Ανησυχία προκαλεί η συνεχιζόμενη αύξηση των απειλών για τοποθέτηση βομβών σε ευρωπαϊκές πτήσεις, με τους ελεγκτές εναέριας κυκλοφορίας να παραμένουν σε αυξημένη επιφυλακή. Σύμφωνα με την αντιπρόεδρο της Ένωσης Ελεγκτών Εναέριας Κυκλοφορίας, Όλγα Τόκη, τα περιστατικά δεν παρουσιάζουν σημάδια αποκλιμάκωσης, ενώ μεταξύ των πτήσεων που δέχθηκαν απειλές περιλαμβάνονται και δύο της Aegean. Ειδικοί προειδοποιούν ότι ενδέχεται να πρόκειται για οργανωμένες ενέργειες πρόκλησης αναστάτωσης ή ακόμη και για δοκιμές των μηχανισμών ασφαλείας.
Η Όλγα Τόκη επισήμανε ότι ολόκληρη η εβδομάδα χαρακτηρίστηκε από διαδοχικά περιστατικά απειλών, με τις αρμόδιες υπηρεσίες να παρακολουθούν στενά την κατάσταση ενόψει της επόμενης εβδομάδας.
Όπως διευκρίνισε, οι δύο πτήσεις της Aegean που βρέθηκαν αντιμέτωπες με απειλές δεν βρίσκονταν στον ελληνικό εναέριο χώρο, αλλά πλησίαζαν στην προσγείωσή τους σε ευρωπαϊκά αεροδρόμια.
«Μια τακτική που στοχεύει στη σύγχυση και στο χάος»
Η αντιπρόεδρος της Ένωσης Ελεγκτών Εναέριας Κυκλοφορίας εκτίμησε ότι η συχνότητα και η γεωγραφική διασπορά των περιστατικών ενδέχεται να υποδηλώνουν συγκεκριμένη τακτική.
Όπως ανέφερε, οι απειλές φαίνεται να αποσκοπούν στην πρόκληση σύγχυσης, αμφιβολίας και αναστάτωσης στο σύστημα αερομεταφορών.
Ιδιαίτερα ανησυχητικό χαρακτήρισε το γεγονός ότι δεν διακρίνεται συγκεκριμένος στόχος, καθώς οι απειλές αφορούν διαφορετικές αεροπορικές εταιρείες και εκτείνονται σε μεγάλο μέρος της Ευρώπης.
Παράλληλα, σημείωσε ότι δεν υπάρχει ενημέρωση για τον τρόπο με τον οποίο διατυπώνονται οι απειλές, δηλαδή εάν πραγματοποιούνται μέσω τηλεφωνικών κλήσεων ή μαζικών διαδικτυακών μηνυμάτων.
Πώς αντιμετωπίζονται οι απειλές για βόμβες στα αεροπλάνα
Η Όλγα Τόκη ξεκαθάρισε ότι κάθε απειλή αντιμετωπίζεται από τις αρμόδιες υπηρεσίες ως πραγματική, ανεξάρτητα από το πόσο αβάσιμη μπορεί να φαίνεται αρχικά.
Για κάθε περιστατικό ενεργοποιείται συγκεκριμένο πρωτόκολλο ασφαλείας, με στόχο την προστασία των επιβατών και των πληρωμάτων.
Σύμφωνα με την ίδια, η πτήση εξυπηρετείται ώστε να φτάσει στον προορισμό της και στη συνέχεια το αεροσκάφος απομονώνεται σε ειδικά διαμορφωμένο χώρο του αεροδρομίου, όπου πραγματοποιούνται οι απαραίτητοι έλεγχοι.
Η ενεργοποίηση του πρωτοκόλλου δεν συνεπάγεται αυτομάτως περιορισμό της χωρητικότητας του εναέριου χώρου ή γενικευμένες καθυστερήσεις, καθώς κάθε περιστατικό αντιμετωπίζεται ξεχωριστά.
Ωστόσο, η αντιπρόεδρος των ελεγκτών διευκρίνισε ότι η κατάσταση θα ήταν διαφορετική εάν εκδηλώνονταν ταυτόχρονα πολλές απειλές στον ίδιο εναέριο χώρο.
Όπως χαρακτηριστικά ανέφερε, εάν 20 πτήσεις βρίσκονταν την ίδια στιγμή υπό απειλή, θα επρόκειτο για «μια άλλη συζήτηση».
