Την ελπίδα ότι η Θεολογική Σχολή της Χάλκης θα επαναλειτουργήσει σύντομα εξέφρασε ο Οικουμενικός Πατριάρχης Βαρθολομαίος, αποκαλύπτοντας ότι βρίσκονται σε εξέλιξη νέες, ενθαρρυντικές συνομιλίες με τις τουρκικές αρχές. Ολοκληρώνοντας την πενθήμερη επίσκεψή του στην Ιταλία, ο Πατριάρχης αναφέρθηκε επίσης στην ιστορική προσέγγιση Ορθοδόξων και Καθολικών, εκφράζοντας την ευχή να προχωρήσει ο διάλογος προς την πλήρη εκκλησιαστική κοινωνία.
Κατά την τελευταία ημέρα της παραμονής του στη Ρώμη, ο κ. Βαρθολομαίος επισκέφθηκε νωρίς το πρωί τη Βασιλική της Αγίας Μαρίας της Μεγίστης, όπου προσευχήθηκε στον τάφο του εκλιπόντος πάπα Φραγκίσκου.
Στη συνέχεια μετέβη στο Ποντιφικό Ανατολικό Ινστιτούτο (Orientale), όπου είχε πραγματοποιήσει μεταπτυχιακές σπουδές πριν από περίπου έξι δεκαετίες, αποκτώντας διδακτορικό τίτλο στο κανονικό δίκαιο.
Το Ινστιτούτο, με αφορμή την επίσκεψή του, διοργάνωσε ειδική έκθεση αφιερωμένη στα φοιτητικά του χρόνια και του απένειμε τιμητικό μετάλλιο.
Χάλκη: «Σήμερα μπορούμε να μιλάμε όχι μόνο για πληγή, αλλά και για ελπίδα»
Κεντρικό σημείο της ομιλίας του Οικουμενικού Πατριάρχη αποτέλεσε το ζήτημα της επαναλειτουργίας της Θεολογικής Σχολής της Χάλκης, την οποία χαρακτήρισε καθοριστική για το μέλλον του Πατριαρχείου.
«Η θεολογική σχολή είναι ο χώρος στον οποίο μια εκκλησία ετοιμάζει το μέλλον της», τόνισε, επισημαίνοντας ότι το κλείσιμό της καθιστά αβέβαιη την προοπτική της.
Ο κ. Βαρθολομαίος αναφέρθηκε στις πρόσφατες επαφές με τον πρόεδρο της Τουρκίας, καθώς και στις συζητήσεις που πραγματοποιούνται με το τουρκικό υπουργείο Εθνικής Παιδείας και το Συμβούλιο Ανώτατης Εκπαίδευσης.
«Σήμερα, όμως, μπορούμε να μιλάμε όχι μόνον για πληγή αλλά και για ελπίδα. Πρόσφατα συναντηθήκαμε με τον πρόεδρο της Τουρκίας και το Οικουμενικό Πατριαρχείο βρίσκεται σε νέες και ενθαρρυντικές συνομιλίες με το υπουργείο Εθνικής Παιδείας και με το Συμβούλιο Ανώτατης Εκπαίδευσης», δήλωσε.
Παράλληλα, εξέφρασε την ευγνωμοσύνη του για τις εξελίξεις αυτές, καλώντας όσους συμμετέχουν στις σχετικές προσπάθειες να συνεχίσουν μέχρι την ολοκλήρωσή τους.
Οι σπουδές στη Ρώμη και η ιστορική προσέγγιση των δύο Εκκλησιών
Στη διάλεξή του στο Ινστιτούτο Οριεντάλε, ο Πατριάρχης αναφέρθηκε στα τρία χρόνια που έζησε στη Ρώμη ως υπότροφος του Οικουμενικού Πατριαρχείου.
Θυμήθηκε ότι τα μαθήματα πραγματοποιούνταν στα λατινικά, γλώσσα την οποία, όπως είπε, κατάφερε να μάθει μέσα σε δύο μήνες.
Η φοιτητική του περίοδος συνέπεσε με μία από τις σημαντικότερες καμπές στις σχέσεις Ορθόδοξης και Ρωμαιοκαθολικής Εκκλησίας.
Το 1964, ο Οικουμενικός Πατριάρχης Αθηναγόρας συναντήθηκε με τον πάπα Παύλο ΣΤ΄ στα Ιεροσόλυμα, εγκαινιάζοντας μια νέα περίοδο επικοινωνίας μεταξύ των δύο Εκκλησιών.
