Στις 24 Φεβρουαρίου ο πόλεμος Ρωσίας-Ουκρανίας συμπληρώνει ένα ζοφερό ορόσημο, εισερχόμενος στο πέμπτο έτος πλήρους κλίμακας σύγκρουσης — μια συνέχεια, για το Κίεβο, της ρωσικής εισβολής του 2014. Η επιχείρηση που η Μόσχα χαρακτήρισε «ειδική στρατιωτική επιχείρηση» έχει εξελιχθεί στη μεγαλύτερη συμβατική πολεμική αναμέτρηση στην Ευρώπη μετά τον Β΄ Παγκόσμιο Πόλεμο, με εκατοντάδες χιλιάδες απώλειες και χωρίς σαφή προοπτική λήξης.
Η αρχική ρωσική στρατηγική ταχείας κατάληψης και πολιτικής υποταγής της Ουκρανίας απέτυχε, οδηγώντας σε έναν παρατεταμένο πόλεμο χαρακωμάτων, πολιορκιών και αργών προελάσεων. Από το 2023 και μετά, η σύγκρουση έχει λάβει έντονα χαρακτηριστικά φθοράς και εξάντλησης, ενώ πλέον εξελίσσεται σε αναμέτρηση προσαρμογής, τεχνολογίας και αντοχής.
Στόχος της Ουκρανίας είναι να καταστήσει το κόστος του πολέμου δυσβάστακτο για τη Ρωσία — περιορίζοντας εδαφικές απώλειες, αυξάνοντας τις ρωσικές απώλειες και πλήττοντας την ενεργειακή και οικονομική της βάση. Η ενίσχυση των δυνατοτήτων πλήγματος μεγάλου βεληνεκούς και οι επιθέσεις σε ενεργειακές υποδομές εντάσσονται σε αυτή τη στρατηγική πίεσης. Από την πλευρά της, η Μόσχα επιδιώκει να διατηρήσει επιθετική πίεση στο μέτωπο και να πλήξει κρίσιμες ουκρανικές υποδομές, προσβλέποντας σε οικονομική κατάρρευση και κοινωνική κόπωση.
Παρά τις δυσκολίες — ενεργειακούς περιορισμούς, ελλείψεις προσωπικού και συνεχή πλήγματα σε πόλεις — το Κίεβο διατηρεί αμυντική αντοχή. Οι ρωσικές προελάσεις παραμένουν αργές και κοστοβόρες, γεγονός που μετατρέπει το πεδίο μάχης και σε διαπραγματευτικό εργαλείο ενόψει πιθανών συνομιλιών. Ωστόσο, μια έκβαση ευνοϊκή για την Ουκρανία προϋποθέτει διαρκή δυτική στρατιωτική, τεχνολογική και οικονομική στήριξη.
Από τον πόλεμο ελιγμών στον πόλεμο drones
Τα πρώτα στάδια της εισβολής χαρακτηρίστηκαν από ταχείες επιχειρήσεις και αποτυχημένη ρωσική προσπάθεια περικύκλωσης του Κιέβου. Η ουκρανική αντίσταση, σε συνδυασμό με τη δυτική υποστήριξη, ανέτρεψε τα αρχικά ρωσικά σχέδια. Οι ουκρανικές αντεπιθέσεις σε Χάρκοβο και Χερσώνα το 2022 δημιούργησαν προσδοκίες γρήγορης νίκης, οι οποίες όμως διαψεύστηκαν μετά τη ρωσική μερική επιστράτευση και τη μετάβαση σε μακρόχρονη πολεμική οικονομία.
Έκτοτε, το πεδίο μάχης μετασχηματίστηκε. Οι εκτεταμένες οχυρώσεις, τα ναρκοπέδια και η μαζική χρήση πυροβολικού και μη επανδρωμένων συστημάτων περιόρισαν τις δυνατότητες ελιγμών. Drones, ηλεκτρονικός πόλεμος και πλήγματα ακριβείας κυριαρχούν πλέον στις επιχειρήσεις, ενώ και οι δύο πλευρές υιοθετούν καινοτομίες η μία της άλλης.
