Εκδήλωση για την επέτειο της κρίσιμης για την Επανάσταση του 1821 Μάχη του Διστόμου (1827) με τον Αρχιστράτηγο της Ρούμελης Γεώργιο Καραϊσκάκη, διοργανώνει σήμερα Κυριακή ο Δήμος Διστόμου – Αράχωβας – Αντίκυρας, φορείς του Διστόμου, καθώς και μαθητές του τοπικού Δημοτικού Σχολείου.
Η επέτειος της κρίσιμης και νικηφόρας μάχης για την επικράτηση της Επανάστασης του 1821 στη Ρούμελη, που έγινε στο Δίστομο Βοιωτίας το διάστημα 17 Ιανουαρίου ως και τις 6 Φεβρουαρίου 1827, από τον Γεώργιο Καραϊσκάκη άρχισε να τιμάται για πρώτη φορά θεσμικά από τον Δήμο Διστόμου – Αράχωβας – Αντίκυρας πριν μερικά χρόνια εναρμονίζοντας έτσι την αναγνώριση που υπάρχει για το καθοριστικό αυτό γεγονός από όλους τους ιστορικούς με την οφειλόμενη απόδοση τιμής και τοπικά!
Τότε, ο Δήμαρχος κ. Γιάννης Σταθάς είχε ανακοινώσει την περαιτέρω αναβάθμιση των τιμητικών, επετειακών, δράσεων για την Μάχη αυτή που έκρινε καθοριστικά, όπως είχε πει, την επικράτηση της Επανάστασης του 1821 σε όλη την Στερεά Ελλάδα.
Η ιστορία έχει καταγράψει και αναδείξει όχι μόνο τη σημασία των συγκρούσεων στο Δίστομο για την απελευθέρωση της Ρούμελης αλλά και «λεπτομερειών» από καταγραφές άμεσων συνεργατών του Καραϊσκάκη, όπως η περιγραφή του σπιτιού που κατέλυσε – όχι μόνο μια φορά – ο στρατηγός της Ρούμελης στο Δίστομο, το φαγητό τους κ.α.- ένα σπίτι που βρίσκεται δίπλα στην Εκκλησία της Παναγίας και το οποίο δυστυχώς σήμερα έχει καταρρεύσει σε πολύ μεγάλο βαθμό. (υπάρχει σχετική πινακίδα στην αυλή της Εκκλησίας.
Η εκστρατεία του Καραϊσκάκη στη Ρούμελη ξεκίνησε τον Οκτώβριο του 1826 και τελείωσε το Φεβρουάριο του 1827 με τη νικηφόρο έκβαση της Μάχης του Διστόμου, όπου είχε για το διάστημα αυτό το Στρατηγείο του.
Στην πραγματικότητα πρόκειται για τρεις μάχες που έγιναν στο Δίστομο στις 19 και 31 Ιανουαρίου, καθώς και στις 3 Φεβρουαρίου του 1827, στις οποίες νικήθηκαν τα στρατεύματα του Ομέρ πασά της Καρύστου, από τα ελληνικά στρατεύματα, που ήλθαν τότε ήρθαν αντιμέτωπα για ΠΡΩΤΗ φορά στην ιστορία της Επανάστασης του 1821 με τον ΤΑΚΤΙΚΟ Οθωμανικό στρατό. Εκεί λοιπόν αναδείχθηκε η στρατιωτική ευφυΐα του αρχιστράτηγου της Ρούμελης, όταν με ριψοκίνδυνες δράσεις, όπως η περίφημη καταδρομική διάσχιση, νύχτα, του στρατοπέδου των Τούρκων, κατάφερε να μπει στο πολιορκημένο Δίστομο.
Ο Καραϊσκάκης έκρινε εξαιρετικά στρατηγική τη θέση του Διστόμου, θέση «επικαιροτάτη», όπως συνήθιζε να λέει, και γι’ αυτό το λόγο έσπευσε να την υπερασπιστεί όταν ο Καρυστινός Ομέρ πασάς ήρθε για να την καταλάβει με τα πολυάριθμα στρατεύματά του, με εντολή του Κιουταχή.
Η νικηφόρος έκβαση των συγκρούσεων στο Δίστομο, που έκλεισε την εκστρατεία του Καραϊσκάκη για την απελευθέρωση της Ρούμελης, γέμισε με αισιοδοξία τις καρδιές των επαναστατημένων Ελλήνων αντιστρέφοντας το κλίμα απαισιοδοξίας που υπήρχε στη δεύτερη φάση της Επανάστασης, προσέθεσε στο κύρος του στρατιωτικού ηγέτη, ανατροφοδότησε το ενδιαφέρον των Φιλικών για την υπεράσπιση της Αθήνας.
Την ημέρα που ο Καραϊσκάκης αναχώρησε από το στρατηγείο του στο Δίστομο με το βλέμμα στην Αθήνα πλέον, η Ρούμελη από άκρη σε άκρη ήταν ελεύθερη. Όπως χαρακτηριστικά αναφέρει ο Κωννσταντίνος Παπαρηγόπουλος «'Όταν τή 25 Οκτωβρίου 1826 εξεστράτευσεν εξ Ελευσίνος, άπασα ή στερεά Eλλάς ήταν υποτεταγμένη εις τους Τούρκους. Όταν δε τη 21 Φεβρουαρίου 1827 ανεχώρησεν νικητής από το Δίστομον, από του Αμβρακικού κόλπου μέχρι των Αθηνών ουδαμού αλλού εφαίνετο Οθωμανική σημαία».
( Τα βασικά στοιχεία της περιγραφής και της σημασίας της Μάχης του Διστόμου προέρχονται από παλαιότερη ομιλία της αρχαιολόγου και συντονίστριας του Μουσείου Θυμάτων Ναζισμού Διστόμου, κυρίας Αμαλίας Παπαϊωάννου).