεγάλη πτώση στις πληρότητές τους, οι οποίες υποχώρησαν στο 56% το πρώτο εξάμηνο του έτους, από 80% την αντίστοιχη περυσινή περίοδο. Η κάμψη της δραστηριότητας έχει ήδη οδηγήσει σε περικοπές προσωπικού σε ορισμένες επιχειρήσεις.
Παράλληλα, σημαντικές διεθνείς διοργανώσεις μεταφέρονται σε άλλες χώρες, εντείνοντας τις ανησυχίες για τη δυνατότητα της περιοχής να διατηρήσει τον ρόλο της ως παγκόσμιου προορισμού για τουρισμό, ψυχαγωγία και μεγάλες εκδηλώσεις.
Ντόμινο στο Ντουμπάι
Ιδιαίτερα έντονες είναι οι πιέσεις στο Ντουμπάι, όπου η αγορά ακινήτων εμφανίζει σημάδια σημαντικής επιβράδυνσης.
Ο δείκτης των εισηγμένων κατασκευαστικών εταιρειών έχει υποχωρήσει περίπου κατά ένα τρίτο, ενώ οι πωλήσεις κατοικιών μειώθηκαν κατά 31% την άνοιξη. Ακόμη μεγαλύτερη ήταν η πτώση στην αγορά πολυτελών ακινήτων, με τις πωλήσεις κατοικιών αξίας άνω των 4 εκατ. δολαρίων να καταγράφουν βουτιά 59%.
Σημαντικό πλήγμα δέχεται και ο τομέας των αερομεταφορών. Η επιβατική κίνηση στο Ντουμπάι μειώθηκε κατά 31%, ενώ οι αεροπορικές μεταφορές φορτίων υποχώρησαν κατά 29%. Αρκετές ευρωπαϊκές και βορειοαμερικανικές αεροπορικές εταιρείες έχουν αναστείλει ή παρατείνει την αναστολή πτήσεων προς το εμιράτο.
Η αβεβαιότητα επηρεάζει παράλληλα το διεθνές εμπόριο. Οι καθυστερήσεις στις παραδόσεις και οι αλλαγές στις διαδρομές των πλοίων, λόγω των προβλημάτων στα Στενά του Ορμούζ, αυξάνουν το κόστος μεταφοράς και εισαγωγής προϊόντων, δημιουργώντας πρόσθετες πιέσεις στις επιχειρήσεις.
Ακριβότερες μεταφορές και αναθεώρηση επενδύσεων
Οι επιχειρήσεις της περιοχής προειδοποιούν ότι ακόμη και σε περίπτωση αποκλιμάκωσης, η επιστροφή στην κανονικότητα δεν θα είναι άμεση. Οι αναταράξεις στις εφοδιαστικές αλυσίδες και στις μεταφορές ενδέχεται να χρειαστούν μήνες για να αποκατασταθούν.
Την ίδια στιγμή, μεγάλα επενδυτικά projects επηρεάζονται από το αυξημένο γεωπολιτικό ρίσκο. Η Wynn Resorts, η οποία κατασκευάζει στα ΗΑΕ ένα από τα μεγαλύτερα τουριστικά έργα της περιοχής, έχει αναφέρει καθυστέρηση στην έναρξη λειτουργίας και σημαντική αύξηση του κόστους του project.
Η εξέλιξη αυτή προκαλεί προβληματισμό και στη Σαουδική Αραβία, καθώς οι πιέσεις στον τουρισμό περιορίζουν τις προσδοκίες για γρήγορη ανάπτυξη νέων πηγών εσόδων πέρα από το πετρέλαιο. Το φιλόδοξο πρόγραμμα «Vision 2030» βρίσκεται πλέον μπροστά στην ανάγκη αναπροσαρμογής των προτεραιοτήτων του, με μεγαλύτερη έμφαση στην ενίσχυση της βιομηχανικής βάσης της χώρας.
Σιγκαπούρη και Τουρκία διεκδικούν κεφάλαια
Μέσα σε αυτό το περιβάλλον, ανταγωνιστικά οικονομικά κέντρα, μεταξύ των οποίων η Σιγκαπούρη και η Τουρκία, επιχειρούν να αξιοποιήσουν την αναταραχή προσελκύοντας επενδύσεις και επιχειρήσεις που αναζητούν ασφαλέστερες εναλλακτικές.
Με φορολογικά κίνητρα και ευνοϊκότερα προγράμματα για επενδυτές και κατοίκους, οι δύο χώρες προσπαθούν να ενισχύσουν τη θέση τους στον διεθνή οικονομικό χάρτη.
Τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα, από την πλευρά τους, επιχειρούν να περιορίσουν τις απώλειες με μέτρα στήριξης. Το Ντουμπάι έχει εγκρίνει πακέτο ελαφρύνσεων ύψους περίπου 680 εκατ. δολαρίων, ενώ παράλληλα ενισχύει τον ξενοδοχειακό κλάδο και απλοποιεί τις διαδικασίες για την έκδοση αδειών διαμονής.
Το εμιράτο επιστρατεύει επίσης επιθετικές προωθητικές καμπάνιες για να τονώσει την τουριστική κίνηση, προσφέροντας εκπτώσεις, τουριστικά κουπόνια, δωρεάν εισιτήρια σε θεματικά πάρκα και σημαντικές μειώσεις στις τιμές πολυτελών ξενοδοχείων.
Η εικόνα που διαμορφώνεται δείχνει ότι η κρίση στη Μέση Ανατολή δεν περιορίζεται πλέον στο στρατιωτικό και ενεργειακό πεδίο. Αγγίζει πλέον τον πυρήνα των οικονομικών σχεδίων των χωρών του Κόλπου, δοκιμάζοντας το μοντέλο ανάπτυξης που βασίστηκε στην προσέλκυση διεθνών κεφαλαίων, τουριστών και επιχειρήσεων και αναγκάζοντας την περιοχή να προσαρμοστεί σε μια νέα, πιο αβέβαιη γεωπολιτική πραγματικότητα.