Με επίκεντρο στρατιωτικές εγκαταστάσεις ικανές να λειτουργούν αυτόνομα για τουλάχιστον τρεις μήνες, πυρηνικούς μικροαντιδραστήρες και ενισχυμένα αποθέματα κρίσιμων υλικών, το αμερικανικό Πεντάγωνο διαμορφώνει ένα νέο δόγμα ανθεκτικότητας απέναντι σε κυβερνοεπιθέσεις, δολιοφθορές και πιθανή κατάρρευση κρίσιμων υποδομών.
Την ίδια στιγμή, όμως, η παρερμηνεία αυτού του σχεδιασμού στο Διαδίκτυο και οι φόβοι για γενικευμένη διακοπή ρεύματος έχουν πυροδοτήσει κύμα αγορών εξοπλισμού επιβίωσης στις Ηνωμένες Πολιτείες.
Σύμφωνα με δημοσίευμα του Axios στις 19 Νοεμβρίου, η εταιρεία ειδών έκτακτης ανάγκης Survival Frog είδε τις πωλήσεις της να εκτινάσσονται κατά 450% από τις 27 Οκτωβρίου έως τις 16 Νοεμβρίου σε σύγκριση με τις προηγούμενες εβδομάδες, με μεγάλο ποσοστό των αγοραστών να προέρχεται από νέο πελατολόγιο που στρέφεται σε τρόφιμα μακράς διαρκείας, γεννήτριες, ασυρμάτους και φίλτρα νερού.
Το FORTRESS America και οι πέντε άξονες ανθεκτικότητας
Πίσω από την ανησυχία βρίσκεται το FORTRESS America — ένα πραγματικό πρόγραμμα του αμερικανικού υπουργείου Πολέμου, το οποίο παρουσίασε επισήμως στις 30 Σεπτεμβρίου ο υπουργός Πιτ Χέγκσεθ από τη βάση των Πεζοναυτών στο Κουάντικο της Βιρτζίνια.
Το ακρωνύμιο παραπέμπει σε ομοσπονδιακές επιχειρήσεις για την ανθεκτικότητα, τους στρατιωτικούς πόρους, την ενέργεια, τον ανεφοδιασμό και την επιβίωση (Federal Operations for Resilience, Troop Resources, Energy, Supply and Survivability), με στόχο οι ένοπλες δυνάμεις να διατηρούν την επιχειρησιακή τους συνέχεια ακόμη και αν τεθεί εκτός λειτουργίας το πολιτικό ηλεκτρικό δίκτυο, κοπεί ο ανεφοδιασμός καυσίμων ή πληγούν οι τηλεπικοινωνίες.
Στις 6 Οκτωβρίου, ο υφυπουργός Άμυνας Μάικλ Ντάφι έδωσε το σήμα για τη σύσταση του γραφείου υλοποίησης, με προσωρινό διευθυντή τον Ρίτσαρντ «Ματ» Ο'Μάλεϊ. Το πρόγραμμα στηρίζεται σε πέντε πυλώνες:
- Ενεργειακή αυτονομία μέσω ανεξάρτητων πηγών ηλεκτροδότησης για τις μεγάλες στρατιωτικές μονάδες.
- Ανθεκτικότητα της εφοδιαστικής αλυσίδας με μείωση της εξάρτησης από ξένους προμηθευτές σε κρίσιμα υλικά και εξαρτήματα.
- Στρατηγικά αποθέματα πόρων για τη συνέχιση των επιχειρήσεων σε συνθήκες κρίσης.
- Προστασία εγκαταστάσεων απέναντι σε φυσικές απειλές, δολιοφθορές και κυβερνοεπιθέσεις.
- Ασφάλεια επικοινωνιών ώστε να διασφαλίζονται τα δορυφορικά συστήματα, οι επικοινωνίες και το ηλεκτρομαγνητικό φάσμα.
Το σενάριο των 90 ημερών και οι μικροαντιδραστήρες
Όπως αποκάλυψε το Fox News στις 25 Οκτωβρίου, το Πεντάγωνο επιδιώκει οι μεγάλες στρατιωτικές βάσεις στην ηπειρωτική Αμερική να μπορούν να αντεπεξέλθουν για τουλάχιστον 90 ημέρες χωρίς εξωτερική υποστήριξη σε ρεύμα, νερό, καύσιμα, επικοινωνίες και εφόδια — ένα πλαίσιο που επιβεβαίωσαν ο εκπρόσωπος του Πενταγώνου Σον Παρνέλ και, στις 30 Οκτωβρίου, ο βοηθός υπουργός Άμυνας Ντέιλ Μαρκς, αναφερόμενος σε ορίζοντες 30, 60 ή 90 ημερών.
