Σε μια απόφαση με βαρύνουσα ιστορική και πολιτική σημασία, η δικαιοσύνη της Κολομβίας καταδίκασε χθες τον Σαλβατόρε Μανκούσο σε 40 χρόνια φυλάκισης. Ο 61χρονος, άλλοτε πανίσχυρος υπαρχηγός της ακροδεξιάς παραστρατιωτικής οργάνωσης AUC (Autodefensas Unidas de Colombia), κρίθηκε ένοχος για μια σειρά ειδεχθών εγκλημάτων που διαπράχθηκαν πριν από δύο δεκαετίες εις βάρος της φυλής των αυτοχθόνων Ουαγιούου.
Το χρονικό των εγκλημάτων και η καταδίκη
Το δικαστήριο της Μπαρανκίγια εξέδωσε την ποινή βασιζόμενο σε 117 καταγεγραμμένες περιπτώσεις δολοφονιών, εξαναγκαστικών εξαφανίσεων και εκτοπισμών που έλαβαν χώρα μεταξύ 2002 και 2006 στον νομό Λα Γουαχίρα. Υπό τις διαταγές του Μανκούσο, τα τάγματα θανάτου της AUC στόχευσαν συστηματικά αυτόχθονες ηγέτες, συνδικαλιστές, πολιτικούς και προασπιστές των ανθρωπίνων δικαιωμάτων, στο πλαίσιο της αιματηρής σύγκρουσης με τις αριστερές αντάρτικες ομάδες.
Νομικά παράθυρα και ο ρόλος του «διαμεσολαβητή»
Παρά τη βαριά ποινή των 40 ετών, η πραγματική διάρκεια της φυλάκισής του παραμένει υπό αίρεση:
- Μείωση ποινής: Σύμφωνα με το ειδικό νομικό πλαίσιο που θεσπίστηκε για τον αφοπλισμό των παραστρατιωτικών, η ποινή μπορεί να περιοριστεί στα 8 έτη, υπό την προϋπόθεση ότι ο Μανκούσο θα αποκαλύψει την πλήρη αλήθεια και θα καταβάλει αποζημιώσεις στα θύματα.
- Ειρηνευτική διαδικασία: Ο νυν πρόεδρος της Κολομβίας, Γουστάβο Πέτρο, έχει ορίσει τον Μανκούσο ως «μεσολαβητή ειρήνης» για τις διαπραγματεύσεις με το καρτέλ Clan del Golfo. Αυτή η ιδιότητα ενδέχεται να οδηγήσει σε αναστολή της φυλάκισής του, προκειμένου να διευκολυνθούν οι ειρηνευτικές συνομιλίες.
Το προφίλ του Μανκούσο και το κόστος του εμφυλίου
Ο Μανκούσο, γόνος εύπορης οικογένειας με διπλή υπηκοότητα (Κολομβιανή και Ιταλική), θεωρείται ο σημαντικότερος εν ζωή ηγέτης των παραστρατιωτικών. Επέστρεψε στην Κολομβία τον Φεβρουάριο του 2024, αφού εξέτισε 16ετή ποινή στις ΗΠΑ για διακίνηση ναρκωτικών. Εκτός από την ποινή κάθειρξης, το δικαστήριο του επέβαλε και πρόστιμο ύψους 14 εκατομμυρίων δολαρίων.
Η υπόθεση αυτή αποτελεί άλλη μια ψηφίδα στο δράμα του κολομβιανού εμφυλίου πολέμου, ο οποίος διαρκεί πάνω από έξι δεκαετίες. Με περισσότερους από 450.000 νεκρούς και 10 εκατομμύρια θύματα (στην πλειονότητά τους εσωτερικά εκτοπισμένοι), η χώρα παλεύει ακόμη να ισορροπήσει ανάμεσα στην απόδοση δικαιοσύνης για το παρελθόν και την αναζήτηση μιας διαρκούς ειρήνης για το μέλλον.