Δέκα χρόνια μετά την πανηγυρική εξαγγελία του «Vision 2030» από τον πρίγκιπα διάδοχο Μοχάμεντ μπιν Σαλμάν, το φιλόδοξο σχέδιο απεξάρτησης της Σαουδικής Αραβίας από το πετρέλαιο βρίσκεται αντιμέτωπο με τη σοβαρότερη κρίση του. Οι γεωπολιτικές αναταράξεις στη Μέση Ανατολή, σε συνδυασμό με την οικονομική ασφυξία, κλονίζουν τα θεμέλια της οικονομικής μεταρρύθμισης του Ριάντ.
Ήδη πριν από τις πρόσφατες πολεμικές εμπλοκές στην περιοχή, τα «μεγαλεπήβολα έργα» (megaprojects) της χώρας συναντούσαν σοβαρά εμπόδια. Το αυξημένο κατασκευαστικό κόστος, η δυστοκία προσέλκυσης ξένων επενδύσεων και οι αμφίβολες αποδόσεις ανάγκασαν την κυβέρνηση σε άτακτη υποχώρηση.
Εμβληματικά πρότζεκτ, όπως ο γιγαντιαίος κύβος «Mukaab» στο Ριάντ και το φουτουριστικό «NEOM», υφίστανται εκτεταμένες αναθεωρήσεις και μειώσεις προϋπολογισμού. Παράλληλα, έργα υποδομής ακυρώνονται, ενώ το κόστος τερματισμού συμβολαίων για το NEOM εκτιμάται στα 16 δισεκατομμύρια δολάρια.
Η κατάσταση επιδεινώθηκε δραματικά με τις στρατιωτικές συγκρούσεις και τον αποκλεισμό κρίσιμων θαλάσσιων περασμάτων. Η συρρίκνωση του ΑΕΠ κατά 4,7% στο δεύτερο τρίμηνο του 2026 και η βουτιά της πετρελαϊκής δραστηριότητας κατά 24,8% οδήγησαν τις εξαγωγές αργού στα χαμηλότερα επίπεδα της τελευταίας δεκαετίας.
Το δημοσιονομικό έλλειμμα για το πρώτο μισό του έτους σχεδόν άγγιξε τον στόχο ολόκληρου του έτους (πλησιάζοντας τα 160 δισ. ριάλια), την ώρα που εκατοντάδες σαουδαραβικές επιχειρήσεις οδηγούνται σε πτώχευση.
Ταυτόχρονα, το κόστος αεράμυνας εξελίσσεται σε αληθινή «μαύρη τρύπα» για τον προϋπολογισμό.
Η αναχαίτιση εκατοντάδων drones και πυραύλων απαιτεί πανάκριβους πυραύλους Patriot, δημιουργώντας μια τεράστια οικονομική ασυμμετρία απέναντι στα χαμηλού κόστους όπλα των αντιπάλων.
Το Ριάντ αναζητά απεγνωσμένα αμυντική στήριξη και αποθέματα από τις ΗΠΑ, την Ασία και την Ευρώπη, με τις στρατιωτικές δαπάνες να καταγράφουν κατακόρυφη αύξηση.
Σαν να μην έφταναν αυτά, το μέτωπο της Υεμένης επέστρεψε δυναμικά στην εξίσωση. Οι επιθέσεις και ο ναυτικός αποκλεισμός στο Στενό Μπαμπ αλ-Μαντέμπ, σε συνδυασμό με τα πλήγματα σε αγωγούς και διυλιστήρια, ανάγκασαν τη Σαουδική Αραβία σε δαπανηρές παρακάμψεις για τη μεταφορά του πετρελαίου της προς την Ευρώπη και την Ασία.
Όσο οι συγκρούσεις παρατείνονται, τόσο πιο ανέφικτος φαντάζει ο οικονομικός μετασχηματισμός που υποσχέθηκε ο Μπιν Σαλμάν, καθώς οι πόροι της χώρας απορροφώνται από τη διασφάλιση των ζωτικών της εξαγωγών.