Την επιτάχυνση των διαπραγματεύσεων για την επιστροφή της Βρετανίας στην εσωτερική αγορά ηλεκτρικής ενέργειας της Ευρωπαϊκής Ένωσης ζητούν οι ηγέτες της Γερμανίας, του Βελγίου, της Ολλανδίας, του Λουξεμβούργου και της Δανίας. Με κοινή επιστολή προς την ηγεσία της ΕΕ, υπογραμμίζουν ότι η στενότερη ενεργειακή συνεργασία με το Λονδίνο θα μπορούσε να μειώσει το κόστος ηλεκτρικής ενέργειας και να ενισχύσει την ανάπτυξη υπεράκτιων αιολικών πάρκων στη Βόρεια Θάλασσα.
Η επιστολή απευθύνεται στην πρόεδρο της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν, και στον πρόεδρο του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου, Αντόνιο Κόστα, ενόψει της συνάντησής τους με τον Βρετανό πρωθυπουργό Άντι Μπέρναμ στις 20 Νοεμβρίου, στις Βρυξέλλες.
Στη συνάντηση αναμένεται να επιδιωχθεί η υπογραφή συμφωνιών για το εμπόριο τροφίμων και ποτών, τις εκπομπές άνθρακα και τις ανταλλαγές νέων. Οι πέντε ευρωπαϊκές κυβερνήσεις ζητούν να υπάρξει παράλληλα σαφής πρόοδος και στο ζήτημα της αγοράς ηλεκτρικής ενέργειας.
Κοινή παρέμβαση πέντε ηγετών για την ενεργειακή συνεργασία
Την επιστολή συνυπογράφουν ο Γερμανός καγκελάριος Φρίντριχ Μερτς, ο Ολλανδός πρωθυπουργός Ρομπ Γέτεν, ο πρωθυπουργός του Βελγίου Μπαρτ Ντε Βέβερ, ο πρωθυπουργός του Λουξεμβούργου Λουκ Φρίντεν και η πρωθυπουργός της Δανίας Μέτε Φρέντερικσεν.
«Καλούμε εσάς και το Ηνωμένο Βασίλειο να συμφωνήσετε κατά τη διάρκεια της συνόδου κορυφής σε μια πορεία προς την ολοκλήρωση αυτών των διαπραγματεύσεων», αναφέρουν οι πέντε ηγέτες.
Χαρακτηρίζουν τη Βρετανία «στενό εταίρο στην ενεργειακή μετάβαση» και επισημαίνουν ότι η επανένταξή της στην ευρωπαϊκή αγορά ηλεκτρικής ενέργειας είναι απαραίτητη για την πλήρη αξιοποίηση των ενεργειακών δυνατοτήτων της Βόρειας Θάλασσας.
Σύμφωνα με την επιστολή, στόχος είναι η μετατροπή της περιοχής στον μεγαλύτερο κόμβο καθαρής ενέργειας παγκοσμίως.
Η Βόρεια Θάλασσα και τα υπεράκτια αιολικά πάρκα
Νωρίτερα φέτος, η Βρετανία και εννέα ακόμη ευρωπαϊκές χώρες υπέγραψαν συμφωνία για την επιτάχυνση της ανάπτυξης υπεράκτιων αιολικών πάρκων κατά τη δεκαετία του 2030, καθώς και για την κατασκευή ενός διασυνδεδεμένου δικτύου ηλεκτρικής ενέργειας στη Βόρεια Θάλασσα.
Ωστόσο, η παραμονή του Ηνωμένου Βασιλείου εκτός της εσωτερικής αγοράς ηλεκτρικής ενέργειας της ΕΕ θεωρείται εμπόδιο στην αποτελεσματική αξιοποίηση των νέων ενεργειακών υποδομών.
Οι υποστηρικτές της στενότερης συνεργασίας εκτιμούν ότι η ενοποίηση των αγορών θα μπορούσε να διευκολύνει τις διασυνοριακές συναλλαγές ηλεκτρικής ενέργειας, να περιορίσει το κόστος και να δημιουργήσει ευνοϊκότερες συνθήκες για νέες επενδύσεις.
Το οικονομικό εμπόδιο και οι εισφορές στον προϋπολογισμό της ΕΕ
Παρά τα πιθανά ενεργειακά οφέλη, οι διαπραγματεύσεις ενδέχεται να συναντήσουν δυσκολίες στο ζήτημα της οικονομικής συνεισφοράς της Βρετανίας.
