Ο Λευκός Οίκος προετοιμάζεται εδώ και μήνες για το ενδεχόμενο οι Δημοκρατικοί να επικρατήσουν στις ενδιάμεσες εκλογές και να αναλάβουν τον έλεγχο του Κογκρέσου, σχεδιάζοντας τρόπους με τους οποίους ο Ντόναλντ Τραμπ θα μπορούσε να συνεχίσει να εφαρμόζει την πολιτική του μέσω της εκτελεστικής εξουσίας.
Παράλληλα, η κυβέρνηση εξετάζει τρόπους αντιμετώπισης πιθανών ερευνών του Κογκρέσου σε βάρος μελών της, σύμφωνα με αξιωματούχο του Λευκού Οίκου και δύο πηγές που γνωρίζουν τις σχετικές προετοιμασίες, όπως μεταδίδει το Reuters.
Από τον Απρίλιο, ανώτερα στελέχη της κυβέρνησης, μεταξύ των οποίων ο αναπληρωτής προσωπάρχης Στίβεν Μίλερ και ο επικεφαλής του Γραφείου Διαχείρισης και Προϋπολογισμού Ράσελ Βόουτ, συνεργάζονται με τους νομικούς συμβούλους του Λευκού Οίκου, προκειμένου να εντοπίσουν μέτρα που θα μπορούσε να προωθήσει ο πρόεδρος χωρίς την έγκριση του Κογκρέσου. Οι σχεδιαζόμενες πρωτοβουλίες αφορούν τη μετανάστευση, τους δασμούς, το κόστος στέγασης και τις ομοσπονδιακές δαπάνες.
Την ίδια ώρα, ο νομικός σύμβουλος του Λευκού Οίκου, Γουίλ Σαρφ, και η ομάδα του εξετάζουν τα όρια των προεδρικών αρμοδιοτήτων, τις δυνατότητες μονομερούς δράσης του Τραμπ, αλλά και τη νομική υπεράσπιση των αποφάσεών του σε περίπτωση προσφυγών στη Δικαιοσύνη.
Το ενδεχόμενο επικράτησης των Δημοκρατικών δημιουργεί νέα δεδομένα για τον Αμερικανό πρόεδρο. Εάν αναλάβουν τον έλεγχο του Κογκρέσου, θα μπορούν να ξεκινήσουν έρευνες για τις ενέργειές του, να εμποδίσουν την προώθηση νομοσχεδίων και να ασκήσουν μεγαλύτερο έλεγχο στις κρατικές δαπάνες.
Ωστόσο, ο Τραμπ θα εξακολουθεί να διαθέτει σημαντικές εκτελεστικές αρμοδιότητες, ιδίως στους τομείς του εμπορίου, της εξωτερικής πολιτικής και της λειτουργίας της ομοσπονδιακής διοίκησης.
Οι Δημοκρατικοί χρειάζονται τέσσερις επιπλέον έδρες τόσο στη Βουλή των Αντιπροσώπων όσο και στη Γερουσία, προκειμένου να ανατρέψουν τις οριακές πλειοψηφίες των Ρεπουμπλικανών. Οι δημοσκοπήσεις τούς εμφανίζουν σε πλεονεκτική θέση για την κατάκτηση της Βουλής, ενώ η αναμέτρηση για τη Γερουσία παραμένει αμφίρροπη.
Παρά τις δημόσιες προσπάθειες του Τραμπ να διατηρήσει τον έλεγχο του Κογκρέσου από τους Ρεπουμπλικανούς, οι συνεργάτες του προετοιμάζονται ήδη για το ενδεχόμενο μιας διαφορετικής πολιτικής πραγματικότητας από το 2027. Ο Λευκός Οίκος, πάντως, απορρίπτει τα σενάρια ήττας και κατηγορεί τα μέσα ενημέρωσης ότι καλλιεργούν ένα παραπλανητικό αφήγημα.
Μεταξύ των μέτρων που εξετάζονται περιλαμβάνονται η επιβολή νέων δασμών σε εισαγόμενα κρίσιμα ορυκτά και ανεμογεννήτριες, η αυστηροποίηση των κανόνων για τις βίζες διεθνών φοιτητών και προσωρινών ξένων εργαζομένων, καθώς και παρεμβάσεις με στόχο τη μείωση του κόστους κατοικίας και κατασκευής.
Παράλληλα, ο Ράσελ Βόουτ εξετάζει πώς θα μπορούσαν να προωθηθούν κυβερνητικές προτεραιότητες με κονδύλια που έχουν ήδη εγκριθεί, αλλά και πώς θα τροποποιηθούν οι κανόνες των ομοσπονδιακών επιχορηγήσεων, ώστε οι διορισμένοι αξιωματούχοι να αποκτήσουν μεγαλύτερο έλεγχο στην κατανομή των δημόσιων πόρων.
Ο Τραμπ έχει ενημερωθεί για τις προετοιμασίες και έχει συμμετάσχει στις σχετικές συζητήσεις. Σύμφωνα με μία από τις πηγές του Reuters, ο πρόεδρος θα αισθανόταν «πολύ άνετα» ακόμη και με ένα Κογκρέσο υπό τον έλεγχο των Δημοκρατικών.
Το σχέδιο για διακυβέρνηση μέσω εκτελεστικών αποφάσεων
Από την επιστροφή του στον Λευκό Οίκο, τον Ιανουάριο του 2025, ο Τραμπ έχει αξιοποιήσει εκτεταμένα τις προεδρικές του αρμοδιότητες, προχωρώντας σε δασμούς, εντείνοντας την εφαρμογή της μεταναστευτικής νομοθεσίας και επιδιώκοντας αλλαγές στην ομοσπονδιακή διοίκηση και στην εξωτερική πολιτική χωρίς να βασίζεται πάντοτε σε νέες νομοθετικές εγκρίσεις.
