Οι Ευρωπαίοι σύμμαχοι εκφράζουν έντονη ανησυχία για το ενδεχόμενο ο Ντόναλντ Τραμπ να κλιμακώσει την αντιπαράθεσή του με το ΝΑΤΟ, εάν οι Ρεπουμπλικανοί υποστούν σημαντικές απώλειες στις ενδιάμεσες εκλογές των ΗΠΑ.
Σύμφωνα με πέντε διπλωμάτες της Συμμαχίας που μίλησαν στο Politico, μια τέτοια εξέλιξη θα μπορούσε να οδηγήσει τον Αμερικανό πρόεδρο σε κινήσεις που θα δοκιμάσουν περαιτέρω τις διατλαντικές σχέσεις.
Η βασική ανησυχία αφορά το ενδεχόμενο ο Τραμπ, εάν περιοριστεί η δυνατότητά του να προωθήσει την εσωτερική πολιτική του ατζέντα μέσω του Κογκρέσου, να στραφεί στην εξωτερική πολιτική για να διαμορφώσει την πολιτική του παρακαταθήκη. Σε αυτό το πεδίο, άλλωστε, διαθέτει μεγαλύτερα περιθώρια πρωτοβουλιών ως αρχηγός των αμερικανικών ενόπλων δυνάμεων.
Τρεις από τους διπλωμάτες εκτιμούν ότι ένα πιθανό σενάριο θα ήταν η αποχώρηση χιλιάδων επιπλέον Αμερικανών στρατιωτών από την Ευρώπη.
Ευρωπαίος αξιωματούχος με υψηλή θέση στον τομέα της άμυνας σημείωσε ότι οι πρόεδροι που βρίσκονται προς το τέλος της πολιτικής τους διαδρομής συχνά συνδυάζουν την απογοήτευση από τις εσωτερικές εξελίξεις με έναν πιο ριψοκίνδυνο προσανατολισμό στην εξωτερική πολιτική. Όπως ανέφερε, η αντιπαράθεση με το ΝΑΤΟ αποτελεί διαχρονικό στοιχείο της πολιτικής αντίληψης του Τραμπ.
Η απάντηση του Λευκού Οίκου
Ο Λευκός Οίκος απορρίπτει την εικόνα ενός Αμερικανού προέδρου που υπονομεύει τη Συμμαχία. Η αναπληρώτρια εκπρόσωπος Τύπου, Ολίβια Γουέιλς, δήλωσε στο Politico ότι ο Τραμπ έχει προσφέρει περισσότερα στο ΝΑΤΟ από οποιονδήποτε προκάτοχό του.
Ως παραδείγματα επικαλέστηκε τις συμφωνίες με τους συμμάχους για την αύξηση των αμυντικών δαπανών στο 5% του ΑΕΠ έως το 2035, την ενίσχυση της αμερικανικής στρατιωτικής παρουσίας στη Γροιλανδία και τις προσπάθειες για τον τερματισμό του πολέμου στην Ουκρανία.
Παράλληλα, υπογράμμισε ότι ο Αμερικανός πρόεδρος εξακολουθεί να θεωρεί πως οι σύμμαχοι του ΝΑΤΟ θα έπρεπε να είχαν στηρίξει τις Ηνωμένες Πολιτείες κατά τη διάρκεια του πολέμου με το Ιράν. Πρόσθεσε, επίσης, ότι ο Τραμπ δεν πρόκειται να αποδεχθεί αυτό που χαρακτηρίζει παρακμή της Δύσης και θα συνεχίσει να προωθεί δυναμικά τα αμερικανικά συμφέροντα, τόσο στο εσωτερικό όσο και στο εξωτερικό.
Οι εκλογές στις ΗΠΑ και η δοκιμασία των διατλαντικών σχέσεων
Οι Δημοκρατικοί εμφανίζονται με αυξημένες πιθανότητες να ανακτήσουν τον έλεγχο της Βουλής των Αντιπροσώπων και, ενδεχομένως, της Γερουσίας, ενώ η δημοτικότητα του Τραμπ έχει υποχωρήσει σε ιδιαίτερα χαμηλά επίπεδα.
Οι εξελίξεις εντείνουν την αβεβαιότητα στις σχέσεις ΗΠΑ και Ευρώπης, η οποία έχει ήδη επιβαρυνθεί από τη διακοπή των δορυφορικών υπηρεσιών Starlink προς την Ουκρανία και την προσέγγιση της Ουάσιγκτον με τη Μόσχα, λίγες εβδομάδες πριν από τις ενδιάμεσες εκλογές.
