Σε τροχιά βαθιάς αβεβαιότητας εισέρχονται οι εμπορικές σχέσεις στη Βόρεια Αμερική, καθώς οι Ηνωμένες Πολιτείες αναμένεται να κοινοποιήσουν και επίσημα στους εταίρους τους ότι δεν προτίθενται να ανανεώσουν τη συμφωνία USMCA (τη διάδοχο της NAFTA). Η κίνηση αυτή ενεργοποιεί αυτόματα τη λεγόμενη «ρήτρα ηλιοβασιλέματος» (sunset review) και ξεκινά μια δεκαετή αντίστροφη μέτρηση μέχρι την οριστική λήξη της συμφωνίας το 2036.
Αν και η απόφαση δεν συνεπάγεται την άμεση κατάργηση του συμφώνου, ανοίγει έναν μακρύ κύκλο σκληρών διαπραγματεύσεων με στόχο την εκ βάθρων αναθεώρηση των κανόνων στην αυτοκινητοβιομηχανία, την περιφερειακή παραγωγή και, κυρίως, τον αποκλεισμό των κινεζικών προϊόντων από τα προνομιακά δασμολογικά καθεστώτα της περιοχής.
Η εξέλιξη αυτή αποτυπώνει την ξεκάθαρη στρατηγική της κυβέρνησης Τραμπ να αναδιαμορφώσει το εμπόριο της Βόρειας Αμερικής με γνώμονα την ενίσχυση της αμερικανικής μεταποίησης και την επιβολή αυστηρότερων ελέγχων στις εφοδιαστικές αλυσίδες, απορρίπτοντας τη διατήρηση της συμφωνίας στην παρούσα μορφή της.
Η ενεργοποίηση του μηχανισμού αναθεώρησης επιβάλλει πλέον τη διεξαγωγή ετήσιων διαβουλεύσεων. Εάν οι τρεις χώρες δεν καταλήξουν σε συμβιβασμό για την επέκταση της συμφωνίας για ακόμη 16 χρόνια, η USMCA θα οδηγηθεί σε οριστικό θάνατο το 2036. Αυτή η διαδικασία, αν και δομημένη, εισάγει έναν μακροχρόνιο παράγοντα αστάθειας για τον επιχειρηματικό κόσμο.
Το βασικότερο σημείο τριβής εντοπίζεται στην αυτοκινητοβιομηχανία και στους κανόνες καταγωγής των προϊόντων. Η Ουάσιγκτον απαιτεί ένα σημαντικά μεγαλύτερο ποσοστό των εξαρτημάτων των οχημάτων να κατασκευάζεται στο αμερικανικό έδαφος, αυξάνοντας παράλληλα τις γενικότερες απαιτήσεις εγχώριας παραγωγής στη Βόρεια Αμερική.
Στόχος της αμερικανικής πλευράς είναι να περιορίσει την εξάρτηση από τις ασιατικές εφοδιαστικές αλυσίδες, να προστατεύσει τις θέσεις εργασίας στις ΗΠΑ και να κλείσει κάθε «πίσω πόρτα» που επιτρέπει σε τρίτες χώρες, και ειδικά στην Κίνα, να εκμεταλλεύονται έμμεσα τα προνόμια της συμφωνίας.
Στο παρασκήνιο των διαβουλεύσεων, το σκηνικό θυμίζει θρίλερ για τρεις, που όμως εξελίσσεται σε διμερές ντέρμπι. Οι τρέχουσες συζητήσεις διεξάγονται κυρίως μεταξύ ΗΠΑ και Μεξικού, με τον Καναδά να βρίσκεται στο περιθώριο λόγω των δικών του ανοιχτών εμπορικών μετώπων με την Ουάσιγκτον. Αυτός ο αποκλεισμός της Οτάβας εγείρει σοβαρά ερωτήματα για το αν είναι εφικτή μια νέα, ολοκληρωμένη τριμερής συμφωνία.
Η νέα προσέγγιση δείχνει πώς η εμπορική πολιτική των ΗΠΑ έχει μετατραπεί σε εργαλείο βιομηχανικής στρατηγικής και εθνικής οικονομικής ασφάλειας. Πιέζοντας για αυστηρότερους κανόνες, η Ουάσιγκτον θέλει να αναγκάσει τις εταιρείες να μεταφέρουν την παραγωγή τους πιο κοντά ή εντός των αμερικανικών συνόρων (nearshoring/reshoring), εμποδίζοντας τους Κινέζους κατασκευαστές να παρακάμπτουν τους δασμούς μέσω των περιφερειακών δικτύων.
Αν και οι εμπορικές ροές δεν αναμένεται να διαταραχθούν άμεσα, η αγορά έλαβε το μήνυμα. Κατασκευαστές, εξαγωγείς και επενδυτές που βασίζονται στις ενοποιημένες αλυσίδες παραγωγής της Βόρειας Αμερικής βρίσκονται πλέον αντιμέτωποι με ένα θολό τοπίο, γεγονός που ενδέχεται να οδηγήσει σε πάγωμα ή αναβολή μεγάλων μακροπρόθεσμων επενδυτικών σχεδίων μέχρι να ξεκαθαρίσει η μελλοντική δασμολογική δομή.
Το επόμενο διάστημα οι πιέσεις αναμένεται να κορυφωθούν. Ενώ το Μεξικό εμφανίζεται πρόθυμο να διαπραγματευτεί υπό το πρίσμα κοινών βιομηχανικών στόχων, η στάση του Καναδά παραμένει ο μεγάλος άγνωστος χιαστί. Αν δεν βρεθεί η χρυσή τομή, η USMCA θα μετατραπεί σε ένα μόνιμο πεδίο ετήσιων συγκρούσεων για την επόμενη δεκαετία, αναδιαμορφώνοντας ριζικά τον χάρτη της βορειοαμερικανικής μεταποίησης.