Για μια «εξαιρετικά δύσκολη διαπραγμάτευση» προειδοποίησε ο Έλληνας πρωθυπουργός, Κυριάκος Μητσοτάκης, περιγράφοντας το συγκρουσιακό κλίμα που επικράτησε στη Σύνοδο Κορυφής της ΕΕ με αντικείμενο τον επόμενο πολυετή προϋπολογισμό για την περίοδο 2028-2034.
Αν και οι Ευρωπαίοι ηγέτες συμφώνησαν να επιταχύνουν τις διαδικασίες, δίνοντας εντολή στην Ιρλανδία —η οποία αναλαμβάνει την προεδρία του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου την 1η Ιουλίου— να καταθέσει έως τον Οκτώβριο ένα νέο διαπραγματευτικό κείμενο και προτάσεις για τη χρηματοδότηση της Ένωσης, η αρχική πρόταση της Κομισιόν για προϋπολογισμό ύψους 2 τρισεκατομμυρίων ευρώ έχει ήδη προκαλέσει βαθύ χάσμα ανάμεσα στα κράτη-μέλη.
Ο κ. Μητσοτάκης, απαντώντας σε ερώτηση της «Καθημερινής», εξέφρασε έντονες επιφυλάξεις για το αν θα επιτευχθεί ο επίσημος στόχος για συμφωνία έως τα τέλη του 2026, χαρακτηρίζοντάς τον ιδιαίτερα δύσκολο. Το ευρωπαϊκό στρατόπεδο εμφανίζεται χωρισμένο στα δύο, με τη μία πλευρά να αποτελείται από τους «Φίλους της Συνοχής».
Πρόκειται για μια συμμαχία 16 χωρών του Νότου και της Ανατολικής Ευρώπης, στην οποία συμμετέχουν η Ελλάδα, η Ισπανία, η Ιταλία και η Πολωνία, οι οποίες ξεκαθαρίζουν ότι οι νέες προτεραιότητες της ΕΕ δεν μπορούν να χρηματοδοτηθούν με περικοπές από την Κοινή Αγροτική Πολιτική και τα κονδύλια περιφερειακής ανάπτυξης, τα οποία θεωρούν ζωτικής σημασίας για την κοινωνική σύγκλιση.
Στον αντίποδα βρίσκεται η ομάδα των έξι «Φειδωλών» χωρών, υπό την ηγεσία της Γερμανίας και με τη συμμετοχή της Ολλανδίας, της Σουηδίας, της Δανίας, της Φινλανδίας και της Αυστρίας, οι οποίες απορρίπτουν οποιαδήποτε αύξηση του προϋπολογισμού.
Ο Γερμανός καγκελάριος, Φρίντριχ Μερτς, χαρακτήρισε την πρόταση μη χρηματοδοτήσιμη και μη ισορροπημένη, αξιώνοντας από την ιρλανδική προεδρία να παρουσιάσει ένα σχέδιο με δραστικά μειωμένες δαπάνες, όπου η άμυνα και η καινοτομία θα χρηματοδοτηθούν αποκλειστικά από την ανακατανομή των ήδη υπαρχόντων πόρων.
Στο πλευρό των αγροτών τάχθηκαν οι πρωθυπουργοί της Ισπανίας και της Ιταλίας, με την Τζόρτζια Μελόνι να προειδοποιεί κατά των τεχνητών χρονοδιαγραμμάτων και να επαναφέρει στο τραπέζι το ζήτημα της διαχείρισης του χρέους του Ταμείου Ανάκαμψης.
Την πρόταση για αναχρηματοδότηση μέρους αυτού του χρέους μέσω νέων εκδόσεων ομολόγων στηρίζουν θερμά η Γαλλία, η Ελλάδα και η Ιταλία, προκειμένου να ανακουφιστούν οι εθνικοί προϋπολογισμοί, όμως το Βερολίνο και η Χάγη προβάλλουν κατηγορηματικό βέτο.
Από την πλευρά του, ο Εμανουέλ Μακρόν ζήτησε έναν προϋπολογισμό με έμφαση στις επενδύσεις για την τεχνητή νοημοσύνη, ξεκαθαρίζοντας όμως ότι η Γαλλία δύσκολα θα αυξήσει τη συνεισφορά της χωρίς την εύρεση εναλλακτικών πηγών εσόων.
Προκειμένου να γεφυρωθεί το χάσμα, ο πρόεδρος του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου, Αντόνιο Κόστα, ζήτησε τη δημιουργία νέων ιδίων πόρων για την ΕΕ.
Ενώ οι παλαιότερες προτάσεις της Κομισιόν για φόρους στις εκπομπές άνθρακα, τα ηλεκτρονικά απόβλητα και τον καπνό παραμένουν σημείο τριβής, στο μικροσκόπιο των διπλωματών μπαίνουν πλέον νέες ιδέες που προωθεί το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, οι οποίες περιλαμβάνουν την επιβολή ευρωπαϊκών φόρων στις ψηφιακές πλατφόρμες, ειδικές εισφορές στα κρυπτονομίσματα, καθώς και τη φορολόγηση των διαδικτυακών τυχέρων παιχνιδιών.