Από τα ψυγεία και τους καταψύκτες των σούπερ μάρκετ μέχρι τα αυτοκίνητα, τις βιομηχανικές εγκαταστάσεις και τις ενεργειακές υποδομές, η ολοένα μεγαλύτερη σύνδεση συσκευών στο διαδίκτυο δημιουργεί νέες δυνατότητες για απομακρυσμένο έλεγχο, αλλά ταυτόχρονα διευρύνει το πεδίο δράσης των χάκερ.
Πρόσφατες κυβερνοεπιθέσεις σε ευρωπαϊκές επιχειρήσεις αναδεικνύουν τους κινδύνους που μπορεί να προκύψουν όταν ευάλωτα συστήματα συνδέονται στο διαδίκτυο.
Σούπερ μάρκετ σε χώρες όπως η Γαλλία και το Βέλγιο έχουν βρεθεί το τελευταίο διάστημα στο στόχαστρο κυβερνοεπιθέσεων, οι οποίες φέρεται να επηρέασαν τη λειτουργία των ψυγείων και των καταψυκτών τους, προκαλώντας ανησυχία για τις επιπτώσεις στην ασφάλεια των τροφίμων και στην ομαλή λειτουργία των καταστημάτων.
Οι κίνδυνοι, ωστόσο, δεν περιορίζονται στον εξοπλισμό των επιχειρήσεων λιανεμπορίου. Έξυπνες οικιακές συσκευές, όπως ψυγεία, συστήματα θέρμανσης και πλυντήρια ρούχων, ενδέχεται επίσης να αποτελέσουν στόχο επιθέσεων, καθώς η σύνδεσή τους στο διαδίκτυο επιτρέπει τον απομακρυσμένο χειρισμό τους.
Αυτό δεν σημαίνει ότι η παραβίασή τους είναι εύκολη υπόθεση, καθώς οι κατασκευαστές επενδύουν στην προστασία των προϊόντων τους. Ωστόσο, έχουν καταγραφεί στο παρελθόν κενά ασφαλείας που επέτρεψαν σε ερευνητές να αποκτήσουν πρόσβαση σε ευαίσθητες πληροφορίες.
Το 2015, για παράδειγμα, ειδικοί εντόπισαν ευπάθεια σε έξυπνο ψυγείο της Samsung, μέσω της οποίας μπορούσαν να παρακολουθούν τη διαδικτυακή δραστηριότητα χρηστών.
Ο Σιάραν Μάρτιν, πρώην επικεφαλής του Εθνικού Κέντρου Κυβερνοασφάλειας του Ηνωμένου Βασιλείου (NCSC), υπογραμμίζει ότι οι εταιρείες τεχνολογίας πρέπει να αναλάβουν μεγαλύτερη ευθύνη για την ασφάλεια των συσκευών που διαθέτουν στην αγορά. Όπως σημείωσε, οι κατασκευαστές οφείλουν να εξασφαλίζουν υψηλότερα επίπεδα προστασίας ήδη από το στάδιο του σχεδιασμού.
Παράλληλα, προτρέπει τους καταναλωτές να εγκαθιστούν τις διαθέσιμες ενημερώσεις λογισμικού και να ενεργοποιούν, όπου υπάρχει αυτή η δυνατότητα, τον έλεγχο ταυτότητας πολλαπλών παραγόντων, επισημαίνοντας ότι πρόκειται για απλά μέτρα που μπορούν να ενισχύσουν σημαντικά την ασφάλεια.
Στο Ηνωμένο Βασίλειο, από τον Απρίλιο του 2024, ισχύουν κανονιστικές απαιτήσεις για ορισμένες έξυπνες συσκευές ευρείας κατανάλωσης, με προβλέψεις που αφορούν, μεταξύ άλλων, τους κωδικούς πρόσβασης και τις ενημερώσεις ασφαλείας.
Την ίδια ώρα, ερευνητές της UK Cyber Defence έχουν εντοπίσει περισσότερες από 800 διαδικτυακά προσβάσιμες διεπαφές συστημάτων ψύξης και ελέγχου κτιρίων που συνδέονται με βρετανικές επιχειρήσεις λιανεμπορίου. Η παρουσία τους στο δημόσιο διαδίκτυο δεν σημαίνει αυτομάτως ότι είναι ευάλωτες σε παραβίαση, ωστόσο μπορεί να τις εκθέτει σε επιθέσεις που εκμεταλλεύονται αδύναμους κωδικούς ή αδυναμίες του λογισμικού.
