Τη στιγμή που ο Καναδάς θεωρούσε ότι βάζει επιτέλους σε τάξη τις αμυντικές του εκκρεμότητες, καλύπτοντας τους στόχους δαπανών του ΝΑΤΟ, οι βλέψεις του Ντόναλντ Τραμπ για τη Γροιλανδία έφεραν στο προσκήνιο μια δυσάρεστη πραγματικότητα: η καναδική Αρκτική παραμένει τεράστια, αραιοκατοικημένη και ανεπαρκώς θωρακισμένη.
Οι απειλές του Αμερικανού προέδρου μετέτρεψαν την Αρκτική από μια μακρινή, θεωρητική ανησυχία σε άμεση στρατηγική δοκιμασία για την Οτάβα. Περιοχές που επί δεκαετίες αντιμετωπίζονταν ως απομονωμένες, βρίσκονται πλέον στο επίκεντρο αντιπαραθέσεων για θαλάσσιες οδούς, εθνική κυριαρχία και τις εύθραυστες ισορροπίες των συμμαχιών.
Παρότι οι καναδικές κυβερνήσεις γνώριζαν ότι το λιώσιμο των πάγων καθιστά την Αρκτική πιο προσβάσιμη –και άρα πιο ελκυστική για τη Ρωσία και την Κίνα– οι επενδύσεις σε υποδομές και άμυνα παρέμειναν περιορισμένες. Η ρητορική Τραμπ για τη «χαλαρή ασφάλεια» της Γροιλανδίας και τα υπονοούμενα περί απόκτησής της, αναζωπύρωσαν πλέον το ερώτημα: θα μπορούσε ο Καναδάς να βρεθεί ο ίδιος στο στόχαστρο;
Η συζήτηση αποκτά ιδιαίτερη βαρύτητα γύρω από το Βορειοδυτικό Πέρασμα, τη θαλάσσια διαδρομή που συνδέει Ατλαντικό και Ειρηνικό και της οποίας την κυριαρχία διεκδικεί ο Καναδάς, χωρίς όμως διεθνή αναγνώριση από τις ΗΠΑ και την Ευρώπη. Η αυξανόμενη ναυσιπλοΐα λόγω της κλιματικής αλλαγής καθιστά τη διεκδίκηση αυτή ακόμη πιο εύθραυστη.
Μέσα σε αυτό το πλαίσιο, η κυβέρνηση του πρωθυπουργού Μαρκ Κάρνεϊ προωθεί ένα φιλόδοξο σχέδιο «εθνικής οικοδόμησης», με επίκεντρο την ανάπτυξη στρατιωτικών και πολιτικών υποδομών στην Αρκτική. Στα σενάρια περιλαμβάνονται λιμάνια βαθέων υδάτων και οδικοί άξονες που θα ενισχύσουν τόσο την άμυνα όσο και την οικονομία, αν και υπάρχουν έντονες διαφωνίες για το ποια έργα πρέπει να προηγηθούν.
Παράλληλα, ειδικοί και πρώην διπλωμάτες επισημαίνουν ότι το αμερικανικό ενδιαφέρον για την περιοχή δεν περιορίζεται σε γεωγραφικές φιλοδοξίες, αλλά συνδέεται άμεσα με την πρόσβαση σε κρίσιμους φυσικούς πόρους και ορυκτά. Όπως προειδοποιούν, η καναδική κυριαρχία στην Αρκτική ενδέχεται να θεωρείται από την Ουάσινγκτον εμπόδιο σε ευρύτερα στρατηγικά και οικονομικά σχέδια.
Την ίδια ώρα, στρατιωτικοί αξιωματούχοι υπενθυμίζουν ότι καμία υποδομή δεν μπορεί να εξαλείψει τις ακραίες συνθήκες της περιοχής, όπου ο πάγος και το σκοτάδι κυριαρχούν για μήνες. Ωστόσο, η κρίση της Γροιλανδίας λειτουργεί ως καταλύτης: αναγκάζει τον Καναδά και τους Ευρωπαίους συμμάχους του να επανεξετάσουν την ασφάλεια της Αρκτικής και να μειώσουν την εξάρτησή τους από τις Ηνωμένες Πολιτείες.
Για τις κοινότητες του Βορρά, το διακύβευμα είναι υπαρξιακό. Όπως τονίζουν Inuit ηγέτες, η Αρκτική δεν είναι απλώς γεωστρατηγικός χάρτης, αλλά πατρίδα – και η προστασία της συνδέεται άρρηκτα με την ίδια την καναδική κυριαρχία.