Ένα υποθετικό σενάριο γενικευμένης στρατιωτικής σύγκρουσης μεταξύ Ρωσίας και ΝΑΤΟ έως το 2030 παρουσιάζει το αμερικανικό think tank RAND, με αφετηρία τον θάνατο του Βλαντίμιρ Πούτιν, την ανάδειξη νέας ηγεσίας στο Κρεμλίνο και την κλιμάκωση της αντιπαράθεσης με τη Δύση. Σύμφωνα με την ανάλυση, η Ρωσία εισβάλλει στην Εσθονία, προκαλώντας έναν ευρύτερο πόλεμο στην Ευρώπη, ο οποίος καταλήγει σε κατάπαυση του πυρός το 2031, με ρωσικά στρατεύματα να εξακολουθούν να ελέγχουν εσθονικά εδάφη.
Η ανάλυση των James Black, Kiran Suman-Chauhan και Leanne A. Iorio δημοσιοποιείται σε μια περίοδο κατά την οποία οι Ευρωπαίοι ηγέτες συζητούν στο Δουβλίνο το μέλλον της ευρωπαϊκής ασφάλειας, υπό τη σκιά του πολέμου στην Ουκρανία και της αβεβαιότητας για τη μελλοντική στρατιωτική παρουσία των ΗΠΑ στην ήπειρο.
Οι αναλυτές της RAND εξετάζουν πώς μια ενδεχόμενη πολιτική κρίση στη Ρωσία, σε συνδυασμό με τις εσωτερικές αντιθέσεις του ΝΑΤΟ και τη μειωμένη αμερικανική στρατιωτική υποστήριξη, θα μπορούσε να οδηγήσει σε ευρείας κλίμακας σύγκρουση.
Πρόκειται αποκλειστικά για υποθετικό σενάριο και όχι για πρόβλεψη πραγματικών γεγονότων. Οι χρονολογίες, οι στρατιωτικές επιχειρήσεις και οι πολιτικές εξελίξεις που περιγράφονται αποτελούν μέρος της συγκεκριμένης άσκησης ανάλυσης.
2027: Ο θάνατος του Πούτιν και η αλλαγή ηγεσίας στη Ρωσία
Το σενάριο ξεκινά τον Ιανουάριο του 2027, όταν ο Βλαντίμιρ Πούτιν πεθαίνει από φυσικά αίτια, σε ηλικία 74 ετών, προκαλώντας αναταράξεις στο ρωσικό πολιτικό σύστημα.
Ακολουθεί εσωτερική αντιπαράθεση μεταξύ διαφορετικών κέντρων εξουσίας, από την οποία επικρατούν οι υπηρεσίες ασφαλείας. Τον Μάρτιο του ίδιου έτους, ένας πρώην στρατηγός της Ομοσπονδιακής Υπηρεσίας Ασφαλείας (FSB) αναλαμβάνει την προεδρία.
Η νέα ηγεσία επιδιώκει να σταθεροποιήσει την κατάσταση και τον Απρίλιο του 2027 συμφωνεί σε κατάπαυση του πυρός στην Ουκρανία, με αντάλλαγμα τη μερική άρση των δυτικών κυρώσεων.
Η συμφωνία επιτυγχάνεται με αμερικανική διαμεσολάβηση και την υποστήριξη της Βρετανίας και μεγάλων ευρωπαϊκών δυνάμεων.
Ωστόσο, η εκεχειρία δεν οδηγεί σε οριστική διευθέτηση. Οι διαπραγματεύσεις περιέρχονται σε αδιέξοδο, καθώς η Μόσχα διατηρεί τις εδαφικές διεκδικήσεις της και τη στρατιωτική παρουσία της στις περιοχές της Ουκρανίας που ελέγχει.
Έτσι, μέχρι το καλοκαίρι του 2027, ο πόλεμος έχει ουσιαστικά μετατραπεί σε μια νέα «παγωμένη» σύγκρουση.
2028: Υβριδικές επιθέσεις και αυξανόμενη πίεση στο ΝΑΤΟ
Με τις μεγάλης κλίμακας εχθροπραξίες στην Ουκρανία να έχουν ανασταλεί, η Ρωσία στρέφεται στην ανασυγκρότηση των στρατιωτικών της δυνάμεων.
Στις αρχές του 2028, ο νέος πρόεδρος έχει αντικαταστήσει στενούς συνεργάτες του Πούτιν με πρόσωπα της εμπιστοσύνης του. Παράλληλα, όμως, αντιμετωπίζει οικονομικές δυσκολίες και αυξανόμενη δυσαρέσκεια για τις ανθρώπινες απώλειες του πολέμου.