Μια νέα επιδείνωση θα μπορούσε να αποδυναμώσει περαιτέρω το ΝΑΤΟ, σε μια περίοδο κατά την οποία η Ρωσία εντείνει τις επιχειρήσεις δολιοφθοράς και τις ενέργειες υβριδικού πολέμου στην Ευρώπη. Διπλωμάτες της Συμμαχίας εκτιμούν ότι μια εκλογική ήττα θα μπορούσε να προκαλέσει έντονο εκνευρισμό στον Αμερικανό πρόεδρο, με απρόβλεπτες συνέπειες για τις σχέσεις με τους Ευρωπαίους συμμάχους.
Στο τραπέζι η αποχώρηση αμερικανικών δυνάμεων από την Ευρώπη
Σημαντικό σημείο προβληματισμού αποτελεί η επικείμενη επανεξέταση της αμερικανικής στρατιωτικής παρουσίας στην Ευρώπη, η οποία αναμένεται να ολοκληρωθεί έως τον Δεκέμβριο.
Σύμφωνα με τρεις διπλωμάτες του ΝΑΤΟ, εάν οι Ρεπουμπλικανοί χάσουν τον έλεγχο του Κογκρέσου και ο Τραμπ αντιμετωπίσει εμπόδια στην εφαρμογή της εσωτερικής πολιτικής του, ενδέχεται να επιλέξει μια εκτεταμένη αποχώρηση αμερικανικών στρατευμάτων, επιδιώκοντας παράλληλα να συσπειρώσει τους υποστηρικτές του κινήματος MAGA.
Η Οάνα Λουνγκέσκου, πρώην εκπρόσωπος του ΝΑΤΟ και ερευνήτρια στο βρετανικό ινστιτούτο Royal United Services Institute (RUSI), προειδοποίησε ότι ο Τραμπ θα μπορούσε να συνδέσει τη διατήρηση των αμερικανικών δυνάμεων στην Ευρώπη με την αποδοχή μιας ειρηνευτικής συμφωνίας για την Ουκρανία, η οποία θα προωθείται από την Ουάσιγκτον.
Όπως επισήμανε, υπάρχει ο κίνδυνος η επανεξέταση της αμερικανικής στρατιωτικής παρουσίας, το ζήτημα της Ουκρανίας και η ευρωπαϊκή ασφάλεια να ενταχθούν σε μια ευρύτερη διαπραγμάτευση με τον Ρώσο πρόεδρο Βλαντίμιρ Πούτιν. Ένα τέτοιο ενδεχόμενο, σύμφωνα με την ίδια, θα δημιουργούσε εξαιρετικά επικίνδυνες συνθήκες για την ασφάλεια της Ευρώπης.
Παράλληλα, οι Ευρωπαίοι διπλωμάτες δεν αποκλείουν το ενδεχόμενο μείωσης της αμερικανικής χρηματοδότησης προς τον κοινό προϋπολογισμό του ΝΑΤΟ, περιορισμού του προγράμματος PURL για την αγορά όπλων προς την Ουκρανία μέσω της Συμμαχίας, αλλά και περαιτέρω σύσφιγξης των σχέσεων της Ουάσιγκτον με τη Μόσχα.
Πιθανές αναταράξεις και στο Πεντάγωνο
Μια βαριά εκλογική ήττα των Ρεπουμπλικανών θα μπορούσε να προκαλέσει ανακατατάξεις και στην ηγεσία του αμερικανικού υπουργείου Άμυνας, επηρεάζοντας τον σχεδιασμό για τη στρατιωτική παρουσία των ΗΠΑ στην Ευρώπη.
Ο υπουργός Άμυνας, Πιτ Χέγκσεθ, δέχεται έντονη κριτική στο Κογκρέσο εξαιτίας της άρνησής του να παρέχει τακτική ενημέρωση στους νομοθέτες για ζητήματα προϋπολογισμού και στρατιωτικών επιχειρήσεων, ιδίως στους Δημοκρατικούς.
Η στάση του έχει τροφοδοτήσει σενάρια αποχώρησής του σε περίπτωση σημαντικής ήττας του Τραμπ. Ένα Κογκρέσο υπό τον έλεγχο των Δημοκρατικών θα μπορούσε να κινήσει έρευνες για την απομάκρυνση δεκάδων στρατηγών και ναυάρχων χωρίς επαρκή αιτιολόγηση, καθώς και για τη διαχείριση του πολέμου στο Ιράν.
