Την έναρξη της συζήτησης για τη συνταγματική αναθεώρηση σηματοδότησε ο πρωθυπουργός Κυριάκος Μητσοτάκης, με σχεδόν τετράλεπτο τηλεοπτικό μήνυμα προς τους πολίτες, κάνοντας λόγο για την ανάγκη «τολμηρών και γενναίων αλλαγών» που, όπως ανέφερε, θα απαντούν στις προκλήσεις της εποχής και θα ενισχύουν το κύρος των θεσμών.
Όπως τόνισε, «είναι καιρός να τολμήσουμε μεγάλες τομές που θα ενισχύουν την εμπιστοσύνη των πολιτών, εισάγοντας ρυθμίσεις για την καλύτερη λειτουργία του πολιτεύματος», κάνοντας ειδική αναφορά στις νέες συνθήκες που διαμορφώνουν η τεχνητή νοημοσύνη και η κλιματική κρίση.
Οι βασικοί άξονες της κυβερνητικής πρότασης
Στο μήνυμά του, ο πρωθυπουργός παρουσίασε το εύρος των αλλαγών που προτίθεται να προτείνει η κυβερνητική πλειοψηφία. Μεταξύ αυτών περιλαμβάνονται:
- η αναθεώρηση του άρθρου 86 περί ευθύνης υπουργών,
- η ίδρυση μη κρατικών, μη κερδοσκοπικών πανεπιστημίων,
- η καθιέρωση μίας και μοναδικής εξαετούς θητείας για τον Πρόεδρο της Δημοκρατίας,
- η ενίσχυση της συμμετοχής των δικαστών στην επιλογή της ηγεσίας των ανώτατων δικαστηρίων.
Παράλληλα, έκανε λόγο για την ανάγκη συνταγματικών δικλείδων που θα εγγυώνται τη δημοσιονομική σταθερότητα, τη συνεπή κυβερνητική δράση και την αξιοπιστία των προεκλογικών δεσμεύσεων, «ώστε η χώρα να μην επιστρέψει στα επικίνδυνα μονοπάτια του λαϊκισμού».
Δημόσιο, αξιολόγηση και μονιμότητα
Ιδιαίτερη έμφαση έδωσε ο πρωθυπουργός στο Δημόσιο και στη λειτουργία της δημόσιας διοίκησης, σημειώνοντας ότι η μάχη με το «βαθύ κράτος» προϋποθέτει μια διοίκηση φιλική και αποτελεσματική, με κινητήρια δύναμη τη διαρκή αξιολόγηση. Στο πλαίσιο αυτό, ανέφερε ότι η έννοια της μονιμότητας «πρέπει να τεθεί σε νέα βάση».
Κάλεσμα σε συναινέσεις και εσωκομματικές διαδικασίες
Ο Κυριάκος Μητσοτάκης απηύθυνε κάλεσμα για ευρύτερες συναινέσεις, καλώντας κόμματα και πολίτες σε έναν εποικοδομητικό προβληματισμό «με αίσθηση κοινής ευθύνης απέναντι στην πατρίδα». Την ίδια ώρα, απέστειλε επιστολή στους βουλευτές της Νέα Δημοκρατία, ζητώντας τους να καταθέσουν παρατηρήσεις και προτάσεις έως το τέλος Φεβρουαρίου.
Η κυβερνητική πρόταση αναμένεται να παρουσιαστεί συνολικά εντός Μαρτίου, με στόχο την έναρξη της κοινοβουλευτικής διαδικασίας τον Απρίλιο.
Μαρινάκης: Προστασία από μελλοντικές λαϊκιστικές κυβερνήσεις
Ο κυβερνητικός εκπρόσωπος Παύλος Μαρινάκης δήλωσε ότι οι προτεινόμενες αλλαγές στο άρθρο 86 στοχεύουν στην αποτροπή πολιτικών παρεμβάσεων στη Δικαιοσύνη, επισημαίνοντας ότι «σε όλες τις ευρωπαϊκές χώρες υπάρχει ειδική διαδικασία για την παραπομπή κυβερνητικών στελεχών».
Σφοδρές αντιδράσεις από την αντιπολίτευση
Άμεσες ήταν οι αντιδράσεις των κομμάτων της αντιπολίτευσης, με βασικά σημεία αιχμής το άρθρο 86 και το άρθρο 103 για τη μονιμότητα των δημοσίων υπαλλήλων.
Το ΠΑΣΟΚ ξεκαθαρίζει ότι δεν θα δώσει «λευκή επιταγή» στην κυβέρνηση και θα καταθέσει ολοκληρωμένη πρόταση. Ο Νίκος Ανδρουλάκης έχει ήδη προτείνει την κατάργηση φαινομένων ασυλίας, αλλαγές στον τρόπο επιλογής της ηγεσίας της Δικαιοσύνης και διατήρηση της μονιμότητας στο Δημόσιο με διαφανή αξιολόγηση.
Ο ΣΥΡΙΖΑ, μέσω του προέδρου του Σωκράτης Φάμελλος, καταλογίζει υποκρισία στον πρωθυπουργό, υποστηρίζοντας ότι απαιτείται συνταγματική αναθεώρηση μόνο στο πλαίσιο μιας προοδευτικής κυβέρνησης που θα ενισχύσει το κράτος δικαίου.
Το ΚΚΕ δηλώνει ότι δεν πρόκειται να συναινέσει, ενώ η Νέα Αριστερά κάνει λόγο για «συνταγματοποίηση ολέθριων επιλογών».
Ο πρόεδρος της Ελληνική Λύση, Κυριάκος Βελόπουλος, χαρακτήρισε τη συζήτηση επικοινωνιακή, ενώ ο πρόεδρος της ΝΙΚΗ, Δημήτρης Νατσιός, κάλεσε να μη χαθεί άλλη μια ευκαιρία για τον λαό.
Η προβλεπόμενη συνταγματική διαδικασία
Η διαδικασία της συνταγματικής αναθεώρησης προβλέπεται να εκκινήσει τον Απρίλιο, με τη σύσταση της Επιτροπής Αναθεώρησης του Συντάγματος. Οι προτάσεις θα κατατεθούν στον Πρόεδρο της Βουλής Νικήτας Κακλαμάνης και θα εξεταστούν από την Επιτροπή.
Η Ολομέλεια θα κληθεί να ψηφίσει δύο φορές, με μεσοδιάστημα ενός μήνα. Οι διατάξεις που θα συγκεντρώσουν 180 ψήφους στην παρούσα Βουλή θα χρειαστούν 151 ψήφους στην επόμενη Αναθεωρητική Βουλή, ενώ όσες λάβουν 151 έως 179 ψήφους θα απαιτήσουν 180 στην επόμενη Βουλή.
Η τελική διαμόρφωση των συνταγματικών αλλαγών θα γίνει από την επόμενη Αναθεωρητική Βουλή.