Μια φιλόδοξη επιχειρηματική κίνηση της πολωνικής κρατικής πετρελαϊκής εταιρείας Orlen για την προμήθεια φθηνού αργού από τη Βενεζουέλα μετατράπηκε σε έναν τεράστιο οικονομικό και πολιτικό εφιάλτη. Η συνολική ζημία για το πολωνικό δημοσιο εκτιμάται στα 424 εκατομμύρια δολάρια, ενώ προκαταβολές ύψους 230 εκατομμυρίων δολαρίων θεωρούνται σχεδόν χαμένες.
Έρευνα των Financial Times φέρνει στο φως ένα σκοτεινό πλέγμα συναλλαγών που περιλάμβανε υπεράκτιες εταιρείες, άγνωστους μεσάζοντες, ψηφιακά πορτοφόλια και μεταφορές κρυπτονομισμάτων μέσω USB sticks σε εστιατόρια του Καράκας, χωρίς τελικά η εταιρεία να παραλάβει το πετρέλαιο που περίμενε.
Η ευκαιρία παρουσιάστηκε το φθινόπωρο του 2023, όταν οι ΗΠΑ ανέστειλαν προσωρινά τις κυρώσεις κατά της Βενεζουέλας. Καθώς η κρατική εταιρεία της χώρας, PDVSA, ήταν αποκλεισμένη από το διεθνές τραπεζικό σύστημα, απαιτούσε πληρωμές στο stablecoin Tether (USDT).
Η ελβετική θυγατρική της Orlen, OTS, επιδιώκοντας να ανεξαρτητοποιηθεί από το ρωσικό πετρέλαιο, υπέγραψε συμβόλαιο ύψους 345 εκατομμυρίων δολαρίων με την εταιρεία Hannon International στο Ντουμπάι για την αγορά 6 εκατομμυρίων βαρελιών αργού. Μέσα σε λίγες ημέρες, η OTS διοχέτευσε προκαταβολή 230 εκατομμυρίων δολαρίων, προσδοκώντας κέρδη της τάξεως των 30 εκατομμυρίων.
Στη συνέχεια, η Hannon ανέλαβε να μετατρέψει τα κεφάλαια σε κρυπτονομίσματα και να τα μεταφέρει στους μεσάζοντες της PDVSA. Η διαδρομή των χρημάτων αποδείχθηκε χαοτική: εκατομμύρια δολάρια διοχετεύθηκαν σε νεοσύστατες εταιρείες στο Ντουμπάι και στη συνέχεια «εξαφανίστηκαν» σε δικαστικές διαμάχες ή αποτυχημένες μετατροπές.
Παράλληλα, στελέχη της Hannon παρέδωσαν στο Καράκας USB sticks με κλειδιά κρυπτονομισμάτων αξίας δεκάδων εκατομμυρίων δολαρίων σε άγνωστους διαμεσολαβητές, οι οποίοι στη συνέχεια διέκοψαν κάθε επικοινωνία.
Όσο τα κεφάλαια εξαφανίζονταν, τρία ναυλωμένα supertankers της Orlen παρέμεναν αγκυροβολημένα στα ανοικτά της Βενεζουέλας από τον Δεκέμβριο του 2023. Η παραμονή των πλοίων δημιούργησε εξωφρενικές αποζημιώσεις καθυστέρησης, με το ναυτιλιακό κόστος να εκτινάσσεται στα 72 εκατομμύρια δολάρια — ποσό υπερδιπλάσιο από το αναμενόμενο κέρδος της συμφωνίας.
Τον Μάρτιο του 2024, η Orlen ακύρωσε τελικά τη σύμβαση και απέσυρε τα στόλο της, έχοντας παραλάβει μόνο μια ελάχιστη ποσότητα καυσίμου από μια δευτερεύουσα συμφωνία.
Το σκάνδαλο πήρε γρήγορα πολιτικές διαστάσεις στην Πολωνία μετά την αλλαγή της κυβέρνησης και την ανάληψη της εξουσίας από τον Ντόναλντ Τουσκ. Η νέα διοίκηση της Orlen ξεκίνησε εσωτερικούς ελέγχους, ενώ οι πολωνικές αρχές άσκησαν ποινικές διώξεις για κακοδιαχείριση σε πρώην στελέχη της OTS, συμπεριλαμβανομένου του πρώην διευθύνοντος συμβούλου της, οι οποίοι αρνούνται τις κατηγορίες.
Παράλληλα, η Orlen βρίσκεται σε διαιτησία με τη Hannon για την ανάκτηση των χρημάτων, αν και η τελευταία δηλώνει ότι δεν διαθέτει πλέον τα απαιτούμενα κεφάλαια.
Η ειρωνεία της υπόθεσης ολοκληρώθηκε λίγες εβδομάδες μετά την αποχώρηση της Orlen, όταν ένα από τα δεξαμενόπλοια που είχε προηγουμένως ναυλώσει ο πολωνικός όμιλος φόρτωσε τελικά το βαρύ πετρέλαιο από τον ίδιο τερματικό σταθμό.
Ωστόσο, το φορτίο δεν ταξίδεψε ποτέ στην Πολωνία, αλλά κατέληξε σε διυλιστήριο στην Ινδία, αποδεικνύοντας ότι το πετρέλαιο υπήρχε, αλλά ένας άλλος αγοραστής κατάφερε να ολοκληρώσει τη διαδρομή που για την Orlen κατέληξε σε καταστροφή.