Σε μια νέα εποχή για την ψηφιακή ενημέρωση εισέρχεται η Ευρωπαϊκή Ένωση, καθώς τέθηκαν σε εφαρμογή οι νέες υποχρεώσεις διαφάνειας για τα συστήματα και το περιεχόμενο Τεχνητής Νοημοσύνης στο πλαίσιο του AI Act.
Ο Ευρωπαϊκός Κανονισμός για την Τεχνητή Νοημοσύνη σκοπεύει να θωρακίσει τους πολίτες απέναντι στους αυξανόμενους κινδύνους παραπληροφόρησης, απάτης και πλαστοπροσωπίας, διασφαλίζοντας ότι θα είναι άμεσα διακριτό πότε κάποιος αλληλεπιδρά με AI ή πότε το περιεχόμενο που καταναλώνει έχει δημιουργηθεί τεχνητά.
Ποιους αφορούν τα νέα μέτρα και τι αλλάζει
Οι κανόνες εστιάζουν στην επαγγελματική χρήση της τεχνολογίας και υποχρεώνουν παρόχους και χρήστες να ενημερώνουν με σαφήνεια το κοινό. Αρχικά, απαιτείται ξεκάθαρη ενημέρωση του χρήστη όταν αλληλεπιδρά με chatbot, ψηφιακό βοηθό ή εικονικό avatar που λειτουργεί με AI και όχι με πραγματικό άνθρωπο.
Επιπλέον, εικόνες, βίντεο και ηχητικά αρχεία που δημιουργούνται ή τροποποιούνται με AI και απεικονίζουν υπαρκτά πρόσωπα, τοποθεσίες ή γεγονότα – τα λεγόμενα deepfakes – οφείλουν να φέρουν εμφανή σήμανση από την πρώτη στιγμή, καθώς και μηχανικά αναγνώσιμα ψηφιακά υδατογραφήματα (watermarks).
Τέλος, τα κείμενα που παράγονται από AI και δημοσιεύονται για θέματα δημόσιου ενδιαφέροντος, όπως η πολιτική, η υγεία και η οικονομία, πρέπει να επισημαίνονται εφόσον δεν έχουν υποστεί ουσιαστικό συντακτικό έλεγχο από άνθρωπο.
Ποιες είναι οι εξαιρέσεις
Από τις υποχρεώσεις επισήμανσης εξαιρούνται οι ιδιώτες που δημιουργούν περιεχόμενο αποκλειστικά για προσωπική χρήση.
Παράλληλα, προβλέπονται εξαιρέσεις για έργα αμιγώς καλλιτεχνικά, σατιρικά ή μυθοπλασίας, για υλικό που χρησιμοποιείται από τις αρχές στο πλαίσιο ποινικών ερευνών, καθώς και για κείμενα που έχουν ελεγχθεί ουσιαστικά από φυσικό συντάκτη που αναλαμβάνει τη σχετική ευθύνη.
Η ανταπόκριση των τεχνολογικών κολοσσών και οι ανησυχίες της αγοράς
Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή έχει ήδη σχεδιάσει κοινά εικονίδια σήμανσης για τη διευκόλυνση της διαδικασίας. Την ίδια στιγμή, μεγάλες πλατφόρμες όπως το TikTok, η Meta (με την ένδειξη «AI Info») και η Google, σε συνεργασία με εταιρείες όπως οι Nvidia, OpenAI και Apple, εφαρμόζουν ήδη τεχνικά πρότυπα αυτόματης ανίχνευσης και σήμανσης.
Παρά τις ενστάσεις εκπροσώπων της βιομηχανίας, οι οποίοι εκφράζουν φόβους για σύγχυση των χρηστών λόγω πιθανής υπερβολικής σήμανσης του διαδικτυακού περιεχομένου, η Κομισιόν επιμένει ότι η διαφάνεια είναι θεμελιώδης για τη διατήρηση της εμπιστοσύνης στο ψηφιακό περιβάλλον.
Υψηλά πρόστιμα και μεταβατική περίοδος
Η εποπτεία της εφαρμογής ανατίθεται στις εθνικές αρχές, το Ευρωπαϊκό Γραφείο Τεχνητής Νοημοσύνης και τον Ευρωπαίο Επόπτη Προστασίας Δεδομένων. Για τις επιχειρήσεις προβλέπονται διοικητικά πρόστιμα που μπορούν να φθάσουν έως και τα 15 εκατομμύρια ευρώ ή το 3% του παγκόσμιου ετήσιου κύκλου εργασιών, ενώ για τα θεσμικά όργανα της ΕΕ τα πρόστιμα φτάνουν έως τις 750.000 ευρώ.
Για τα ήδη υπάρχοντα συστήματα τεχνητής νοημοσύνης προβλέπεται μεταβατικό διάστημα προσαρμογής έως τις 2 Δεκεμβρίου 2026.