Οι Ηνωμένες Πολιτείες φέρονται να απείλησαν το Ιράκ ότι θα του στερήσουν την πρόσβαση στα ίδια του τα έσοδα από το πετρέλαιο, τα οποία τηρούνται στην Ομοσπονδιακή Τράπεζα της Νέας Υόρκης, εάν στη νέα κυβέρνηση συμμετάσχουν σιιτικά ένοπλα πολιτικά κόμματα που διατηρούν στενούς δεσμούς με το Ιράν, σύμφωνα με αποκάλυψη του Reuters στις 23 Ιανουαρίου.
Όπως μεταδίδει το πρακτορείο, η προειδοποίηση διατυπώθηκε επανειλημμένα το τελευταίο δίμηνο από τον επιτετραμμένο των ΗΠΑ στη Βαγδάτη, Τζόσουα Χάρις, σε συναντήσεις με Ιρακινούς αξιωματούχους και επιφανείς σιίτες πολιτικούς παράγοντες. Πηγές της ιρακινής κυβέρνησης επιβεβαιώνουν ότι το μήνυμα ήταν σαφές: η σύνθεση της επόμενης κυβέρνησης θα κρίνει την οικονομική «ανάσα» της χώρας.
Η κίνηση εντάσσεται στη στρατηγική «μέγιστης πίεσης» του προέδρου των ΗΠΑ, Ντόναλντ Τραμπ, με στόχο την οικονομική ασφυξία του Ιράν, μέσω αυστηρών κυρώσεων και περιορισμών στις πετρελαϊκές του εξαγωγές. Στο ίδιο πλαίσιο εντάσσεται και ο πρόσφατος βομβαρδισμός ιρανικών πυρηνικών εγκαταστάσεων, στο πλαίσιο της 12ήμερης σύγκρουσης Ισραήλ–Ιράν τον Ιούνιο.
Λόγω των αμερικανικών κυρώσεων, η Τεχεράνη έχει περιορισμένες εμπορικές διεξόδους και βασίζεται σε μεγάλο βαθμό στην ιρακινή αγορά και στο τραπεζικό σύστημα της Βαγδάτης για τη διεθνή της ρευστότητα. Ως μέσο πίεσης, οι ΗΠΑ έχουν επανειλημμένα περιορίσει τα τελευταία χρόνια τη ροή δολαρίων προς ιρακινές τράπεζες, προκαλώντας αυξήσεις τιμών στα εισαγόμενα προϊόντα και δυσκολίες στην πληρωμή εισαγωγών φυσικού αερίου από το Ιράν — κρίσιμων για την ηλεκτροπαραγωγή στο Ιράκ.
Ωστόσο, σύμφωνα με τις ίδιες πηγές, είναι η πρώτη φορά που η Ουάσιγκτον απειλεί ανοιχτά να διακόψει πλήρως τη μεταφορά κεφαλαίων από τη Fed της Νέας Υόρκης προς την Κεντρική Τράπεζα του Ιράκ, εξέλιξη που θα ισοδυναμούσε με οικονομικό στραγγαλισμό της χώρας.
Η δυνατότητα αυτή πηγάζει από το καθεστώς που επιβλήθηκε μετά την αμερικανική εισβολή του 2003, όταν το Ιράκ υποχρεώθηκε να καταθέτει όλα τα έσοδα από τις πωλήσεις πετρελαίου σε λογαριασμό στη Νέα Υόρκη. Δεδομένου ότι το πετρέλαιο καλύπτει περίπου το 90% των κρατικών εσόδων, η Ουάσιγκτον διατηρεί καθοριστικό μοχλό πίεσης επί της ιρακινής πολιτικής σκηνής.
Παρά το γεγονός ότι οι ΗΠΑ διατηρούν ουσιαστικό έλεγχο επί των οικονομικών ροών του Ιράκ, Αμερικανοί αξιωματούχοι κατηγορούν το Ιράν για παραβίαση της ιρακινής κυριαρχίας. Εκπρόσωπος του Στέιτ Ντιπάρτμεντ δήλωσε ότι «δεν υπάρχει χώρος για πολιτοφυλακές που υποστηρίζονται από το Ιράν και προωθούν αποσταθεροποιητικά συμφέροντα».
Στο εσωτερικό πολιτικό σκηνικό, αρκετά σιιτικά κόμματα που συμμετέχουν στο μπλοκ του Συντονιστικού Πλαισίου συνδέονται με τις Μονάδες Λαϊκής Κινητοποίησης (PMU), οι οποίες συγκροτήθηκαν το 2014 με ιρανική στήριξη για την αντιμετώπιση του ISIS και στη συνέχεια ενσωματώθηκαν επίσημα στις ιρακινές ένοπλες δυνάμεις.
Το Ιράκ πραγματοποίησε βουλευτικές εκλογές τον Νοέμβριο και εξακολουθεί να διαπραγματεύεται τον σχηματισμό κυβέρνησης. Ο απερχόμενος πρωθυπουργός, Μοχάμεντ Σία αλ-Σουντάνι, ο οποίος διατηρούσε ισορροπίες τόσο με την Ουάσιγκτον όσο και με την Τεχεράνη, αποφάσισε να μην διεκδικήσει νέα θητεία.
Η αποχώρησή του ανοίγει τον δρόμο για πιθανή επιστροφή του Νούρι αλ-Μαλίκι, ηγέτη του Συνασπισμού Κράτους Δικαίου, ο οποίος διατηρεί ισχυρούς δεσμούς με κόμματα που στηρίζονται στις PMU. Ο Μαλίκι είχε διατελέσει πρωθυπουργός την περίοδο 2006–2014, όταν το ISIS κατέλαβε μεγάλες εκτάσεις της δυτικής και βόρειας χώρας.
Την ίδια στιγμή, η ένταση ΗΠΑ–Ιράν παραμένει υψηλή, με τον Τραμπ να έχει απειλήσει πρόσφατα με νέα στρατιωτικά πλήγματα κατά της Τεχεράνης, προτού —σύμφωνα με πληροφορίες— υπαναχωρήσει μετά από προειδοποιήσεις του Ισραήλ για περιορισμένες αμυντικές δυνατότητες σε ενδεχόμενη νέα σύγκρουση. Κατά τον πόλεμο του Ιουνίου, το Ιράν απάντησε με μαζικές εκτοξεύσεις πυραύλων και drones, προκαλώντας σοβαρές ζημιές σε ισραηλινές στρατιωτικές εγκαταστάσεις.
Στο μεταξύ, το Ιράκ βρίσκεται ξανά στο επίκεντρο ενός γεωπολιτικού παζαριού, όπου η οικονομική του επιβίωση συνδέεται άμεσα με πολιτικές επιλογές που υπαγορεύονται εκτός συνόρων, θέτοντας υπό αμφισβήτηση το κατά πόσο η χώρα μπορεί πράγματι να αποφασίζει ανεξάρτητα για το ποιος θα τη κυβερνά.