Είκοσι πέντε χρόνια συμπληρώνονται σήμερα από τις τρομοκρατικές επιθέσεις της 11ης Σεπτεμβρίου 2001 και οι Ηνωμένες Πολιτείες τιμούν τη μνήμη των 2.977 θυμάτων μιας ημέρας που σημάδεψε βαθιά τη χώρα και επηρέασε καθοριστικά τις διεθνείς εξελίξεις των επόμενων δεκαετιών.
Επίκεντρο των εκδηλώσεων μνήμης είναι η Νέα Υόρκη και ειδικότερα το Σημείο Μηδέν, το Ground Zero, όπου βρίσκονταν οι Δίδυμοι Πύργοι του Παγκόσμιου Κέντρου Εμπορίου.
Η κεντρική τελετή ξεκινά στις 08:30 το πρωί, τοπική ώρα, και, όπως κάθε χρόνο, απευθύνεται κυρίως στους συγγενείς των θυμάτων. Κατά τη διάρκειά της θα διαβαστούν ένα προς ένα τα ονόματα 2.983 ανθρώπων: των 2.977 θυμάτων των επιθέσεων της 11ης Σεπτεμβρίου 2001 και των έξι ανθρώπων που σκοτώθηκαν στην επίθεση στο Παγκόσμιο Κέντρο Εμπορίου το 1993.
Για πρώτη φορά φέτος, στις έξι καθιερωμένες στιγμές σιγής προστίθεται και μία έβδομη, αφιερωμένη σε όσους έχασαν τη ζωή τους τα επόμενα χρόνια από ασθένειες που συνδέονται με τις επιπτώσεις των επιθέσεων και την έκθεση σε τοξικές ουσίες.
Οι έξι καθιερωμένες στιγμές σιγής σηματοδοτούν τις ώρες κατά τις οποίες τα δύο αεροσκάφη έπληξαν τους Δίδυμους Πύργους, τις καταρρεύσεις των δύο κτιρίων, την επίθεση στο Πεντάγωνο και τη συντριβή της πτήσης 93 στην Πενσιλβάνια.
Εκδηλώσεις μνήμης στη Νέα Υόρκη
Οι εκδηλώσεις θα συνεχιστούν καθ’ όλη τη διάρκεια της ημέρας. Μεταξύ αυτών περιλαμβάνεται διαθρησκειακή επιμνημόσυνη δέηση στον Ελληνορθόδοξο Ναό του Αγίου Νικολάου, δίπλα στο Σημείο Μηδέν, παρουσία του Αρχιεπισκόπου Αμερικής Ελπιδοφόρου, ο οποίος αναμένεται να απευθύνει ομιλία.
Μετά τη δύση του ηλίου, τον ουρανό της Νέας Υόρκης θα φωτίσει και πάλι το εμβληματικό «Tribute in Light», οι δύο ισχυρές δέσμες φωτός που συμβολίζουν τους Δίδυμους Πύργους.
Οι δέσμες φτάνουν σε ύψος περίπου 6,4 χιλιομέτρων και, υπό κατάλληλες καιρικές συνθήκες, είναι ορατές σε ακτίνα σχεδόν 100 χιλιομέτρων από το νότιο Μανχάταν.
Στο πλαίσιο των εκδηλώσεων μνήμης, μπλε θα φωταγωγηθούν επίσης εμβληματικά κτίρια και σημεία της Νέας Υόρκης.
Αυξημένα μέτρα ασφαλείας
Τα μέτρα ασφαλείας είναι φέτος ιδιαίτερα αυξημένα, εν μέσω της συνεχιζόμενης πολεμικής σύγκρουσης με το Ιράν.
Οι αμερικανικές Αρχές έχουν διευκρινίσει ότι δεν έχει εντοπιστεί συγκεκριμένη ιρανική απειλή σε βάρος των εκδηλώσεων, ωστόσο αστυνομικές και άλλες δυνάμεις ασφαλείας βρίσκονται σε αυξημένη επιφυλακή.
Σε πολιτικό επίπεδο, στην τελετή της Νέας Υόρκης αναμένεται να παραστεί ο αντιπρόεδρος των ΗΠΑ Τζέι Ντι Βανς, καθώς ο πρόεδρος Ντόναλντ Τραμπ θα συμμετάσχει στην αντίστοιχη τελετή μνήμης στο Πεντάγωνο, στη Βιρτζίνια.
Στη Νέα Υόρκη αναμένεται επίσης να βρεθούν οι εν ζωή πρώην πρόεδροι των ΗΠΑ Τζο Μπάιντεν, Μπαράκ Ομπάμα, Τζορτζ Μπους και Μπιλ Κλίντον.
