Αν υπάρχει ένα σταθερό νήμα στην εξωτερική πολιτική του Μπενιαμίν Νετανιάχου, αυτό είναι η αδιάλλακτη στάση του απέναντι στο Ιράν. Εδώ και δεκαετίες προειδοποιεί για τον κίνδυνο ενός ιρανικού πυρηνικού οπλοστασίου, θεωρώντας υπαρξιακή απειλή ένα καθεστώς που μιλά ανοιχτά για την καταστροφή του Ισραήλ.
Η αντιπαράθεση των δύο χωρών εξελίχθηκε επί χρόνια σε έναν «σκιώδη πόλεμο» και, μετά τη σφαγή της 7ης Οκτωβρίου 2023 από τη Χαμάς, κλιμακώθηκε σε άμεσες συγκρούσεις, κορυφούμενες σε έναν περιορισμένο αλλά αιματηρό πόλεμο 12 ημερών τον Ιούνιο του 2025. Παρά την προσωρινή αποκλιμάκωση, τίποτα δεν δείχνει ότι η σύγκρουση έχει κλείσει οριστικά.
Ωστόσο, σε μια σπάνια τροπή για τη Μέση Ανατολή, σημειώθηκε το απροσδόκητο. Καθώς το Ιράν βυθιζόταν σε εκτεταμένες κοινωνικές αναταραχές λόγω πληθωρισμού και λαϊκής δυσαρέσκειας, ο Νετανιάχου έκανε πίσω. Σύμφωνα με πληροφορίες, το Ισραήλ κατέληξε σε άτυπη συμφωνία με την Τεχεράνη για αμοιβαία αποφυγή επιθέσεων και, σε συντονισμό με αραβικά κράτη του Κόλπου, συνέβαλε στο να αποτραπεί – τουλάχιστον προσωρινά – ένα αμερικανικό πλήγμα από τον Ντόναλντ Τραμπ.
Η συμφωνία αυτή, ωστόσο, περισσότερο μοιάζει με τακτική παύση παρά με στρατηγική στροφή. Η ισραηλινή ηγεσία είχε σοβαρούς επιχειρησιακούς λόγους να αποφύγει έναν νέο γύρο σύγκρουσης: ο πόλεμος του καλοκαιριού κόστισε δεκάδες ζωές, χιλιάδες τραυματισμούς και δισεκατομμύρια δολάρια σε ζημιές, ενώ εξάντλησε κρίσιμα αποθέματα αντιαεροπορικών συστημάτων. Παράλληλα, η αμερικανική στρατιωτική παρουσία στην περιοχή έχει περιοριστεί, μειώνοντας τα περιθώρια άμεσης στήριξης.
Το Ισραήλ αντιμετωπίζει επίσης άμεσες απειλές στα σύνορά του. Παρά τα πλήγματα που δέχθηκε, η Χεζμπολάχ εξακολουθεί να διαθέτει δεκάδες χιλιάδες μαχητές και να χρηματοδοτείται από την Τεχεράνη. Αν και ο Λίβανος έχει ξεκινήσει διαδικασίες αφοπλισμού, το Τελ Αβίβ θεωρεί τις εξελίξεις ανεπαρκείς, αφήνοντας ανοιχτό το ενδεχόμενο νέας στρατιωτικής κλιμάκωσης.
Την ίδια στιγμή, το Ιράν δεν έχει εγκαταλείψει τις πυρηνικές του φιλοδοξίες. Παρά τα σοβαρά πλήγματα που δέχθηκαν βασικές εγκαταστάσεις, δυτικές εκτιμήσεις κάνουν λόγο για νέες, βαθύτερα υπόγειες υποδομές, αλλά και για πιθανή στήριξη από τη Ρωσία και την Κίνα – είτε σε πυρηνικό είτε σε πυραυλικό επίπεδο. Η Τεχεράνη φέρεται επίσης να ενισχύει άλλες στρατιωτικές δυνατότητες, από βαλλιστικούς πυραύλους έως δορυφορικά συστήματα διττής χρήσης.
Για το Ισραήλ, όλα αυτά ενισχύουν την πεποίθηση ότι η πρόληψη υπερισχύει πλέον της αποτροπής. Στο μετα-7ης Οκτωβρίου δόγμα ασφαλείας, κάθε πιθανότητα ανάπτυξης πυρηνικών, χημικών ή βιολογικών όπλων από το Ιράν αντιμετωπίζεται ως κόκκινη γραμμή. Το γεγονός ότι το 2026 είναι εκλογική χρονιά εντείνει τις πιέσεις προς τον Νετανιάχου, ο οποίος έχει επενδύσει πολιτικά στην εικόνα του εγγυητή της ασφάλειας και καλείται να ικανοποιήσει μια σκληρή δεξιά βάση.
Ισραηλινοί αξιωματούχοι μιλούν πλέον ανοιχτά για νέο προληπτικό πλήγμα, ενώ και ο Τραμπ έχει υιοθετήσει απειλητική ρητορική. Από επιχειρησιακής πλευράς, το παράθυρο ευκαιρίας παραμένει ανοιχτό, καθώς η ιρανική αντιαεροπορική άμυνα δεν έχει πλήρως αποκατασταθεί. Μια νέα σύγκρουση, όμως, θα μπορούσε να είναι σαφώς ευρύτερη και πιο καταστροφική, με διάσπαρτους στόχους, βαθιά υπόγειες εγκαταστάσεις και πιθανή άμεση εμπλοκή των ΗΠΑ.
Παρά τις πολλές αβεβαιότητες – από την έκβαση των ιρανικών διαμαρτυριών έως την κόπωση της ισραηλινής κοινωνίας από τον πόλεμο – τα σημάδια δείχνουν ότι η τρέχουσα ύφεση δύσκολα θα διαρκέσει. Και όταν αυτή καταρρεύσει, ο επόμενος γύρος της αντιπαράθεσης Ισραήλ–Ιράν ενδέχεται να είναι ο πιο σφοδρός μέχρι σήμερα.