Η εικόνα στο μέτωπο σήμερα
Η γραμμή επαφής έχει μετατραπεί σε μια εκτεταμένη «γκρίζα ζώνη» πολλών χιλιομέτρων, όπου κυριαρχούν drones επιτήρησης και κρούσης. Μηχανοκίνητες επιθέσεις καθίστανται εξαιρετικά ευάλωτες, ενώ μικρές ομάδες πεζικού επιχειρούν διεισδύσεις με περιορισμένα αποτελέσματα.
Η Ρωσία συνεχίζει επιθέσεις φθοράς κατά μήκος ενός μετώπου περίπου 1.200 χιλιομέτρων, με βασικό στόχο την πλήρη κατάληψη του Ντονέτσκ. Παρά ορισμένες εδαφικές προωθήσεις τα τελευταία δύο χρόνια, τα κέρδη παραμένουν περιορισμένα σε σχέση με το συνολικό ουκρανικό έδαφος και επιτυγχάνονται με υψηλό κόστος.
Πόλεμος υποδομών και οικονομικής αντοχής
Παράλληλα με τις χερσαίες επιχειρήσεις, και οι δύο πλευρές εντείνουν τα στρατηγικά πλήγματα. Η Ρωσία συνεχίζει μαζικές επιθέσεις σε ουκρανικές ενεργειακές υποδομές, προκαλώντας εκτεταμένες διακοπές ρεύματος και επιβαρύνοντας την οικονομία και την καθημερινότητα των πολιτών.
Η Ουκρανία, από την πλευρά της, στοχεύει ρωσικές πετρελαϊκές εγκαταστάσεις και υποδομές εξαγωγών ενέργειας, επιδιώκοντας να μειώσει τα έσοδα που χρηματοδοτούν τον πόλεμο. Παρά τις κυρώσεις, η ρωσική πολεμική βιομηχανία διατηρεί υψηλή παραγωγή, αν και η οικονομική πίεση αυξάνεται.
Οι προκλήσεις του 2026
Η Ρωσία εξακολουθεί να διαθέτει αριθμητικό πλεονέκτημα σε ανθρώπινο δυναμικό, ωστόσο οι απώλειες αυξάνονται και η αναπλήρωσή τους καθίσταται δυσκολότερη. Η επιστράτευση καλύπτει κυρίως κενά και όχι νέες δυνάμεις, ενώ ανακύπτουν ζητήματα ποιότητας προσωπικού και λιποταξιών.
Η Ουκρανία, αν και τεχνολογικά ευέλικτη, αντιμετωπίζει σοβαρές ελλείψεις προσωπικού, κόπωση στρατευμάτων και προβλήματα διαχείρισης δυνάμεων. Η ενίσχυση μονάδων drones απαιτεί εξειδικευμένο προσωπικό, το οποίο δεν αναπληρώνεται εύκολα.
Ένας πόλεμος χωρίς άμεσο ορίζοντα λήξης
Το 2026 προμηνύεται έτος συνέχισης της φθοράς. Η εξέλιξη των επιχειρήσεων θα εξαρτηθεί από:
- τη δυνατότητα της Ουκρανίας να σταθεροποιήσει το μέτωπο,
- την ένταση της δυτικής υποστήριξης,
- την οικονομική αντοχή της Ρωσίας,
- και την τεχνολογική υπεροχή — κυρίως στον τομέα των drones και των πληγμάτων μεγάλου βεληνεκούς.
Παρά την παρατεταμένη σύγκρουση, η έκβαση παραμένει αβέβαιη. Πρόκειται για έναν πόλεμο βούλησης και αντοχής, όπου καμία πλευρά δεν έχει ακόμη επιτύχει τους πολιτικούς της στόχους — και όπου ο χρόνος ενδέχεται να αποδειχθεί καθοριστικότερος από τα ίδια τα όπλα.