Υπό την πίεση στρατιωτικών κύκλων που ζητούν πιο επιθετική στάση απέναντι στο ΝΑΤΟ, το Κρεμλίνο εγκαινιάζει μια εκτεταμένη εκστρατεία υβριδικών επιχειρήσεων εναντίον ευρωπαϊκών χωρών.
Οι ενέργειες περιλαμβάνουν κυβερνοεπιθέσεις, δολιοφθορές και παρεμβάσεις σε δίκτυα επικοινωνιών, ενεργειακές εγκαταστάσεις και κρίσιμες βιομηχανικές υποδομές.
Παράλληλα, η Μόσχα επιχειρεί, σύμφωνα με το σενάριο, να αξιοποιήσει τις εντάσεις γύρω από τις ρωσόφωνες μειονότητες στην Ανατολική Ευρώπη και να ενισχύσει τις πολιτικές διαιρέσεις μεταξύ των ευρωπαϊκών κρατών.
Ιδιαίτερος στόχος γίνεται η Βρετανία, λόγω του στρατιωτικού της ρόλου στο ΝΑΤΟ και της παρουσίας βρετανικών δυνάμεων στην Εσθονία.
2029: Οι ΗΠΑ στρέφονται στη Νότια Αμερική – Η Μόσχα βλέπει ευκαιρία
Τον Ιούνιο του 2029, μια νέα κρίση στη Νότια Αμερική αποσπά σημαντικό μέρος της προσοχής και των στρατιωτικών πόρων της Ουάσινγκτον.
Η αμερικανική κυβέρνηση δίνει προτεραιότητα στην αντιμετώπισή της, ενώ ταυτόχρονα διατηρούνται οι εντάσεις με την Κίνα στην περιοχή του Ινδο-Ειρηνικού.
Η εξέλιξη αυτή περιορίζει τη δυνατότητα των ΗΠΑ να ενισχύσουν στρατιωτικά τους Ευρωπαίους συμμάχους τους σε περίπτωση νέας σύγκρουσης.
Σύμφωνα με τη RAND, η ρωσική ηγεσία εκτιμά ότι η συγκυρία προσφέρει την ευκαιρία να δοκιμάσει τη συνοχή της Βορειοατλαντικής Συμμαχίας.
Έτσι, εγκρίνονται σχέδια περιορισμένης στρατιωτικής επιχείρησης στις χώρες της Βαλτικής, με βασικό στόχο να αποδειχθεί ότι το Άρθρο 5 του ΝΑΤΟ, το οποίο προβλέπει συλλογική άμυνα, δεν συνεπάγεται απαραίτητα ενιαία και αποφασιστική στρατιωτική αντίδραση.
Μάιος 2030: Ρωσική εισβολή στην Εσθονία
Η κρίσιμη καμπή του σεναρίου τοποθετείται τον Μάιο του 2030.
Η Μόσχα αξιοποιεί τις σχέσεις της με τμήματα της ρωσόφωνης κοινότητας στην Εσθονία, οργανώνοντας κινητοποιήσεις στην παραμεθόρια πόλη Νάρβα.
Οι διαδηλώσεις εξελίσσονται σε βίαιες ταραχές, τις οποίες οι εσθονικές αρχές καταστέλλουν. Το Κρεμλίνο επικαλείται στη συνέχεια την ανάγκη προστασίας του ρωσόφωνου πληθυσμού και στέλνει στρατεύματα στην περιοχή.
Οι ρωσικές δυνάμεις καταλαμβάνουν τη Νάρβα και γειτονικά εδάφη, προκαλώντας άμεση αντίδραση της Εσθονίας και των συμμάχων της.
Η ρωσική ηγεσία θεωρεί ότι οι κυβερνήσεις της Δυτικής Ευρώπης θα αποφύγουν μια γενικευμένη στρατιωτική αντιπαράθεση. Ωστόσο, στο υποθετικό αυτό σενάριο, το ΝΑΤΟ ενεργοποιεί το Άρθρο 5 και τα περισσότερα κράτη-μέλη δεσμεύονται να συμμετάσχουν σε επιχειρήσεις για την απομάκρυνση των ρωσικών δυνάμεων.
Η αμερικανική συμμετοχή παραμένει περιορισμένη, με τις ευρωπαϊκές χώρες να αναλαμβάνουν το μεγαλύτερο βάρος της στρατιωτικής απάντησης.
Ιούνιος 2030: Ο πόλεμος επεκτείνεται στη Βρετανία και τον Βόρειο Ατλαντικό
Μέσα σε λίγες εβδομάδες, η σύγκρουση αποκτά πολύ ευρύτερες διαστάσεις.
