Το Ευρωπαϊκό Δικαστήριο Δικαιωμάτων του Ανθρώπου επικύρωσε νέα καταδικαστική απόφαση κατά της Τουρκία, απορρίπτοντας το αίτημα της Άγκυρας για παραπομπή της υπόθεσης Abo στην Ολομέλεια (Grand Chamber). Η εξέλιξη αυτή εντείνει τις ανησυχίες ότι η χώρα συνεχίζει να μην συμμορφώνεται πλήρως με τις δεσμευτικές αποφάσεις του ανώτατου ευρωπαϊκού δικαστηρίου ανθρωπίνων δικαιωμάτων.
Με απόφαση στις 23 Μαρτίου 2026, η Ολομέλεια απέρριψε την προσφυγή της Τουρκίας, καθιστώντας οριστική την ετυμηγορία του Νοεμβρίου 2025, με την οποία διαπιστώθηκε παραβίαση του δικαιώματος σε δίκαιη δίκη, όπως κατοχυρώνεται στο άρθρο 6 της Ευρωπαϊκής Σύμβασης Δικαιωμάτων του Ανθρώπου.
Η υπόθεση αφορά τον Νταβούτ Άμπο, ο οποίος είχε ήδη δικαιωθεί το 2013, όταν το δικαστήριο έκρινε ότι του είχε στερηθεί η πρόσβαση σε δικηγόρο κατά την αστυνομική του κράτηση. Παρά την προηγούμενη αυτή απόφαση, τα τουρκικά δικαστήρια αρνήθηκαν να επανεξετάσουν την υπόθεση, υποστηρίζοντας ότι η παραβίαση δεν επηρέασε την τελική καταδίκη.
Το Δικαστήριο του Στρασβούργου απέρριψε αυτό το σκεπτικό, τονίζοντας ότι σοβαρές δικονομικές παραβιάσεις—όπως η λήψη καταθέσεων χωρίς παρουσία συνηγόρου—δεν μπορούν να θεωρηθούν άνευ σημασίας. Όπως επισημάνθηκε, τα τουρκικά δικαστήρια χρησιμοποίησαν τυποποιημένες και ανεπαρκείς αιτιολογίες, χωρίς ουσιαστική εξέταση των συνεπειών της παραβίασης.
Παράλληλα, το Δικαστήριο διαπίστωσε υπέρμετρη καθυστέρηση στην εξέταση του αιτήματος επανεκδίκασης, η οποία ξεπέρασε τους 11 μήνες, παραβιάζοντας την αρχή της εύλογης διάρκειας της δίκης. Ως εκ τούτου, επιδίκασε αποζημίωση και υπογράμμισε ότι η πλέον ενδεδειγμένη λύση είναι η διεξαγωγή νέας δίκης με πλήρη σεβασμό στις εγγυήσεις δίκαιης διαδικασίας.
Η απόφαση αναδεικνύει ευρύτερα, δομικά προβλήματα στη στάση των τουρκικών δικαστηρίων απέναντι στις αποφάσεις του Στρασβούργου. Ιδιαίτερη κριτική ασκήθηκε και στο Συνταγματικό Δικαστήριο της χώρας, το οποίο, σύμφωνα με το ΕΔΔΑ, δεν άσκησε επαρκή έλεγχο και απέφυγε να εξετάσει σε βάθος τις παραβιάσεις, επικαλούμενο τον περιορισμένο ρόλο του ως μη «τέταρτου βαθμού δικαιοδοσίας».
Νομικοί αναλυτές εκτιμούν ότι η απόφαση αυτή έχει ιδιαίτερη σημασία, καθώς διευκρινίζει πως τα αιτήματα επανεκδίκασης μετά από αποφάσεις του ΕΔΔΑ πρέπει να εξετάζονται ουσιαστικά και όχι τυπικά. Παράλληλα, επισημαίνεται ότι η άρνηση επανεξέτασης με γενικόλογες αιτιολογίες συνιστά από μόνη της παραβίαση του δικαιώματος σε δίκαιη δίκη.
Η υπόθεση Abo προστίθεται σε μια σειρά αποφάσεων που καταδεικνύουν ότι η Τουρκία δεν εφαρμόζει πλήρως τις αποφάσεις του Δικαστηρίου. Σύμφωνα με τα τελευταία στοιχεία, η χώρα παραμένει πρώτη σε αριθμό προσφυγών στο ΕΔΔΑ μεταξύ των κρατών-μελών του Συμβούλιο της Ευρώπης, με χιλιάδες εκκρεμείς υποθέσεις και συχνές διαπιστώσεις παραβιάσεων, κυρίως ως προς το δικαίωμα σε δίκαιη δίκη και την προσωπική ελευθερία.
Η επανάληψη τέτοιων παραβιάσεων, σημειώνει το nordicmonitor, ιδίως μετά τα μέτρα που ελήφθησαν μετά από το αποτυχημένο πραξικόπημα του 2016, ενισχύει τις εκτιμήσεις για συστημικά προβλήματα στο κράτος δικαίου. Το Δικαστήριο υπογραμμίζει ότι η αποτελεσματικότητα του συστήματος προστασίας ανθρωπίνων δικαιωμάτων εξαρτάται από τη συμμόρφωση των κρατών-μελών—μια προϋπόθεση που, στην περίπτωση της Τουρκίας, εξακολουθεί να τίθεται υπό αμφισβήτηση.