Βασική εξαίρεση αποτέλεσε το μεγάλο πακέτο φορολογικών περικοπών και περιορισμού δαπανών, το οποίο εγκρίθηκε από το Κογκρέσο που ελέγχουν οι Ρεπουμπλικανοί και υπεγράφη από τον πρόεδρο τον Ιούλιο του 2025.
Ο Νέιθαν Γκονζάλες, εκδότης του πολιτικού ενημερωτικού οργανισμού Inside Elections, εκτιμά ότι ο Τραμπ θα συνεχίσει να στηρίζεται στην εκτελεστική εξουσία και στα προεδρικά διατάγματα, εφόσον οι Δημοκρατικοί εξασφαλίσουν την πλειοψηφία στο Κογκρέσο.
Ο Αμερικανός πρόεδρος έχει επικαλεστεί επανειλημμένα καταστάσεις έκτακτης ανάγκης, προκειμένου να διευρύνει τα περιθώρια δράσης του χωρίς νέα νομοθεσία. Αν και το Κογκρέσο μπορεί να επιχειρήσει να τερματίσει τέτοιες καταστάσεις, ο Τραμπ διατηρεί τη δυνατότητα άσκησης βέτο, το οποίο θα μπορούσε να ανατραπεί μόνο με πλειοψηφία δύο τρίτων και στα δύο νομοθετικά σώματα.
Παρά ταύτα, μια νίκη των Δημοκρατικών θα μπορούσε να περιορίσει αισθητά τους χειρισμούς του. Ο έλεγχος της Γερουσίας θα τους έδινε τη δυνατότητα να μπλοκάρουν διορισμούς δικαστών και ανώτερων κυβερνητικών αξιωματούχων, ακόμη και υποψηφίου για το Ανώτατο Δικαστήριο.
Επιπλέον, θα μπορούσαν να αρνηθούν να εγκρίνουν νομοσχέδια που προωθεί ο Τραμπ. Αντίστοιχα, ο πρόεδρος θα διατηρούσε το δικαίωμα του βέτο απέναντι σε νομοθετικές πρωτοβουλίες των Δημοκρατικών, με την υπέρβασή του να απαιτεί αυξημένη πλειοψηφία που δύσκολα θα μπορούσαν να εξασφαλίσουν.
Καθοριστικό ρόλο θα διαδραμάτιζε και η Δικαιοσύνη, καθώς τα δικαστήρια θα μπορούσαν να ακυρώσουν αποφάσεις που υπερβαίνουν τις νόμιμες αρμοδιότητες του προέδρου. Για τον λόγο αυτό, ο Λευκός Οίκος επιδιώκει να εξασφαλίσει νομικές γνωμοδοτήσεις από το υπουργείο Δικαιοσύνης, προκειμένου να καθορίσει ποιες ενέργειες μπορούν να εφαρμοστούν χωρίς την έγκριση του Κογκρέσου και πώς θα υπερασπιστεί την εγκυρότητά τους.
Στο επίκεντρο οι έρευνες των Δημοκρατικών
Το μεγαλύτερο πρόβλημα για τον Τραμπ θα μπορούσαν να αποτελέσουν οι κοινοβουλευτικές έρευνες, τις οποίες δεν μπορεί να αποτρέψει απλώς με εκτελεστικές αποφάσεις.
Σύμφωνα με προηγούμενες πληροφορίες του Reuters, κορυφαία στελέχη των Δημοκρατικών στη Βουλή των Αντιπροσώπων και συνεργάτες κοινοβουλευτικών επιτροπών έχουν ήδη συζητήσει τη χρήση ακροάσεων, κλητεύσεων και αιτημάτων για την προσκόμιση εγγράφων, προκειμένου να διερευνήσουν εάν ο πρόεδρος έχει αξιοποιήσει το αξίωμά του προς όφελος του ίδιου, των πολιτικών συμμάχων του ή των χρηματοδοτών του.
Οι συνεργάτες του Τραμπ προετοιμάζονται εδώ και μήνες για αυτό το ενδεχόμενο. Οι δικηγόροι του Λευκού Οίκου ενημερώνουν κυβερνητικά στελέχη και επικεφαλής υπηρεσιών για τον τρόπο με τον οποίο πρέπει να αντιμετωπίζουν τις έρευνες του Κογκρέσου, τα αιτήματα εγγράφων και τις κλητεύσεις, ενώ φέρονται να τους έχουν συστήσει ιδιαίτερη προσοχή στις γραπτές επικοινωνίες τους.
Παράλληλα, σύμφωνα με μία από τις πηγές, επιδιώκεται η έκδοση γνωμοδότησης από το υπουργείο Δικαιοσύνης που θα μπορούσε να ενισχύσει τη δυνατότητα του Τραμπ να επικαλείται το εκτελεστικό προνόμιο, προκειμένου να προστατεύει τις επικοινωνίες του με ιδιώτες συμβούλους από τον κοινοβουλευτικό έλεγχο.
Οι κινήσεις αυτές καταδεικνύουν ότι, ανεξάρτητα από το αποτέλεσμα των ενδιάμεσων εκλογών, η κυβέρνηση Τραμπ προετοιμάζεται για μια πιθανή περίοδο έντονης πολιτικής και θεσμικής αντιπαράθεσης με τους Δημοκρατικούς, με βασικό πεδίο σύγκρουσης τα όρια της προεδρικής εξουσίας και τον έλεγχο της ομοσπονδιακής διοίκησης.