Κίνδυνος για την τροφοδοσία και άδεια ράφια
Οι κυβερνοεπιθέσεις κατά αλυσίδων σούπερ μάρκετ έχουν ήδη αναδείξει τις πιθανές συνέπειες για την εφοδιαστική αλυσίδα και τη διαθεσιμότητα προϊόντων.
Τον Μάιο του 2025, οι βρετανικές αλυσίδες M&S και Co-op δέχθηκαν επιθέσεις με κακόβουλο λογισμικό τύπου ransomware, το οποίο χρησιμοποιείται για τον εκβιασμό των θυμάτων. Τα περιστατικά προκάλεσαν προβλήματα στον ανεφοδιασμό ορισμένων ραφιών με φρέσκα προϊόντα, ενώ καταναλωτές ανέφεραν ότι σε καταστήματα υπήρχαν ελλείψεις.
Ο Τομ Χέγκελ, ερευνητής στην εταιρεία κυβερνοασφάλειας SentinelOne, επισημαίνει ότι οι επιχειρήσεις λιανεμπορίου πρέπει να αποσαφηνίσουν ποιος έχει την ευθύνη για την κυβερνοασφάλεια του εξοπλισμού τους και όχι μόνο για τη συντήρηση και την επισκευή του.
Όπως εξηγεί, η σύνδεση των συσκευών στο διαδίκτυο διευκολύνει τη λειτουργία τους, αλλά δημιουργεί και νέες ευπάθειες εάν τα μέτρα προστασίας δεν εξελίσσονται αντίστοιχα. Σε περίπτωση παραβίασης των συστημάτων ελέγχου, ακόμη και μια λειτουργία όπως η απόψυξη ενός καταψύκτη θα μπορούσε να χρησιμοποιηθεί για την πρόκληση ζημιών.
Στο στόχαστρο αυτοκίνητα, εργοστάσια και ενεργειακές υποδομές
Οι απειλές επεκτείνονται πέρα από τις οικιακές συσκευές και τον εξοπλισμό των καταστημάτων, καθώς όλο και περισσότερα αυτοκίνητα και βιομηχανικά συστήματα συνδέονται στο διαδίκτυο και ελέγχονται εξ αποστάσεως.
Ο ειδικός κυβερνοασφάλειας Κεν Μάνρο υπενθύμισε την επίδειξη του 2015, όταν ερευνητές κατάφεραν να αποκτήσουν απομακρυσμένο έλεγχο ενός Jeep μέσω εφαρμογής που συνδεόταν στο διαδίκτυο. Το περιστατικό οδήγησε σε βελτιώσεις στα συστήματα ασφαλείας της αυτοκινητοβιομηχανίας, η οποία αναγνώρισε τη σοβαρότητα του προβλήματος και προχώρησε στην αντιμετώπισή του.
Ανάλογες τεχνολογίες χρησιμοποιούνται και σε κρίσιμες υποδομές, όπως μονάδες παραγωγής ενέργειας και δίκτυα ύδρευσης. Μέσω κινητών δικτύων, οι μηχανικοί μπορούν να παρακολουθούν και να διαχειρίζονται εξοπλισμό από απόσταση, χωρίς να χρειάζεται να βρίσκονται στις εγκαταστάσεις.
Ωστόσο, εάν δεν υπάρχουν επαρκείς δικλίδες ασφαλείας, οι ίδιες δυνατότητες μπορούν να αξιοποιηθούν από κακόβουλους χρήστες για να αποκτήσουν πρόσβαση σε συστήματα ελέγχου.
Ο Ολιβιέ Νταλόι, ειδικός κυβερνοασφάλειας στην εταιρεία Zscaler, προειδοποιεί ότι κάθε συνδεδεμένος εξοπλισμός, από τις εγκαταστάσεις της αυτοκινητοβιομηχανίας έως τις ενεργειακές και μεταφορικές υποδομές, μπορεί να εκτεθεί σε αντίστοιχους κινδύνους όταν δεν προστατεύεται επαρκώς.
Η εξάπλωση των συνδεδεμένων συσκευών καθιστά, επομένως, την κυβερνοασφάλεια ζήτημα που ξεπερνά την προστασία προσωπικών δεδομένων και αγγίζει πλέον την ομαλή λειτουργία επιχειρήσεων, την εφοδιαστική αλυσίδα, αλλά και την ασφάλεια κρίσιμων υποδομών.