Οι έρευνες αυτές θα μπορούσαν να περιορίσουν τα περιθώρια κινήσεων του Χέγκσεθ και της ομάδας του, προκαλώντας παράλληλα πολιτική πίεση στην κυβέρνηση. Ενδεχόμενη αποχώρησή του θα δημιουργούσε μεταβατική περίοδο στο Πεντάγωνο, καθυστερώντας ενδεχομένως για εβδομάδες ή και μήνες τις αποφάσεις για τη μετακίνηση αμερικανικών δυνάμεων από την Ευρώπη.
Τα όρια του Κογκρέσου και οι αμφιβολίες για την αποτελεσματικότητά τους
Η ανάληψη του ελέγχου και των δύο σωμάτων του Κογκρέσου από τους Δημοκρατικούς θα μπορούσε να περιορίσει τις επιλογές του Τραμπ ακόμη και σε ζητήματα εξωτερικής πολιτικής και άμυνας.
Η αμερικανική νομοθεσία προβλέπει, άλλωστε, ελάχιστο όριο 76.000 στρατιωτών για την παρουσία των ΗΠΑ στην Ευρώπη. Ωστόσο, η Τζένιφερ Κάβανα, ανώτερη ερευνήτρια του ινστιτούτου Defense Priorities, αμφισβητεί κατά πόσο τέτοιοι περιορισμοί θα μπορούσαν να αποδειχθούν αποτελεσματικοί στην πράξη.
Όπως υποστήριξε, παραμένει αμφίβολο εάν τα νομοθετικά όρια θα άντεχαν σε ενδεχόμενο δικαστικό έλεγχο, ενώ εξέφρασε επιφυλάξεις για το κατά πόσο η κυβέρνηση Τραμπ θα συμμορφωνόταν με τις σχετικές αποφάσεις.
Επικαλέστηκε, μάλιστα, προηγούμενες περιπτώσεις κατά τις οποίες η κυβέρνηση φέρεται να παρέκαμψε τις κατευθύνσεις του Κογκρέσου σχετικά με τη χρηματοδότηση.
Η ίδια προειδοποίησε ότι μια εκτεταμένη αποχώρηση αμερικανικών δυνάμεων θα δημιουργούσε σοβαρά κενά στην ευρωπαϊκή άμυνα. Η αντικατάσταση κρίσιμων στρατιωτικών δυνατοτήτων, όπως τα συστήματα ηλεκτρονικού πολέμου, η αντιαεροπορική άμυνα, οι υπηρεσίες πληροφοριών και αναγνώρισης, ο εναέριος ανεφοδιασμός και η υλικοτεχνική υποστήριξη, θα αποτελούσε ιδιαίτερα δύσκολο εγχείρημα για τις ευρωπαϊκές χώρες.
Επιφυλάξεις στο εσωτερικό της Συμμαχίας
Παρά τις ανησυχίες, δεν θεωρούν όλοι οι σύμμαχοι δεδομένο ότι ο Τραμπ θα προχωρήσει σε δραστικές κινήσεις κατά του ΝΑΤΟ.
Ο υπουργός Άμυνας του Μαυροβουνίου, Ντράγκαν Κράποβιτς, εμφανίστηκε πιο συγκρατημένος, επισημαίνοντας ότι οι προβλέψεις περί αποχώρησης των ΗΠΑ από τη Συμμαχία διατυπώνονται εδώ και καιρό, χωρίς μέχρι στιγμής να έχουν επιβεβαιωθεί.
Παράλληλα, υποστήριξε ότι το Κογκρέσο διαδραματίζει καθοριστικό ρόλο στις αποφάσεις για τη μείωση των αμερικανικών στρατευμάτων στην Ευρώπη.
Ωστόσο, ένας ακόμη διπλωμάτης του ΝΑΤΟ εξέφρασε αμφιβολίες για το κατά πόσο είναι δυνατόν να προβλεφθεί η στάση του Αμερικανού προέδρου, υποστηρίζοντας ότι οι ασφαλείς εκτιμήσεις προϋποθέτουν έναν ηγέτη που λαμβάνει ορθολογικές αποφάσεις. Όπως ανέφερε χαρακτηριστικά, δεν θεωρεί ότι αυτή η προϋπόθεση ισχύει στην περίπτωση του σημερινού προέδρου των ΗΠΑ.