Για να επιτευχθεί αυτή η αυτονομία σε περίπου 500 στρατιωτικές βάσεις και εγκαταστάσεις, εξετάζονται αυτόνομα μικροδίκτυα που αποσυνδέονται από το κεντρικό σύστημα, μεγάλα συστήματα αποθήκευσης ενέργειας, φυσικό αέριο, γεωθερμία, ανανεώσιμες πηγές, αλλά και πυρηνικοί μικροαντιδραστήρες.
Μέσω του προγράμματος Janus του αμερικανικού Στρατού και σε συνεργασία με τον ιδιωτικό τομέα, σχεδιάζονται πάνω από 20 μικροαντιδραστήρες με τις πρώτες εγκαταστάσεις να τοποθετούνται από το 2028, παρότι δεν υπάρχει ενιαίο χρονοδιάγραμμα και ορισμένα έργα θα πάρουν χρόνια, ενώ αντιμετωπίζουν τεχνικές, οικονομικές και κανονιστικές δυσκολίες.
Παλαιότερες ρίζες και κίνδυνοι στις κρίσιμες υποδομές
Η πρωτοβουλία δεν ξεκίνησε στο κενό: ήδη από το 2021 η Πολεμική Αεροπορία είχε προειδοποιήσει για τον κίνδυνο παρατεταμένων διακοπών ρεύματος 30 ημερών ή και περισσότερο λόγω ακραίων καιρικών φαινομένων ή κυβερνοεπιθέσεων, ενώ ξεκίνησαν δοκιμαστικές αποσυνδέσεις βάσεων από το δίκτυο. Το 2022 προχώρησε ο σχεδιασμός μικροαντιδραστήρα στη βάση Eielson της Αλάσκας και το 2024 τέθηκε ως προτεραιότητα η ανάπτυξη μικροδικτύων έως το οικονομικό έτος 2030.
Η ανάγκη αυτή συνδέεται με την ευαλωτότητα των πολιτικών υποδομών από τις οποίες εξαρτώνται και οι ένοπλες δυνάμεις — από την επίθεση ransomware στον αγωγό Colonial Pipeline το 2021 έως τις προειδοποιήσεις των αμερικανικών υπηρεσιών πληροφοριών το 2024 για κινεζικές κυβερνοεπιθέσεις σε κρίσιμα δίκτυα— καθώς και με την επιδίωξη απεξάρτησης σε σπάνιες γαίες, ημιαγωγούς, τιτάνιο και υλικά πυραυλικών συστημάτων.
Παραπληροφόρηση στα social media και συστάσεις για τα νοικοκυριά
Στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης, ωστόσο, ο στρατιωτικός σχεδιασμός των 90 ημερών μετατράπηκε σε σενάρια επικείμενης κατάρρευσης του ηλεκτρικού δικτύου, με ορισμένες αναρτήσεις να κάνουν λόγο για μπλακάουτ στις 17 Νοεμβρίου 2026 — ημερομηνία που πέρασε χωρίς επιβεβαίωση, παρά τα μεμονωμένα τεχνικά προβλήματα σε ψηφιακές υπηρεσίες.
Όπως μετέδωσε το Associated Press, κυκλοφόρησε ακόμη και κατασκευασμένο βίντεο με τον Ντόναλντ Τραμπ να προειδοποιεί για 90ήμερη διακοπή ρεύματος πριν από το τέλος του έτους, ενώ μελέτη του Digital Democracy Institute of the Americas κατέγραψε πάνω από 2.200 ισπανόφωνες αναρτήσεις μεταξύ 11 και 17 Νοεμβρίου για υποτιθέμενες παγκόσμιες διακοπές υπηρεσιών.
Παρά το γεγονός ότι τίποτα δεν τεκμηριώνει προγραμματισμένο μπλακάουτ, η τάση του «prepping» ενισχύεται, με αυξημένη ζήτηση για γεννήτριες ακόμη και σε μεγάλες αλυσίδες όπως η Costco.
Οι αρχές και ειδικοί επισημαίνουν ότι οι επιχειρησιακές ανάγκες μιας στρατιωτικής βάσης διαφέρουν ριζικά από εκείνες ενός νοικοκυριού, για το οποίο η ομοσπονδιακή υπηρεσία FEMA συνιστά ετοιμότητα τουλάχιστον 72 ωρών με νερό, τρόφιμα εκτός ψυγείου, φακούς, μπαταρίες, φάρμακα και φορητό ραδιόφωνο.
Έτσι, το ουσιαστικό διακύβευμα του FORTRESS America δεν αφορά κάποιο προαναγγελθέν μπλακάουτ, αλλά τη θωράκιση των αμερικανικών υποδομών απέναντι σε μια ενδεχόμενη μεγάλη κρίση.