Σε μια ναυτική βάση στη νοτιοανατολική Ιρλανδία, οι αξιωματικοί παρακολουθούν συνεχώς δορυφορικές εικόνες του Ατλαντικού, αναζητώντας ύποπτα σκάφη. Η αποστολή τους, όπως παραδέχονται, θυμίζει «αναζήτηση βελόνας στα άχυρα», καθώς καλούνται να επιτηρούν ένα εκατομμύριο τετραγωνικά χιλιόμετρα θαλάσσιας έκτασης διαθέτοντας ελάχιστα επιχειρησιακά πλοία.
Το παράδειγμα αυτό αποτυπώνει το κεντρικό συμπέρασμα εκτενούς έρευνας των Financial Times: την ώρα που η Ευρώπη εντείνει τους ελέγχους, τα εγκληματικά δίκτυα προσαρμόζονται με ταχύτερους ρυθμούς.
Σύμφωνα με τα στοιχεία της Ευρωπαϊκής Υπηρεσίας για τα Ναρκωτικά, την περίοδο 2014-2024 η τιμή της κοκαΐνης στους ευρωπαϊκούς δρόμους υποχώρησε κατά 18%, ενώ η καθαρότητά της αυξήθηκε κατά 44%.
Παράλληλα, η παραγωγή στη Λατινική Αμερική έχει τετραπλασιαστεί μέσα σε μία δεκαετία, με τον ΟΗΕ να προειδοποιεί ότι η προσφορά ενδέχεται σύντομα να ξεπεράσει τη ζήτηση. Η χρήση του ναρκωτικού δεν περιορίζεται πλέον σε εύπορα στρώματα ή στη νυχτερινή διασκέδαση, αλλά έχει εξαπλωθεί σε όλες τις ηλικιακές και κοινωνικές ομάδες, φτάνοντας μέχρι και τους εφήβους.
Οι αυξημένες κατασχέσεις στα μεγάλα λιμάνια της Αμβέρσας και του Ρότερνταμ ανάγκασαν τα καρτέλ να αλλάξουν τακτική. Πέρα από τα παραδοσιακά εμπορευματοκιβώτια, επιστρατεύουν πλέον μεταφορτώσεις στην ανοιχτή θάλασσα με μητρικά σκάφη, ταχύπλοα, ημιβυθιζόμενα, ακόμα και ειδικά κοντέινερ που βυθίζονται προσωρινά και αναδύονται με χρονοδιακόπτη. Κάθε φορά που οι αρχές ενισχύουν την ασφάλεια σε ένα σημείο, τα κυκλώματα μετατοπίζουν τις διαδρομές τους.
Η ευρωπαϊκή αγορά κοκαΐνης αποτιμάται πλέον στα 15 δισεκατομμύρια ευρώ. Τα τεράστια κέρδη δεν καταλήγουν στους παραγωγούς αλλά στους μεσάζοντες, καθώς το αρχικό κεφάλαιο μπορεί να αποδώσει έως και δεκαπλάσια κέρδη, τροφοδοτώντας εγκληματικές οργανώσεις από τη Βραζιλία, το Μεξικό και τα Βαλκάνια.
Παρά τις σημαντικές επιτυχίες των αρχών, όπως η εξάρθρωση δικτύων μέσω της εφαρμογής Sky ECC και οι εκδόσεις υπόπτων από το Ντουμπάι, η Europol παραδέχεται ότι οι διακινητές βρίσκουν διαρκώς νέους τρόπους επικοινωνίας και μεταφοράς.
Παράλληλα, ο ΟΗΕ υπογραμμίζει ότι η ευρωπαϊκή στρατηγική εστιάζει κυρίως στον περιορισμό της προσφοράς και όχι στην αντιμετώπιση της ζήτησης και της εξάρτησης. Όπως συνοψίζουν πρώην ανώτατοι αξιωματούχοι, στη σημερινή μάχη η ζυγαριά γέρνει ξεκάθαρα υπέρ των καρτέλ.