Η συμμετοχή στην ευρωπαϊκή αγορά ηλεκτρικής ενέργειας θα μπορούσε να συνοδευτεί από υποχρεώσεις χρηματοδότησης του προϋπολογισμού της ΕΕ, συμπεριλαμβανομένων των ταμείων συνοχής που στηρίζουν την ανάπτυξη οικονομικά ασθενέστερων περιοχών.
Στο Λονδίνο υπάρχουν επιφυλάξεις απέναντι σε μια συμφωνία που θα απαιτούσε τη διάθεση χρημάτων των Βρετανών φορολογουμένων για έργα υποδομής στην Κεντρική και Ανατολική Ευρώπη.
Το οικονομικό σκέλος έχει προκαλέσει και στο παρελθόν σοβαρές διαφωνίες μεταξύ των δύο πλευρών.
Χαρακτηριστική είναι η αποτυχία των περσινών διαπραγματεύσεων για τη συμμετοχή της Βρετανίας σε ευρωπαϊκό αμυντικό ταμείο ύψους 150 δισεκατομμυρίων ευρώ, εξαιτίας της διαφωνίας για το ύψος της βρετανικής εισφοράς.
«Χαμηλότερες και σταθερότερες τιμές ενέργειας» για τους Βρετανούς
Οι πέντε ευρωπαϊκές κυβερνήσεις επιχειρούν να αναδείξουν τα οικονομικά οφέλη της προτεινόμενης συμφωνίας, υποστηρίζοντας ότι η στενότερη ενεργειακή συνεργασία θα μπορούσε να οδηγήσει σε χαμηλότερες και πιο σταθερές τιμές ηλεκτρικής ενέργειας για τους Βρετανούς καταναλωτές.
«Το Ηνωμένο Βασίλειο δεν θα συνεισφέρει απλώς στα ταμεία συνοχής της ΕΕ, αλλά θα επενδύσει στην πρόσβαση σε μια πιο ολοκληρωμένη, ασφαλή και ανταγωνιστική ευρωπαϊκή αγορά ενέργειας», ανέφερε Ευρωπαίος διπλωμάτης.
Όπως εξήγησε, η αποτελεσματικότερη εμπορία ηλεκτρικής ενέργειας μεταξύ των δύο πλευρών θα μπορούσε να περιορίσει το κόστος για τα βρετανικά νοικοκυριά και τις επιχειρήσεις.
Σύμφωνα με στοιχεία του βρετανικού ενεργειακού φορέα Energy UK, που δημοσιεύθηκαν το 2024, η διατήρηση του υφιστάμενου καθεστώτος συνεργασίας θα μπορούσε να επιβαρύνει τη Βρετανία με επιπλέον κόστος 10 δισεκατομμυρίων λιρών την περίοδο 2024-2029.
Η εκτίμηση συνυπολογίζει τις υψηλότερες δαπάνες ηλεκτρικής ενέργειας και τα μειωμένα έσοδα του βρετανικού υπουργείου Οικονομικών.
Τα εμπόδια του Brexit και η νέα προσέγγιση του Λονδίνου
Η ενεργειακή συνεργασία αποτελεί ένα ακόμη πεδίο στο οποίο οι συνέπειες του Brexit εξακολουθούν να επηρεάζουν τις οικονομικές σχέσεις Βρετανίας και Ευρωπαϊκής Ένωσης.
Σύμφωνα με τις σχετικές εκτιμήσεις, τα εμπόδια που προέκυψαν μετά την αποχώρηση της χώρας από την ΕΕ ενδέχεται να αποκτήσουν μεγαλύτερη σημασία τα επόμενα χρόνια, ιδιαίτερα όσο επεκτείνονται οι υπεράκτιες αιολικές εγκαταστάσεις και οι ηλεκτρικές διασυνδέσεις στη Βόρεια Θάλασσα.
Ο Βρετανός πρωθυπουργός Άντι Μπέρναμ έχει ήδη δηλώσει ότι η κυβέρνησή του προτίθεται να εξετάσει διαφορετικές επιλογές για τη μελλοντική σχέση της χώρας με την Ευρωπαϊκή Ένωση.
Μεταξύ αυτών περιλαμβάνονται η σύναψη τελωνειακής ένωσης, η επιστροφή στην ενιαία αγορά, ακόμη και η πλήρης επανένταξη στην ΕΕ.
Η συνάντηση της 20ής Νοεμβρίου στις Βρυξέλλες αναμένεται να αποτελέσει σημαντικό σταθμό στις προσπάθειες επαναπροσέγγισης των δύο πλευρών, με την ενεργειακή συνεργασία να βρίσκεται πλέον ψηλά στην ατζέντα των διαπραγματεύσεων.