Σύμφωνα με τους New York Times, ο Τραμπ επέλεξε να μην παραστεί στο Ground Zero επειδή, βάσει του πρωτοκόλλου της τελετής, τον λόγο λαμβάνουν οι οικογένειες των θυμάτων και δεν προβλέπονται πολιτικές ομιλίες. Ο Αμερικανός πρόεδρος απέρριψε τον ισχυρισμό, κατηγορώντας την εφημερίδα ότι επινόησε τη συγκεκριμένη εξήγηση.
Χιλιάδες θάνατοι από ασθένειες μετά την 11η Σεπτεμβρίου
Το ανθρώπινο κόστος της 11ης Σεπτεμβρίου δεν περιορίζεται στους σχεδόν 3.000 ανθρώπους που σκοτώθηκαν την ημέρα των επιθέσεων.
Χιλιάδες διασώστες, εργαζόμενοι και κάτοικοι που εκτέθηκαν στη σκόνη, στον καπνό και σε τοξικά υλικά στο Παγκόσμιο Κέντρο Εμπορίου εμφάνισαν τα επόμενα χρόνια σοβαρές παθήσεις. Περισσότερα από 9.000 μέλη του ομοσπονδιακού προγράμματος υγείας για όσους επηρεάστηκαν από την 11η Σεπτεμβρίου έχουν έκτοτε χάσει τη ζωή τους.
Η ημέρα που άλλαξε τις Ηνωμένες Πολιτείες
Στις 11 Σεπτεμβρίου 2001, 19 μέλη της Αλ Κάιντα κατέλαβαν τέσσερα επιβατικά αεροσκάφη. Οι 15 από τους 19 αεροπειρατές ήταν υπήκοοι της Σαουδικής Αραβίας.
Δύο από τα αεροσκάφη έπεσαν πάνω στους Δίδυμους Πύργους στη Νέα Υόρκη και ένα τρίτο έπληξε το Πεντάγωνο στη Βιρτζίνια.
Το τέταρτο αεροσκάφος, η πτήση 93 της United Airlines, συνετρίβη κοντά στο Σάνκσβιλ της Πενσιλβάνιας, αφού επιβάτες επιχείρησαν να ανακτήσουν τον έλεγχο από τους αεροπειρατές. Εκτιμάται ότι στόχος του ήταν κτίριο στην Ουάσινγκτον, πιθανότατα το Καπιτώλιο.
Οι επιθέσεις οδήγησαν τις Ηνωμένες Πολιτείες στον λεγόμενο «πόλεμο κατά της τρομοκρατίας». Τον Οκτώβριο του 2001, αμερικανικές δυνάμεις εισέβαλαν στο Αφγανιστάν, ανέτρεψαν τους Ταλιμπάν και εξαπέλυσαν επιχείρηση εναντίον της Αλ Κάιντα.
Τον Δεκέμβριο του ίδιου έτους, δυνάμεις του διεθνούς συνασπισμού και Αφγανοί μαχητές που αντιτάσσονταν στους Ταλιμπάν επιτέθηκαν στις θέσεις της Αλ Κάιντα στα βουνά Τόρα Μπόρα. Ο Οσάμα μπιν Λάντεν, ωστόσο, κατάφερε να διαφύγει.
Ο ηγέτης της Αλ Κάιντα εντοπίστηκε και σκοτώθηκε σχεδόν μία δεκαετία αργότερα, τον Μάιο του 2011, από αμερικανικές ειδικές δυνάμεις στο Αμποταμπάντ του Πακιστάν.
Ο Χαλίντ Σεΐχ Μοχάμεντ και η ηγεσία της Αλ Κάιντα
Ο Χαλίντ Σεΐχ Μοχάμεντ, ο οποίος θεωρείται ο βασικός οργανωτής των επιθέσεων της 11ης Σεπτεμβρίου, συνελήφθη στο Πακιστάν το 2003.
Το 2007, σε απομαγνητοφωνημένο κείμενο ανάκρισής του που δημοσιοποιήθηκε από το Πεντάγωνο, ανέλαβε την ευθύνη για τον σχεδιασμό των επιθέσεων. Κρατείται εδώ και περισσότερες από δύο δεκαετίες στο Γκουαντάναμο, στην Κούβα, ενώ η δίκη του και τριών συγκατηγορουμένων του έχει οριστεί για τον Ιούνιο του 2028.
Ο Αϊμάν αλ Ζαουάχρι, ο οποίος διαδέχθηκε τον μπιν Λάντεν στην ηγεσία της Αλ Κάιντα, σκοτώθηκε το 2022 στην Καμπούλ από αμερικανικό πλήγμα με μη επανδρωμένο αεροσκάφος.
Ως ντε φάκτο ηγέτης της οργάνωσης θεωρείται σήμερα ο Αιγύπτιος Σεΐφ αλ Άντελ.