Ακολούθησε, στις 7 Δεκεμβρίου 1965, η ταυτόχρονη ανακοίνωση σε Ρώμη και Κωνσταντινούπολη της άρσης των αναθεμάτων του 1054, που είχαν συνδεθεί με το Σχίσμα Ανατολής και Δύσης.
«Ήμουν ένας φοιτητής, όταν ο πάγος εννέα αιώνων άρχισε να λιώνει», ανέφερε χαρακτηριστικά ο κ. Βαρθολομαίος, περιγράφοντας την ιστορική σημασία εκείνης της περιόδου.
«Φαντάστηκε μια έδρα στη Χάλκη – Ο Θεός του έδωσε τον Θρόνο του Αγίου Ανδρέα»
Ιδιαίτερα προσωπικό τόνο είχε το τελευταίο μέρος της ομιλίας του, κατά το οποίο ο Οικουμενικός Πατριάρχης ανακάλεσε τη στιγμή που, ως νεαρός διάκονος, υποστήριζε τη διδακτορική διατριβή του στη Ρώμη.
«Πριν από σχεδόν εξήντα χρόνια, ένα Σάββατο πριν από τα Χριστούγεννα, ένας νεαρός διάκονος υποστήριξε εδώ τη διατριβή του, χωρίς να γνωρίζει πού θα τον οδηγούσε ο Θεός», ανέφερε.
«Φαντάστηκε μια έδρα στη Χάλκη. Ο Θεός του έδωσε αντ' αυτού τον Θρόνο του Αγίου Ανδρέα. Φαντάστηκε ότι θα δίδασκε τους ιερούς κανόνες σε κάποιους μαθητές. Ο Θεός του ανέθεσε το έργο να τους φυλάττει για ολόκληρη την Ορθόδοξη Εκκλησία και να τους προσφέρει στον διάλογο με όλους τους Χριστιανούς».
Κλείνοντας αυτή την προσωπική αναδρομή, σημείωσε: «Σήμερα ο ίδιος άνθρωπος επιστρέφει, μεγαλύτερος σε ηλικία και, ελπίζουμε, λίγο σοφότερος, για να πει μια λέξη: ευχαριστώ!».
Ο Πατριάρχης εξέφρασε την ευγνωμοσύνη του προς τον Πατριάρχη Αθηναγόρα, τον Αμίλκα Αλιβιζάτο, τον πατέρα Ιβάν Ζούζεκ και τους καθηγητές του, αναγνωρίζοντας τη συμβολή τους στην ακαδημαϊκή και εκκλησιαστική του πορεία.
Ευχαρίστησε επίσης τον πάπα Φραγκίσκο, τον οποίο χαρακτήρισε φίλο του, υπενθυμίζοντας ότι είχε προσευχηθεί στον τάφο του νωρίτερα την ίδια ημέρα.
Η ευχή για την ενότητα Ορθοδόξων και Καθολικών
Ολοκληρώνοντας την ομιλία του, ο Οικουμενικός Πατριάρχης επανήλθε στο ζήτημα της Χάλκης, εκφράζοντας την επιθυμία να ανοίξουν ξανά οι πύλες της Σχολής για τις επόμενες γενιές σπουδαστών.
«Προσευχόμαστε ο Κύριος να ανοίξει σύντομα ξανά τις πύλες της Χάλκης, ώστε οι νέοι μας να σπουδάσουν εκεί όπως εμείς κάποτε σπουδάζαμε εδώ», δήλωσε.
Παράλληλα, κάλεσε τις Ορθόδοξες Αυτοκέφαλες Εκκλησίες να ανακαλύψουν εκ νέου τον κοινό τους κανονικό πλούτο και εξέφρασε την ελπίδα για περαιτέρω προσέγγιση με τη Ρωμαιοκαθολική Εκκλησία.
«Προσευχόμαστε οι δύο αδελφές Εκκλησίες μας, οι οποίες συνδέονται με τόσους πολλούς κοινούς κανόνες, να μοιραστούν ξανά μια μέρα το ίδιο Ποτήρι», τόνισε.
Κλείνοντας, ευχήθηκε το Ινστιτούτο Οριεντάλε να συνεχίσει να αποτελεί χώρο μελέτης της Χριστιανικής Ανατολής, συνάντησης και διαλόγου, όπως υπήρξε για τον ίδιο κατά τα χρόνια των σπουδών του.