Με σταθερό προσανατολισμό στην αφρικανική ήπειρο, ο υπουργός Εξωτερικών της Κίνας, Ουάνγκ Γι, ξεκίνησε και φέτος την καθιερωμένη περιοδεία του για το νέο έτος, επιβεβαιώνοντας τη μακροχρόνια διπλωματική στρατηγική του Πεκίνου στην περιοχή. Η φετινή επίσκεψη περιλαμβάνει την Αιθιοπία, τη Σομαλία, την Τανζανία και το Λεσότο, με έμφαση στην Ανατολική και τη Νότια Αφρική – περιοχές κρίσιμες για τα κινεζικά συμφέροντα.
Η χρονική συγκυρία της περιοδείας δεν είναι τυχαία. Η Κίνα, δεύτερη μεγαλύτερη οικονομία παγκοσμίως, επιδιώκει να διασφαλίσει πολιτικά και οικονομικά ερείσματα σε μια ήπειρο όπου ο ανταγωνισμός με τις Ηνωμένες Πολιτείες και την Ευρωπαϊκή Ένωση για επιρροή, επενδύσεις και εμπορικούς διαδρόμους εντείνεται.
Η επιλογή της Ανατολικής Αφρικής υπογραμμίζει τη σημασία που αποδίδει το Πεκίνο στις θαλάσσιες οδούς του Κόλπου του Άντεν και της Ερυθράς Θάλασσας, από όπου διέρχεται μεγάλο μέρος των κινεζικών εξαγωγών προς την Ευρώπη μέσω της Διώρυγας του Σουέζ. Παράλληλα, η επίσκεψη στέλνει μήνυμα ότι η Κίνα σκοπεύει να αντικρούσει δυτικές πρωτοβουλίες σε υποδομές και εμπόριο, οι οποίες απειλούν την κυριαρχία της στη χρηματοδότηση και τη διαχείριση αναπτυξιακών έργων στην Αφρική.
Ιδιαίτερη βαρύτητα αποκτά η στάση στη Σομαλία, καθώς πρόκειται για την πρώτη επίσκεψη Κινέζου ΥΠΕΞ στη χώρα εδώ και δεκαετίες. Η επίσκεψη πραγματοποιείται σε μια ευαίσθητη συγκυρία, μετά την αναγνώριση της αποσχισθείσας Σομαλιλάνδης από το Ισραήλ, εξέλιξη που όξυνε τις περιφερειακές εντάσεις. Το Πεκίνο, που στηρίζει σταθερά την εδαφική ακεραιότητα της Σομαλίας, αναμένεται να αξιοποιήσει την παρουσία του για να ενισχύσει τις σχέσεις με την κυβέρνηση του Μογκαντίσου και να αποτρέψει μονομερείς αποσχιστικές πρωτοβουλίες.
Στην Τανζανία, το βάρος πέφτει στην οικονομία και ειδικότερα στην πρόσβαση της Κίνας στους αφρικανικούς ορυκτούς πόρους. Κινεζικές εταιρείες αναβαθμίζουν τον σιδηρόδρομο TAZARA, που συνδέει την Τανζανία με τη ζώνη χαλκού της Ζάμπιας, σε μια προσπάθεια να διασφαλιστεί η απρόσκοπτη μεταφορά πρώτων υλών. Το έργο θεωρείται απάντηση στον διάδρομο Lobito, που στηρίζεται από ΗΠΑ και ΕΕ και προσφέρει εναλλακτική διαδρομή εξαγωγών προς τον Ατλαντικό, μειώνοντας την εξάρτηση από κινεζικές υποδομές.
Τελικός σταθμός της περιοδείας είναι το Λεσότο, όπου η Κίνα αναμένεται να προβάλει τον ρόλο της ως υπερασπιστή του ελεύθερου εμπορίου για τις φτωχότερες χώρες. Η προσφορά αδασμολόγητης πρόσβασης στην κινεζική αγορά ενισχύει την εικόνα του Πεκίνου ως εναλλακτικού εταίρου απέναντι στις δυτικές εμπορικές πιέσεις, ιδιαίτερα σε κράτη που επλήγησαν από τους υψηλούς αμερικανικούς δασμούς της περιόδου Τραμπ.
Πέρα από την τρέχουσα περιοδεία, η κινεζική στρατηγική στην Αφρική ενισχύεται και μέσω της «διπλωματίας των υποδομών». Στο πλαίσιο της Πρωτοβουλίας «Μία Ζώνη, Ένας Δρόμος», το Πεκίνο έχει χρηματοδοτήσει ή δωρίσει εκατοντάδες κυβερνητικά κτίρια, κοινοβούλια και διοικητικά συγκροτήματα, μεταξύ των οποίων το κτίριο της Αφρικανικής Ένωσης και, πιο πρόσφατα, τα νέα κεντρικά γραφεία της ECOWAS στην Αμπούτζα της Νιγηρίας.
Το έργο της ECOWAS, ύψους περίπου 32 εκατ. δολαρίων, παραδίδεται ως πλήρης δωρεά και χαρακτηρίζεται από Κινέζους αξιωματούχους ως εμβληματικό παράδειγμα συνεργασίας. Ωστόσο, αναλυτές επισημαίνουν ότι τέτοιες κινήσεις συνιστούν και μέσο άσκησης πολιτικής επιρροής, καθώς δημιουργούν μακροχρόνιες εξαρτήσεις και ευνοϊκές στάσεις απέναντι στο Πεκίνο.
Συνολικά, η περιοδεία του Ουάνγκ Γι επιβεβαιώνει ότι η Αφρική βρίσκεται στον πυρήνα της παγκόσμιας στρατηγικής της Κίνας. Σε ένα περιβάλλον αυξανόμενου γεωπολιτικού ανταγωνισμού, το Πεκίνο επιχειρεί να εδραιώσει τη θέση του όχι μόνο ως επενδυτής και εμπορικός εταίρος, αλλά και ως βασικός πολιτικός παίκτης που διαμορφώνει το μέλλον της ηπείρου.