Η κλιμάκωση της σύγκρουσης στη Μέση Ανατολή εντείνει την ανησυχία στις ενεργειακές αγορές και ανεβάζει τον βαθμό επιφυλακής στις ευρωπαϊκές πρωτεύουσες, με τις Βρυξέλλες να προετοιμάζονται για δύσκολες συζητήσεις σχετικά με το κόστος ενέργειας. Στο επίκεντρο των εξελίξεων βρίσκεται το Eurogroup της ερχόμενης Δευτέρας, στο οποίο προεδρεύει ο Έλληνας υπουργός Οικονομικών Κυριάκος Πιερρακάκης.
Η συνεδρίαση αποκτά πλέον ιδιαίτερη βαρύτητα, καθώς η γεωπολιτική ένταση επηρεάζει άμεσα τις τιμές πετρελαίου και φυσικού αερίου, αυξάνοντας το κόστος μεταφορών και ασφάλισης. Το ενεργειακό κόστος ήταν ήδη βασικό θέμα της ευρωπαϊκής ατζέντας λόγω της ανταγωνιστικότητας της βιομηχανίας, ωστόσο οι τελευταίες εξελίξεις το μετατρέπουν σε επείγον ζήτημα για την οικονομική σταθερότητα της Ένωσης.
Μιλώντας στην Ευρωπαϊκή Τράπεζα Επενδύσεων στο Λουξεμβούργο, ο Κυριάκος Πιερρακάκης υπογράμμισε ότι η κρίση στη Μέση Ανατολή ενισχύει τις πιέσεις στις τιμές ενέργειας και καθιστά αναγκαία μια άμεση και συντονισμένη ευρωπαϊκή αντίδραση. Όπως σημείωσε, η Ευρώπη οφείλει να ενισχύσει την ενεργειακή της ασφάλεια, να απορροφήσει τους εξωτερικούς κραδασμούς και να προστατεύσει την παραγωγική της βάση.
Με φόντο την αυξανόμενη αβεβαιότητα, δεν αποκλείεται μέχρι τη συνεδρίαση του Eurogroup να τεθεί στο τραπέζι και η πιθανότητα λήψης συγκεκριμένων μέτρων για τον περιορισμό των επιπτώσεων, εφόσον οι εξελίξεις επιδεινωθούν.
Παράλληλα, σε τεχνικό επίπεδο βρίσκεται ήδη σε εξέλιξη εντατική προετοιμασία, με τους αρμόδιους τεχνοκράτες να εξετάζουν πιθανά σενάρια και εργαλεία παρέμβασης. Οι οριστικές αποφάσεις, ωστόσο, αναμένεται να ληφθούν στη Σύνοδο Κορυφής της Ευρωζώνης στις 19 Μαρτίου στις Βρυξέλλες.
Στο επίκεντρο των συζητήσεων θα βρεθεί και η λειτουργία της ευρωπαϊκής αγοράς ηλεκτρικής ενέργειας, με στόχο τη στήριξη της βιομηχανίας της ΕΕ, η οποία αντιμετωπίζει ισχυρό ανταγωνισμό από οικονομίες όπως οι Ηνωμένες Πολιτείες και η Κίνα, όπου το ενεργειακό κόστος παραμένει χαμηλότερο.
Την ίδια στιγμή, επανέρχεται στο προσκήνιο και η συζήτηση για το Σύστημα Εμπορίας Δικαιωμάτων Εκπομπών (ETS), το βασικό εργαλείο της ευρωπαϊκής κλιματικής πολιτικής, το οποίο ορισμένα κράτη-μέλη θεωρούν ότι επιβαρύνει περαιτέρω το ενεργειακό κόστος. Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή έχει ήδη προγραμματίσει την αναθεώρησή του για το τρίτο τρίμηνο του 2026.
Καθοριστικό παράγοντα για την πορεία των αγορών θεωρούν οι αναλυτές την κατάσταση στα Στενά του Ορμούζ, από όπου διέρχεται περίπου το 20% της παγκόσμιας προσφοράς πετρελαίου. Για το ελληνικό οικονομικό επιτελείο, η διάρκεια τυχόν περιορισμών στη ναυσιπλοΐα αποτελεί κρίσιμο στοιχείο για την εξέλιξη των τιμών.
Μέχρι στιγμής, οι διεθνείς αγορές αντιδρούν συγκρατημένα, με την τιμή του πετρελαίου να παραμένει σε σχετικά ελεγχόμενα επίπεδα. Ωστόσο, η μεταβλητότητα στο φυσικό αέριο είναι έντονη, γεγονός που μπορεί να επηρεάσει άμεσα τις τιμές ηλεκτρικής ενέργειας.
Στην Ελλάδα, η χονδρική τιμή ρεύματος διαμορφώνεται σήμερα κοντά στα 105 ευρώ ανά μεγαβατώρα, επίπεδο χαμηλότερο από αρκετές χώρες της Κεντρικής Ευρώπης. Εφόσον οι τιμές διατηρηθούν σε αυτά τα επίπεδα, οι αυξήσεις στους λογαριασμούς αναμένεται να είναι περιορισμένες, ιδίως λόγω της χαμηλότερης εποχικής κατανάλωσης και της αυξημένης συμμετοχής των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας στο ενεργειακό μείγμα.
Παρά ταύτα, η κυβέρνηση παρακολουθεί στενά τις εξελίξεις. Ο πρωθυπουργός Κυριάκος Μητσοτάκης δήλωσε στη Βουλή ότι η κυβέρνηση είναι έτοιμη να παρέμβει με μέτρα στήριξης εφόσον οι αυξήσεις στην ενέργεια ενταθούν και επηρεάσουν έντονα τα νοικοκυριά και τις επιχειρήσεις.
Ωστόσο, τα περιθώρια δημοσιονομικής παρέμβασης παραμένουν περιορισμένα, καθώς ο διαθέσιμος χώρος υπολογίζεται στα 800 έως 900 εκατομμύρια ευρώ. Σε αυτό το πλαίσιο, ενδεχόμενες παρεμβάσεις αναμένεται να κινηθούν στη λογική έκτακτων επιδοτήσεων ή προσωρινών φοροελαφρύνσεων, αντίστοιχων με τα μέτρα τύπου «pass», εφόσον οι αυξήσεις καταστούν αισθητές κυρίως για τα πιο ευάλωτα νοικοκυριά.