Η μεταβολή της στάσης των δυτικών χωρών απέναντι στην Τουρκία και στα ζητήματα δημοκρατίας και ανθρωπίνων δικαιωμάτων βρίσκεται στο επίκεντρο ανάλυσης του Reuters, με αφορμή τη Σύνοδο Κορυφής του ΝΑΤΟ που θα πραγματοποιηθεί στην Άγκυρα στις 7 και 8 Ιουλίου.
Το πρακτορείο υπενθυμίζει ότι το 2021 οι σχέσεις της Άγκυρας με τη Δύση έφτασαν στα όρια σοβαρής διπλωματικής κρίσης, όταν οι πρέσβεις δέκα δυτικών χωρών ζήτησαν την αποφυλάκιση του επιχειρηματία και φιλάνθρωπου Οσμάν Καβαλά, τον οποίο χαρακτήριζαν πολιτικό κρατούμενο.
Ο Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν είχε τότε διατάξει να κινηθούν διαδικασίες για την απέλασή τους, ωστόσο, έπειτα από δύο ημέρες έντονης διπλωματικής κινητικότητας, η κρίση αποκλιμακώθηκε, καθώς οι δύο πλευρές υποχώρησαν από τις αρχικές τους θέσεις.
Η αλλαγή στάσης της Δύσης
Σύμφωνα με το Reuters, από τότε και ιδιαίτερα μετά τη ρωσική εισβολή στην Ουκρανία το 2022, οι δυτικές κυβερνήσεις αποφεύγουν σε μεγάλο βαθμό τη δημόσια κριτική προς την Τουρκία για ζητήματα κράτους δικαίου, δημοκρατίας και ανθρωπίνων δικαιωμάτων.
Αντίθετα, δίνουν πλέον προτεραιότητα στη συνεργασία με την Άγκυρα σε θέματα ασφάλειας και άμυνας, καθώς η Τουρκία θεωρείται κρίσιμος σύμμαχος του ΝΑΤΟ στη νοτιοανατολική πτέρυγα της Συμμαχίας.
Το πρακτορείο σημειώνει ότι αυτή η μετατόπιση αναμένεται να αποτυπωθεί και στη Σύνοδο Κορυφής του ΝΑΤΟ, όπου δεν εκτιμάται ότι οι ηγέτες των κρατών-μελών θα ασκήσουν δημόσια κριτική για τις πρόσφατες δικαστικές εξελίξεις στην Τουρκία, μεταξύ των οποίων η φυλάκιση του δημάρχου Κωνσταντινούπολης και προεδρικού υποψηφίου του Ρεπουμπλικανικού Λαϊκού Κόμματος (CHP), Εκρέμ Ιμάμογλου.
Ανησυχία για τη δημοκρατία στην Τουρκία
Όπως επισημαίνει το Reuters, επικριτές της κυβέρνησης Ερντογάν θεωρούν ότι η περιορισμένη δημόσια αντίδραση των δυτικών χωρών ενθαρρύνει την περαιτέρω υποχώρηση των δημοκρατικών θεσμών στην Τουρκία.
Ο πρώην πρέσβης των ΗΠΑ στην Άγκυρα, Ντέιβιντ Σάτερφιλντ, υποστήριξε ότι η Δύση θα πρέπει να συνεχίσει να επισημαίνει τις ανησυχίες της για την κατάσταση των δημοκρατικών ελευθεριών στη χώρα.
Παράλληλα, εκτίμησε ότι η αποφυγή δημόσιας κριτικής κατά τη δεύτερη προεδρική θητεία του Ντόναλντ Τραμπ δεν συνέβαλε ουσιαστικά στη βελτίωση των αμερικανοτουρκικών σχέσεων.
Το Reuters υπενθυμίζει επίσης ότι ο Οσμάν Καβαλά παραμένει φυλακισμένος εδώ και σχεδόν εννέα χρόνια, παρά την απόφαση του Ευρωπαϊκού Δικαστηρίου Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων, το οποίο έχει κρίνει ότι δεν υπάρχουν επαρκή στοιχεία που να δικαιολογούν την κράτησή του και έχει ζητήσει την απελευθέρωσή του.
Από την πλευρά της, η τουρκική κυβέρνηση απορρίπτει τις κατηγορίες περί πολιτικοποίησης της Δικαιοσύνης, υποστηρίζοντας ότι τα δικαστήρια λειτουργούν ανεξάρτητα.
Περιορισμοί ενόψει της Συνόδου του ΝΑΤΟ
Σύμφωνα με το δημοσίευμα, ενόψει της Συνόδου Κορυφής δεκάδες δημοσιογράφοι από ανεξάρτητα τουρκικά μέσα ενημέρωσης δεν έλαβαν διαπίστευση για την κάλυψη των εργασιών, ενώ οι τουρκικές αρχές προχώρησαν σε περισσότερες από 200 συλλήψεις, επικαλούμενες λόγους ασφαλείας.
Το ΝΑΤΟ απέφυγε να σχολιάσει τις αποφάσεις των τουρκικών αρχών, επισημαίνοντας ότι ζητήματα διαπίστευσης αποτελούν αρμοδιότητα της χώρας που φιλοξενεί τη σύνοδο.
Η στρατηγική σημασία της Τουρκίας
Το Reuters σημειώνει ότι η Σύνοδος Κορυφής θα αποτελέσει την πρώτη επίσκεψη του Ντόναλντ Τραμπ στην Τουρκία μετά την επιστροφή του στην προεδρία των ΗΠΑ, ενώ αναμένεται να πραγματοποιηθεί και συνάντησή του με τον Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν.
Η Άγκυρα επιδιώκει η σύνοδος να αναδείξει την ενότητα της Συμμαχίας και να ενισχύσει τη συνεργασία στον αμυντικό τομέα, με τον γενικό γραμματέα του ΝΑΤΟ, Μαρκ Ρούτε, να έχει προαναγγείλει συμφωνίες πολλών δισεκατομμυρίων δολαρίων.
Παρά τις κατά καιρούς διαφωνίες μεταξύ Τουρκίας και δυτικών συμμάχων, η γεωπολιτική σημασία της χώρας έχει ενισχυθεί τα τελευταία χρόνια, καθώς διαθέτει τον δεύτερο μεγαλύτερο στρατό του ΝΑΤΟ και διαδραματίζει σημαντικό ρόλο στη νοτιοανατολική πτέρυγα της Συμμαχίας.
Αναλυτές που επικαλείται το Reuters εκτιμούν ότι οι δυτικές κυβερνήσεις δίνουν πλέον προτεραιότητα στη στρατηγική συνεργασία με την Τουρκία, ακόμη και αν αυτό συνεπάγεται πιο περιορισμένη δημόσια κριτική για ζητήματα δημοκρατίας και κράτους δικαίου.