Την παρέμβαση του πρωθυπουργού Κυριάκου Μητσοτάκη στο Συμβούλιο Ασφαλείας του ΟΗΕ, με επίκεντρο το τουρκολιβυκό μνημόνιο, αξιολογεί ο Ευάγγελος Βενιζέλος σε άρθρο του στο «Βήμα της Κυριακής», με τίτλο «Η προεκλογική δοκιμασία της εθνικής στρατηγικής».
Ο πρώην πρόεδρος του ΠΑΣΟΚ χαρακτηρίζει «αναμφίβολα σημαντική» την τοποθέτηση του πρωθυπουργού στις 29 Οκτωβρίου, σημειώνοντας ότι παρουσιάστηκαν με πληρότητα οι ελληνικές θέσεις για το τουρκολιβυκό μνημόνιο.
Η παρέμβαση πραγματοποιήθηκε στο πλαίσιο ανοιχτής συζήτησης υψηλού επιπέδου για τις αναδυόμενες τεχνολογίες και τη θαλάσσια ασφάλεια, η οποία διοργανώθηκε με πρωτοβουλία της ελληνικής προεδρίας του Συμβουλίου Ασφαλείας, υπό την προεδρία του Κυριάκου Μητσοτάκη.
Ο κ. Βενιζέλος διευκρινίζει, ωστόσο, ότι επρόκειτο για εθνική παρέμβαση και όχι για προσφυγή της Ελλάδας στο Συμβούλιο Ασφαλείας με αίτημα την έκδοση ψηφίσματος, όπως είχε συμβεί το 1976.
Τότε, υπενθυμίζει, είχε εγκριθεί το ψήφισμα 395, το οποίο παρέπεμπε στο Κεφάλαιο VI του Χάρτη των Ηνωμένων Εθνών και υπογράμμιζε τη σημασία της προσφυγής σε δικαστικά μέσα, ιδίως στο Διεθνές Δικαστήριο της Χάγης. «Το πώς εξελίχθηκαν τα πράγματα από το 1976 έως σήμερα το έχουμε βιώσει», σημειώνει χαρακτηριστικά.
Στη συνέχεια, ο Ευάγγελος Βενιζέλος εντάσσει το ζήτημα της ελληνικής εξωτερικής πολιτικής σε έναν ευρύτερο ιστορικό ορίζοντα, υποστηρίζοντας ότι η εθνική στρατηγική πρέπει να σχεδιάζεται με προοπτική δεκαετιών και αιώνων.
Όπως επισημαίνει, τα τελευταία 52 χρόνια το Κυπριακό και οι ελληνοτουρκικές σχέσεις βρίσκονται σταθερά στην κορυφή της ατζέντας της ελληνικής εξωτερικής πολιτικής, σε ένα διεθνές περιβάλλον που χαρακτηρίζεται από αστάθεια και κρίση της Δύσης.
Για την Ελλάδα, όπως αναφέρει, υπάρχει μια «σχεδόν γενετική αντίφαση», καθώς η βασική απειλή για την εθνική της ασφάλεια προέρχεται από χώρα που είναι επίσης μέλος του ΝΑΤΟ, μιας συμμαχίας η οποία έχει ως θεμελιώδη αρχή τη συλλογική άμυνα.
Ο ίδιος αναφέρεται στην άποψη που διατυπώνεται συχνά στον δημόσιο διάλογο, σύμφωνα με την οποία το ΝΑΤΟ, η Ευρωπαϊκή Ένωση και η στρατηγική σχέση με τις Ηνωμένες Πολιτείες δεν έχουν καταφέρει να δώσουν λύσεις στα ελληνοτουρκικά, ενώ μεγαλύτερες δυνατότητες εμφανίζουν διμερή και τριμερή σχήματα συνεργασίας.
Σε αυτό το πλαίσιο, διευκρινίζει ότι η συνεργασία με το Ισραήλ, συμπεριλαμβανομένης της προμήθειας του συστήματος «Ασπίδα του Αχιλλέα», αποτελεί επιλογή για την ενίσχυση της εθνικής ασφάλειας και δεν συνιστά ανάθεση της διαχείρισης των ελληνοτουρκικών διαφορών σε τρίτη χώρα. Αντίστοιχα, σημειώνει ότι πρέπει να αντιμετωπίζεται και η γαλλική συμμετοχή στο έργο του καλωδίου GSI.
Αναφορικά με το τουρκολιβυκό μνημόνιο, ο κ. Βενιζέλος εκτιμά ότι θα ήταν θετικό να επεκταθεί η ελληνοαιγυπτιακή συμφωνία του 2020, με βάση τις προβλέψεις της Σύμβασης του ΟΗΕ για το Δίκαιο της Θάλασσας. Παράλληλα, επισημαίνει ότι η Λιβύη διατύπωσε αντιρρήσεις για τη συμφωνία μόλις το 2025, ενώ από το 2019 είχε καλέσει όσους θεωρούν ότι υπάρχουν νομικά ζητήματα να προσφύγουν στο Διεθνές Δικαστήριο της Χάγης.
Κεντρική θέση στο άρθρο του είναι ότι καμία τρίτη χώρα, είτε πρόκειται για το Ισραήλ, είτε για τη Γαλλία είτε για την Αίγυπτο, δεν μπορεί να αναλάβει για λογαριασμό της Ελλάδας κρίσιμες πολιτικές και διπλωματικές πρωτοβουλίες. Σε αυτές περιλαμβάνει την οριοθέτηση ΑΟΖ και υφαλοκρηπίδας με την Τουρκία, είτε μέσω συμφωνίας είτε μέσω δικαστικής απόφασης.
Κατά τον ίδιο, η Ελλάδα οφείλει να είναι προετοιμασμένη όχι μόνο σε αμυντικό, αλλά και σε πολιτικό και διπλωματικό επίπεδο, ενώ το πολιτικό της προσωπικό πρέπει να είναι έτοιμο να αναλάβει το αναγκαίο πολιτικό κόστος. Όπως τονίζει, η εμπειρία της οικονομικής κρίσης θα πρέπει να λειτουργεί ως δίδαγμα.
Κλείνοντας, ο Ευάγγελος Βενιζέλος επισημαίνει ότι η παρατεταμένη προεκλογική περίοδος δυσχεραίνει τον στρατηγικό αναστοχασμό και περιορίζει τις πιθανότητες επίτευξης ευρύτερων πολιτικών συναινέσεων. Υπογραμμίζει, ωστόσο, ότι οι διεθνείς εξελίξεις δεν προσαρμόζονται στους ρυθμούς της εσωτερικής πολιτικής ζωής, καθιστώντας αναγκαία τη διαρκή αξιολόγηση των δεδομένων και των προκλήσεων που αντιμετωπίζει η χώρα.