Στη σύσταση Γενικής Γραμματείας Προστασίας Κρίσιμων Υποδομών στο υπουργείο Προστασίας του Πολίτη προσανατολίζεται η κυβέρνηση, επιδιώκοντας τη δημιουργία ενός ενιαίου μηχανισμού για την πρόληψη, επιτήρηση και διαχείριση απειλών που αφορούν στρατηγικές υποδομές της χώρας.
Η νέα δομή θα αναλάβει τον συντονισμό των εμπλεκόμενων φορέων για την προστασία ενεργειακών, τηλεπικοινωνιακών, μεταφορικών και υγειονομικών δικτύων, σε μια περίοδο όπου οι κυβερνοεπιθέσεις, οι δολιοφθορές και οι υβριδικές απειλές αναδεικνύονται σε κορυφαίες προκλήσεις ασφαλείας για τα ευρωπαϊκά κράτη.
Ο σχεδιασμός βρίσκεται ήδη σε στάδιο επεξεργασίας, με τη συμμετοχή αρμόδιων υπουργείων, φορέων εθνικής ασφάλειας και διαχειριστών κρίσιμων υποδομών. Στόχος είναι η διαμόρφωση ενός ολοκληρωμένου πλαισίου που θα ενισχύσει την ανθεκτικότητα των στρατηγικών δικτύων και θα βελτιώσει την ανταπόκριση σε περιπτώσεις κρίσεων.
Η πρωτοβουλία εντάσσεται στο πλαίσιο των ευρωπαϊκών υποχρεώσεων για την εφαρμογή της οδηγίας περί ανθεκτικότητας κρίσιμων οντοτήτων και προβλέπει αυστηρότερες διαδικασίες ελέγχου και συμμόρφωσης για τους φορείς που διαχειρίζονται υποδομές ζωτικής σημασίας.
Τα διδάγματα από τη Βαλτική
Καθοριστικό ρόλο στη διαμόρφωση των νέων πολιτικών ασφαλείας έχουν διαδραματίσει περιστατικά που καταγράφηκαν τα τελευταία χρόνια στη Βόρεια Ευρώπη. Χαρακτηριστική είναι η ζημιά στο υποθαλάσσιο ηλεκτρικό καλώδιο Estlink-2, που συνδέει τη Φινλανδία με την Εσθονία, όταν πλοίο φέρεται να προκάλεσε βλάβη σύροντας άγκυρα στον βυθό.
Το συμβάν ανέδειξε την ευπάθεια των ενεργειακών διασυνδέσεων σε θαλάσσιες περιοχές, ενώ αντίστοιχες βλάβες και ύποπτα περιστατικά σε υποθαλάσσια καλώδια και αγωγούς έχουν εντείνει τις ανησυχίες των ευρωπαϊκών αρχών. Παράλληλα, η καταστροφή των αγωγών Nord Stream το 2022 λειτούργησε ως σημείο καμπής για την προσέγγιση της Ευρώπης απέναντι στην προστασία των κρίσιμων ενεργειακών υποδομών.
Ενεργειακή ασφάλεια και ελληνικές διασυνδέσεις
Για την Ελλάδα, η θωράκιση των κρίσιμων υποδομών αποκτά ιδιαίτερη σημασία λόγω της επέκτασης των υποθαλάσσιων ηλεκτρικών διασυνδέσεων και των μεγάλων ενεργειακών έργων που βρίσκονται σε εξέλιξη. Τα δίκτυα που συνδέουν τα νησιά με το ηπειρωτικό σύστημα, οι διεθνείς ηλεκτρικές διασυνδέσεις και οι εγκαταστάσεις φυσικού αερίου θεωρούνται υποδομές υψηλής στρατηγικής αξίας για την ενεργειακή επάρκεια της χώρας.
Ειδικοί του κλάδου επισημαίνουν ότι ακόμη και μια μεμονωμένη βλάβη σε υποθαλάσσιο καλώδιο μπορεί να προκαλέσει σημαντικές επιπτώσεις στην ηλεκτροδότηση και να απαιτήσει χρονοβόρες διαδικασίες αποκατάστασης. Την ίδια στιγμή, η ανάπτυξη μη επανδρωμένων θαλάσσιων συστημάτων και drones δημιουργεί νέους κινδύνους που απαιτούν επικαιροποίηση των σχεδίων ασφαλείας.
Στο πλαίσιο αυτό, οι ενεργειακοί φορείς έχουν ήδη προχωρήσει σε ενίσχυση των μέτρων προστασίας. Ο ΔΕΣΦΑ έχει αναβαθμίσει τις υποδομές κυβερνοασφάλειας μετά την κυβερνοεπίθεση του 2022, ενώ ο ΑΔΜΗΕ επενδύει σε τεχνολογίες επιτήρησης με drones και σε μηχανισμούς ταχείας αποκατάστασης βλαβών σε κρίσιμα δίκτυα μεταφοράς ενέργειας.
Η κυρίαρχη εκτίμηση είναι ότι η προστασία των κρίσιμων υποδομών έχει πλέον ξεπεράσει τα στενά όρια της τεχνικής διαχείρισης και εξελίσσεται σε ζήτημα εθνικής ασφάλειας. Σε ένα περιβάλλον αυξανόμενων υβριδικών απειλών, η ανθεκτικότητα των δικτύων και των στρατηγικών εγκαταστάσεων θεωρείται βασική προϋπόθεση για την ομαλή λειτουργία της οικονομίας και τη διασφάλιση της εθνικής σταθερότητας.