Η Ρωσία επεκτείνει τις στρατιωτικές της επιχειρήσεις στον Απώτατο Βορρά, απειλώντας το Σβάλμπαρντ και τη βόρεια Νορβηγία, ενώ επιδιώκει να εξασφαλίσει μεγαλύτερη ελευθερία κινήσεων για τα υποβρύχιά της στον Βόρειο Ατλαντικό.
Κεντρικό ρόλο στους σχεδιασμούς της αποκτά το στρατηγικής σημασίας θαλάσσιο πέρασμα μεταξύ Γροιλανδίας, Ισλανδίας και Ηνωμένου Βασιλείου, γνωστό ως GIUK Gap.
Η Βρετανία δέχεται κυβερνοεπιθέσεις, επιχειρήσεις δολιοφθοράς, καθώς και αεροπορικά και πυραυλικά πλήγματα εναντίον στρατιωτικών εγκαταστάσεων, λιμανιών, αεροπορικών βάσεων και κέντρων διοίκησης.
Από την πλευρά του, το Λονδίνο αναπτύσσει στρατιωτική ταξιαρχία, μαχητικά F-35 και Typhoon, καθώς και μέσα κρούσης μεγάλου βεληνεκούς για την ενίσχυση της ανατολικής πτέρυγας του ΝΑΤΟ.
Βρετανικά αεροπλανοφόρα και φρεγάτες Type 26 συμμετέχουν επίσης σε επιχειρήσεις ανθυποβρυχιακού πολέμου στον Βόρειο Ατλαντικό.
Οι εχθροπραξίες εξαπλώνονται στην ανατολική πλευρά της Συμμαχίας, ενώ κυβερνοεπιθέσεις και περιορισμένα στρατιωτικά πλήγματα επηρεάζουν τη Νότια και Νοτιοανατολική Ευρώπη.
Σύμφωνα με το σενάριο, η Μόσχα αποφεύγει να προκαλέσει άμεσα την Τουρκία, η οποία παραμένει σε μεγάλο βαθμό εκτός της σύγκρουσης.
2031: Κατάπαυση του πυρός με ρωσικά στρατεύματα στην Εσθονία
Ο πόλεμος συνεχίζεται έως τον Οκτώβριο του 2030, χωρίς καμία πλευρά να επιτυγχάνει αποφασιστική νίκη.
Οι δυνάμεις του ΝΑΤΟ αποτρέπουν την ταχεία επικράτηση της Ρωσίας, αλλά η σύγκρουση εξελίσσεται σε έναν παρατεταμένο και ιδιαίτερα δαπανηρό πόλεμο φθοράς.
Οι ευρωπαϊκές χώρες δυσκολεύονται να διατηρήσουν τις στρατιωτικές τους αναπτύξεις, ενώ η ρωσική ηγεσία αντιμετωπίζει αυξανόμενες πιέσεις στο εσωτερικό της χώρας.
Ο νέος Ρώσος πρόεδρος ανακοινώνει ότι η στρατιωτική επιχείρηση έχει επιτύχει τον στόχο της, επικαλούμενος την προστασία του ρωσόφωνου πληθυσμού.
Την ίδια στιγμή, η Νάρβα και το μεγαλύτερο μέρος της περιοχής Ίντα-Βίρου εξακολουθούν να βρίσκονται υπό ρωσικό στρατιωτικό έλεγχο.
Προτού το ΝΑΤΟ οργανώσει νέα αντεπίθεση, η Μόσχα προτείνει κατάπαυση του πυρός, επιδιώκοντας να διατηρήσει τα εδαφικά της κέρδη.
Τον Ιανουάριο του 2031, η εκεχειρία εξακολουθεί να ισχύει, αλλά οι διαπραγματεύσεις για οριστική ειρηνευτική συμφωνία έχουν περιέλθει σε αδιέξοδο.
Η Ευρώπη βρίσκεται πλέον, στο πλαίσιο του υποθετικού σεναρίου, αντιμέτωπη με μια ακόμη παγωμένη σύγκρουση, αυτή τη φορά στο έδαφος κράτους-μέλους του ΝΑΤΟ.
Η RAND καταλήγει ότι μια τέτοια εξέλιξη θα μπορούσε να υπονομεύσει σοβαρά την αξιοπιστία της Συμμαχίας, διαμορφώνοντας ένα ασταθές περιβάλλον ασφάλειας στην Ευρώπη.
Το βασικό συμπέρασμα της ανάλυσης δεν είναι ότι ένας πόλεμος Ρωσίας και ΝΑΤΟ είναι αναπόφευκτος, αλλά ότι ο συνδυασμός πολιτικής αστάθειας, στρατιωτικής κλιμάκωσης και αντιθέσεων μεταξύ των συμμάχων θα μπορούσε, υπό συγκεκριμένες συνθήκες, να οδηγήσει σε μια ευρύτερη πολεμική αναμέτρηση.