Σε ένα εργαλείο άσκησης ασύμμετρης γεωπολιτικής πίεσης έχουν μετατραπεί τα Στενά του Ορμούζ υπό το καθεστώς του εν εξελίξει πολέμου, με την Τεχεράνη να εφαρμόζει ένα εξαιρετικά πολύπλοκο, κλιμακωτό σύστημα ελέγχου της ναυσιπλοΐας. Το Ιράν έχει επιλέξει να μην προχωρήσει σε ένα καθολικό κλείσιμο της κρίσιμης αυτής θαλάσσιας διόδου, αλλά να επιβάλει ένα καθεστώς επιλεκτικών αποκλεισμών και χρεώσεων.
Το σύστημα αυτό έχει σχεδιαστεί με τέτοιο τρόπο ώστε να πλήττει καίρια τις εξαγωγές αργού πετρελαίου της Σαουδικής Αραβίας, επιτρέποντας ταυτόχρονα σε συγκεκριμένους περιφερειακούς εταίρους να συνεχίζουν κανονικά και ανεμπόδιστα τις μεταφορές τους.
Η εφαρμογή αυτής της πολιτικής μεταφράζεται στην πράξη σε τεράστια οικονομικά βάρη για όσους δεν συμμορφώνονται ή δεν ανήκουν στο δίκτυο των ευνοούμενων χωρών. Η αρμόδια ιρανική Αρχή των Στενών του Περσικού Κόλπου επιβάλλει υπέρογκα διόδια, που αγγίζουν ακόμη και τα δύο εκατομμύρια δολάρια ανά διέλευση, σε εμπορικά πλοία κινεζικών συμφερόντων που μεταφέρουν σαουδαραβικό πετρέλαιο.
Στον αντίποδα, τα δεξαμενόπλοια με ινδική σημαία απολαμβάνουν πλήρη ασυλία και διέρχονται χωρίς καμία απολύτως χρέωση, χάρη σε μια ειδική διμερή συμφωνία που έχει υπογραφεί με την Τεχεράνη. Αυτό το καθεστώς τριών ταχυτήτων περιλαμβάνει πλήρεις εξαιρέσεις για την Ινδία, το Ιράκ και το Πακιστάν, δυσβάσταχτες οικονομικές επιβαρύνσεις για τους κινεζικούς φορείς και αυξημένο κίνδυνο ελέγχων ή διεθνών κυρώσεων για όποιο πλοίο επιχειρήσει να αγνοήσει τους ιρανικούς κανόνες.
Η κατάρρευση των σαουδαραβικών εξαγωγών και οι νέοι ενεργειακοί κίνδυνοι
Οι επιπτώσεις αυτής της ελεγχόμενης ναυτικής πολιορκίας είναι ήδη ορατές και έχουν ανατρέψει τις ισορροπίες στο παγκόσμιο ενεργειακό εμπόριο, με το μεγαλύτερο πλήγμα να εντοπίζεται στις εμπορικές ροές μεταξύ Ριάντ και Πεκίνου. Στοιχεία της αγοράς που επικαλείται η έκθεση αποκαλύπτουν μια δραματική μείωση, η οποία ξεπερνά το 60%, στις σαουδαραβικές εξαγωγές αργού πετρελαίου προς την Κίνα από την έναρξη του πολέμου.
Το σαουδαραβικό πετρέλαιο έχει καταστεί πλέον ασύμφορο για τα κινεζικά διυλιστήρια, καθώς το κόστος του εκτινάσσεται στα ύψη εξαιτίας των ιρανικών διοδίων, των αυξημένων ασφαλίστρων κινδύνου και της απειλής των κυρώσεων. Από αυτή την κατάσταση βγαίνει άμεσα κερδισμένη η Ρωσία, καθώς το δικό της αργό πετρέλαιο φτάνει στην κινεζική αγορά μέσω εναλλακτικών οδών, παρακάμπτοντας εντελώς τα φλεγόμενα Στενά του Ορμούζ.
Προκειμένου να αμυνθεί απέναντι σε αυτή τη στραγγαλιστική πολιτική, η Σαουδική Αραβία έχει αναγκαστεί να αναδιαρθρώσει ριζικά το δίκτυο διανομής της. Το Ριάντ έχει στρέψει ένα πολύ μεγάλο μέρος των εξαγωγών του προς την Ινδία, χρησιμοποιώντας τον εγχώριο αγωγό Ανατολής–Δύσης και μεταφέροντας το πετρέλαιο μέσω του τερματικού σταθμού του Γιανμπού στην Ερυθρά Θάλασσα, μειώνοντας έτσι την εξάρτησή του από το Ορμούζ. Παρά ταύτα, οι γεωπολιτικοί αναλυτές προειδοποιούν ότι η συγκεκριμένη λύση ανάγκης εγκυμονεί νέους, σοβαρούς κινδύνους.
Η υποδομή της Ερυθράς Θάλασσας δεν έχει τη χωρητικότητα να απορροφήσει το σύνολο της σαουδαραβικής παραγωγής, ενώ παράλληλα δημιουργεί ένα επικίνδυνο σημείο συγκέντρωσης, το οποίο θα μπορούσε να βρεθεί άμεσα στο στόχαστρο και να καταρρεύσει σε περίπτωση που η πολεμική σύγκρουση επεκταθεί γεωγραφικά.