Σε πλήρη ανασχεδιασμό της παγκόσμιας στρατηγικής της προχωρά η πανίσχυρη τουρκική θρησκευτική αρχή Diyanet, με στόχο να θωρακίσει την επιρροή της στην Ευρώπη απέναντι στα αυστηρά μέτρα που λαμβάνουν οι ευρωπαϊκές κυβερνήσεις.
Σύμφωνα με απόρρητη ενημέρωση, όπως αποκαλύπτει το nordicmonitor, που δόθηκε στην Τουρκική Εθνοσυνέλευση στις 2 Απριλίου 2026, η Άγκυρα εγκαταλείπει σταδιακά το μοντέλο των «απεσταλμένων κληρικών» και επενδύει στη δημιουργία ενός δικτύου θρησκευτικών λειτουργών που θα προέρχονται απευθείας από τις τοπικές κοινωνίες της διασποράς.
Η Στρατηγική της «Εγχώριας Εκπαίδευσης»
Κεντρικός πυλώνας της νέας προσέγγισης είναι το «Διεθνές Θεολογικό Πρόγραμμα» (UIP). Η Diyanet στρατολογεί νέους από τουρκικές κοινότητες της Ευρώπης, τους εκπαιδεύει στην Τουρκία και στη συνέχεια τους επαναφέρει στις χώρες διαμονής τους.
Με αυτόν τον τρόπο, οι ιμάμηδες αυτοί δεν θεωρούνται ξένοι κρατικοί λειτουργοί αλλά μόνιμοι κάτοικοι, γεγονός που επιτρέπει στην Άγκυρα να παρακάμπτει τους νόμους περί κατασκοπείας και ξένης πολιτικής επιρροής που έχουν ενεργοποιηθεί σε πολλές ευρωπαϊκές πρωτεύουσες.
Οικονομική «σκιά» και διεθνές δίκτυο
Για να αποφύγει τον έλεγχο της χρηματοδότησης από ξένα κράτη, η Diyanet μεταφέρει το βάρος των δαπανών από τον κρατικό προϋπολογισμό στο Ίδρυμα Diyanet (TDV).
Πρόκειται για έναν οργανισμό δισεκατομμυρίων που τροφοδοτείται από δωρεές, επιτρέποντας στην Άγκυρα να χρηματοδοτεί τις δραστηριότητές της στο εξωτερικό με τρόπο που δεν είναι άμεσα ορατός στις ρυθμιστικές αρχές. Σήμερα, η Diyanet διατηρεί έναν «στρατό» 1.500 μόνιμων θρησκευτικών λειτουργών και εκατοντάδων ακολούθων σε πρεσβείες, ενώ συνεργάζεται στενά με την τουρκική υπηρεσία πληροφοριών (MIT).
Πολιτικό lobbying και κοινωνική επιρροή
Η δράση της Diyanet επεκτείνεται πολύ πέρα από τα θρησκευτικά καθήκοντα, λειτουργώντας ως βραχίονας άσκησης πίεσης και ήπιας ισχύος για την κυβέρνηση Ερντογάν. Μέσω προγραμμάτων ανθρωπιστικής βοήθειας, εκπαιδευτικών υποτροφιών και της διαχείρισης τζαμιών ως κέντρων κοινωνικής πρόνοιας, η Άγκυρα επιδιώκει να καταστήσει τις κοινότητες της διασποράς θεσμικά εξαρτημένες από τις δικές της δομές.
Αξιοσημείωτο είναι ότι η στρατηγική αυτή τυγχάνει διακομματικής στήριξης στην Τουρκία, με την αντιπολίτευση να δηλώνει πρόθυμη να βοηθήσει στην υπέρβαση των εμποδίων που θέτουν οι Ευρωπαίοι, αναδεικνύοντας τη διατήρηση του ελέγχου πάνω στη διασπορά ως ζήτημα υψίστης εθνικής σημασίας.