«Είστε ανίκανοι να καταλάβετε τι θέλουν οι νέοι. Για να λυθούν όλα αυτά, θα πρέπει να βγάλετε το μπλοκ των επιταγών», φώναξε ο 26χρονος ακροαριστερός βουλευτής Λουί Μπουάρντ στον υπουργό Παιδείας Εντουάρ Ζεφρέ, σε μια έντονη συζήτηση στην Εθνοσυνέλευση. Έξω από το κοινοβούλιο, εκατοντάδες χιλιάδες νέοι διαδηλώνουν σε όλη τη Γαλλία και η βία κλιμακώνεται.
Το πρόβλημα είναι ότι η χώρα δεν έχει τα 10 δισ. ευρώ που ζητούν οι διαδηλωτές. Μετά τις τεράστιες δαπάνες των τελευταίων ετών για την αντιμετώπιση διαδοχικών κρίσεων, οι επενδυτές αμφιβάλλουν όλο και περισσότερο ότι η δεύτερη μεγαλύτερη οικονομία της Ε.Ε. μπορεί να τιθασεύσει ένα χρέος που διογκώνεται και κοστίζει ολοένα πιο ακριβά.
Οι αγορές στέλνουν σήμα κινδύνου
Το κύμα πωλήσεων των τελευταίων εβδομάδων έχει εκτοξεύσει το κόστος δανεισμού στα υψηλότερα επίπεδα των τελευταίων σχεδόν 25 ετών. Την Παρασκευή, η διαφορά απόδοσης (spread) του γαλλικού 10ετούς έναντι του ιταλικού έφτασε σε ρεκόρ.
Η απόδοση του γαλλικού 10ετούς άγγιξε σχεδόν το 5% αυτόν τον μήνα και έχει υποχωρήσει στο 4,85%, αρκετά πάνω από το επίπεδο κάτω του 4% που ίσχυε πριν από δύο μήνες. Ο δείκτης CAC 40 έχει χάσει περίπου 10% στο ίδιο διάστημα.
Η Γαλλία μπαίνει, επιπλέον, σε μια περίοδο πολιτικού χάους που αναμένεται να κρατήσει μήνες. Οι ανησυχίες για τον προϋπολογισμό θα συνοδεύουν τη χώρα έως τις προεδρικές εκλογές του 2027 και μετά από αυτές.
Οι επενδυτές ανησυχούν για τις προτάσεις των δύο επικρατέστερων υποψηφίων: ο ένας βάζει υπερβολικά φιλόδοξους δημοσιονομικούς στόχους που, κατά τους αναλυτές, δεν είναι αξιόπιστοι, ενώ ο άλλος προβάλλει την ακραία ιδέα της διαγραφής του χρέους.
«Υπάρχει ένας συνδυασμός ασθενούς οικονομικής δραστηριότητας, σοβαρής δημοσιονομικής κρίσης και ανησυχιών για τις προεδρικές εκλογές», είπε στο Bloomberg ο Μισέλ Σαπέν, πρώην υπουργός Οικονομικών της Γαλλίας (αρχές της δεκαετίας του 1990 και 2014-2017).
Οι μνήμες της ελληνικής κρίσης
Χωρίς ορατή διέξοδο, ο φόβος μετάδοσης των αναταραχών στην υπόλοιπη Ευρώπη ξυπνά αναμνήσεις από την ελληνική κρίση χρέους, που παρά τρίχα δεν διέλυσε την Ευρωζώνη.
Το Bloomberg σημειώνει ωστόσο ότι η Γαλλία είναι ένα πολύ μεγαλύτερο τεστ αντοχής: μια οικονομία 3 τρισ. ευρώ με χρέος περίπου 3,6 τρισ., δεκαπλάσιο από εκείνο της Ελλάδας το 2010.
Υπάρχουν και διαφορές. Η Γαλλία εξακολουθεί να δανείζεται, οι τράπεζες που κατέχουν μεγάλο όγκο γαλλικών ομολόγων είναι κεφαλαιακά ισχυρότερες απ' ό,τι το 2010, και η Ευρώπη διαθέτει πλέον αποτελεσματικότερους μηχανισμούς διάσωσης.
Όμως ο πολιτικός συντονισμός και η πιθανότητα εξωτερικής βοήθειας είναι περιορισμένα. Η Γερμανία έχει τα δικά της προβλήματα, με τον καγκελάριο Φρίντριχ Μερτς να παλεύει με την άνοδο της Ακροδεξιάς, ενώ η ΕΚΤ είναι εστιασμένη στη μάχη με τον πληθωρισμό και όχι στη χαλάρωση της πολιτικής ή στη στήριξη μιας μεμονωμένης χώρας. «Προς το παρόν, δεν υπάρχει συστημική κρίση κρατικού χρέους, αλλά οι κίνδυνοι έχουν αυξηθεί πολύ», προειδοποίησε το Σαββατοκύριακο ο Μάικλ Θόρερ της Bundesbank.
Η οργή των δρόμων
Οι διαδηλωτές δεν απασχολούνται με τις αγορές. Αντιδρούν σε όσα βιώνουν καθημερινά: ζητούν χρήματα για να μειωθεί ο αριθμός μαθητών ανά τάξη και να ανακαινιστούν τα παλιά σχολικά κτίρια, και διαμαρτύρονται επειδή η κυβέρνηση βρήκε πόρους για περισσότερες αμυντικές δαπάνες την ώρα που πάγωσε άλλους προϋπολογισμούς.
Με τις προεδρικές εκλογές σε μόλις επτά μήνες, η Μαρίν Λεπέν από την Ακροδεξιά και ο Ζαν-Λικ Μελανσόν από την Αριστερά εκμεταλλεύονται τη λαϊκή δυσαρέσκεια, υποσχόμενοι να κλείσουν το κεφάλαιο της οικονομικής πολιτικής της εποχής Μακρόν.
Κι όμως, όσο το πρόβλημα μεγαλώνει, η Γαλλία χρειάζεται αυστηρότερη δημοσιονομική εξυγίανση, που για τους ψηφοφόρους μεταφράζεται απλά σε περικοπές δαπανών και περισσότερους φόρους, δηλαδή σε πιο δύσκολη ζωή.