Κοσμόπουλος: Δύσκολο να εντοπιστούν οι υπεύθυνοι πίσω από τις απειλές
Στη δυσκολία εντοπισμού των προσώπων ή των οργανώσεων που ενδέχεται να βρίσκονται πίσω από τα περιστατικά αναφέρθηκε ο Θανάσης Κοσμόπουλος, επιχειρησιακός συντονιστής του Παρατηρητηρίου Ανάλυσης Υβριδικών Απειλών του υπουργείου Ψηφιακής Διακυβέρνησης.
Όπως εξήγησε, η απόδοση ευθύνης αποτελεί ένα από τα μεγαλύτερα προβλήματα στην αντιμετώπιση υβριδικών επιχειρήσεων.
Σε αντίθεση με παραδοσιακές τρομοκρατικές ενέργειες, στις οποίες μπορεί να υπάρχει ανάληψη ευθύνης μέσω ανακοίνωσης ή προκήρυξης, στις υβριδικές ενέργειες συχνά δεν αποκαλύπτεται ποτέ ποιος βρίσκεται πίσω από αυτές.
Ο κ. Κοσμόπουλος αναφέρθηκε στην έννοια της «εύλογης άρνησης ευθύνης» (plausible deniability), εξηγώντας ότι ακόμη και όταν υπάρχουν ενδείξεις για την προέλευση μιας ενέργειας, οι φερόμενοι ως υπεύθυνοι μπορούν να αρνηθούν οποιαδήποτε εμπλοκή.
Προειδοποίηση για πιθανές δοκιμές των συστημάτων ασφαλείας
Ο επιχειρησιακός συντονιστής υπογράμμισε ότι οι αρμόδιες υπηρεσίες πραγματοποιούν τις απαραίτητες ενέργειες για τη διερεύνηση των περιστατικών, ωστόσο η διαδικασία είναι ιδιαίτερα σύνθετη.
Προειδοποίησε μάλιστα ότι η επανάληψη απειλών που τελικά αποδεικνύονται ψευδείς δεν πρέπει να οδηγήσει σε χαλάρωση των μέτρων ασφαλείας.
Χρησιμοποιώντας το παράδειγμα του «βοσκού με τον λύκο», επισήμανε τον κίνδυνο εξοικείωσης των υπηρεσιών με τις συνεχείς ειδοποιήσεις.
Όπως ανέφερε, δεν μπορεί να αποκλειστεί το ενδεχόμενο ορισμένες από τις απειλές να αποτελούν προπαρασκευαστικές επιχειρησιακές δοκιμές, με σκοπό την καταγραφή των χρόνων απόκρισης και των αντιδράσεων των μηχανισμών ασφαλείας.
Για τον λόγο αυτό, τόνισε ότι καμία προειδοποίηση δεν πρέπει να αγνοείται, ακόμη και εάν προηγούμενα περιστατικά δεν οδήγησαν στον εντοπισμό πραγματικού κινδύνου.
Η σύσταση για προμήθειες έκτακτης ανάγκης τριών ημερών
Ο Θανάσης Κοσμόπουλος αναφέρθηκε και στη σύσταση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής προς τα νοικοκυριά να διαθέτουν βασικά εφόδια για την αντιμετώπιση καταστάσεων έκτακτης ανάγκης.
Όπως εξήγησε, η ύπαρξη προμηθειών που επαρκούν για τρεις ημέρες μπορεί να συμβάλει στην αποτελεσματικότερη λειτουργία των κρατικών μηχανισμών σε περίπτωση κρίσης.
Εάν ένα σημαντικό μέρος του πληθυσμού μπορεί να καλύψει προσωρινά τις βασικές του ανάγκες, οι αρμόδιες υπηρεσίες θα έχουν τη δυνατότητα να επικεντρωθούν σε όσους χρειάζονται άμεση βοήθεια.
Αντίθετα, εάν όλοι χρειαστούν ταυτόχρονα υποστήριξη, η διαχείριση μιας έκτακτης κατάστασης θα γίνει δυσκολότερη.
Ο ίδιος υπογράμμισε τη σημασία της πρόληψης και της ψύχραιμης προετοιμασίας, επισημαίνοντας ότι η σημαντικότερη υποδομή μιας χώρας είναι το ανθρώπινο μυαλό.