Η σύλληψη από τις ΗΠΑ του ηγέτη της Βενεζουέλας Νικολάς Μαδούρο -η οποία εγκωμιάσθηκε από τον πρόεδρο Ντόναλντ Τραμπ ως εντυπωσιακή και δραστική- αφήνει πίσω της αβεβαιότητα για το ποιος κυβερνά την πλούσια σε πετρέλαιο χώρα.
Ο Τραμπ δήλωσε χθες, Σάββατο, ότι η αντιπρόεδρος Ντέλσι Ροντρίγκες, η οποία ανήκει στην ισχυρή ομάδα που βρίσκεται στην κορυφή της κυβέρνησης της χώρας, ορκίσθηκε πρόεδρος μετά τη σύλληψη του Μαδούρο και μίλησε με τον αμερικανό υπουργό Εξωτερικών Μάρκο Ρούμπιο, προκαλώντας εικασίες ότι θα αναλάβει τα ηνία.
Βάσει του συντάγματος της Βενεζουέλας, η Ροντρίγκες αναλαμβάνει χρέη προέδρου απουσία του Μαδούρο και το Ανώτατο Δικαστήριο της χώρας της έδωσε την εντολή αργά χθες το βράδυ να αναλάβει το ρόλο αυτό.
Το ανώτατο δικαστήριο αναφέρει ότι η τοποθέτηση της Ροδρίγκες στη θέση αυτή είναι απαραίτητη «για να διασφαλιστεί η διοικητική συνέχεια και η συνολική άμυνα του έθνους», σύμφωνα με το Reuters.
Το δικαστήριο θα εξετάσει το δεδομένα «προκειμένου να καθοριστεί το νομικό πλαίσιο που θα εγγυάται τη συνέχεια του Κράτους, τη λειτουργία της κυβερνητικής διοίκησης και την υπεράσπιση της κυριαρχίας απέναντι στην απουσία του Προέδρου της Δημοκρατίας», όπως μεταδίδει το Reuters.
Όμως λίγο μετά τα σχόλια του Τραμπ, η Ροντρίγκες εμφανίσθηκε στην κρατική τηλεόραση έχοντας δίπλα της τον αδελφό της και πρόεδρο της Εθνοσυνέλευσης Χόρχε Ροντρίγκες, τον υπουργό Εσωτερικών Ντιοσντάντο Καμπέγιο και τον υπουργό Άμυνας Βλαντίμιρ Παντρίνο Λόπες και δήλωσε ότι ο Μαδούρο παραμένει ο μόνος πρόεδρος της Βενεζουέλας. Η κοινή εμφάνιση έδειξε ότι η ομάδα, που μοιραζόταν την εξουσία με τον Μαδούρο, παραμένει ενωμένη - προς το παρόν.
Χθες ο Τραμπ έκλεισε δημόσια την πόρτα στο ενδεχόμενο να εργασθεί με την ηγέτη της αντιπολίτευσης και νομπελίστρια της ειρήνης Μαρία Κορίνα Ματσάδο, η οποία θεωρείται ευρέως η πιο αξιόπιστη αντίπαλος του Μαδούρο, λέγοντας ότι δεν διαθέτει υποστήριξη μέσα στη χώρα.
Αφού απαγορεύθηκε στην Ματσάδο να είναι υποψήφια στις εκλογές της Βενεζουέλας το 2024, διεθνείς παρατηρητές υποστηρίζουν πως ο αντ' αυτής υποψήφιος κέρδισε σαρωτική νίκη στην ψηφοφορία, παρά το γεγονός ότι η κυβέρνηση του Μαδούρο δήλωσε πως νίκησε.
Πολιτικοστρατιωτική ισορροπία ισχύος
Για περισσότερο από μία δεκαετία, την πραγματική εξουσία στη Βενεζουέλα ασκούσε ένας μικρός κύκλος ανώτερων αξιωματούχων. Αναλυτές και αξιωματούχοι λένε ωστόσο ότι το σύστημα εξαρτάται από ένα εκτεταμένο δίκτυο πιστών και οργάνων της ασφάλειας, το οποίο τροφοδοτείται από τη διαφθορά και παρακολουθήσεις.
Μέσα στον εσωτερικό κύκλο, επικρατεί μια πολιτικοστρατιωτική ισορροπία. Κάθε μέλος έχει τα δικά του συμφέροντα και δίκτυα επιρροής. Αυτή τη στιγμή η Ροντρίγκες και ο αδελφός της αντιπροσωπεύουν την πολιτική πλευρά. Ο Παντρίνο και ο Καμπάγιο αντιπροσωπεύουν την πλευρά των στρατιωτικών.
Αυτή η δομή εξουσίας καθιστά τη διάλυση της σημερινής κυβέρνησης της Βενεζουέλας πιο περίπλοκη απ' ό,τι ήταν η απομάκρυνση του Μαδούρο, σύμφωνα με συνεντεύξεις με νυν και πρώην αξιωματούχων των ΗΠΑ, Βενεζουελανούς και Αμερικανούς στρατιωτικούς αναλυτές και συμβούλους της αντιπολίτευσης της Βενεζουέλας για θέματα ασφαλείας.
Ένα μεγάλο ερωτηματικό περιβάλλει τον Καμπέγιο, ο οποίος ασκεί επιρροή στις στρατιωτικές και πολιτικές υπηρεσίες αντικατασκοπείας, οι οποίες διεξάγουν εκτεταμένη κατασκοπεία στο εσωτερικό.
«Επικεντρώνουμε τώρα στον Ντιοσντάντο Καμπέγιο», λέει ο βενεζουελανός εμπειρογνώμονας στρατιωτικής στρατηγικής Χοσέ Γκαρσία. «Επειδή είναι το πιο ιδεολογικό, βίαιο και απρόβλεπτο στοιχείο του καθεστώτος της Βενεζουέλας». Τα Ηνωμένα Έθνη έχουν διαπιστώσει ότι τόσο η SEBIN, η πολιτική υπηρεσία αντικατασκοπείας, όσο και η DGCIM, η στρατιωτική υπηρεσία αντικατασκοπείας, έχουν διαπράξει εγκλήματα κατά της ανθρωπότητας στο πλαίσιο ενός κρατικού σχεδίου για τη συντριβή των διαφωνούντων. Ένδεκα πρώην κρατούμενοι -περιλαμβανομένων ορισμένων που ήταν άλλοτε οι ίδιοι προσωπικό ασφαλείας- περιέγραψαν, σε συνεντεύξεις τους στο Ρόιτερς πριν από τη σύλληψη του Μαδούρο, ηλεκτροσόκ, εικονικούς πνιγμούς και σεξουαλική κακοποίηση σε κρυφές εγκαταστάσεις της DGCIM.
«Θέλουν να αισθάνεσαι σαν να είσαι μια κατσαρίδα σ' ένα κλουβί ελεφάντων, ότι είναι μεγαλύτεροι», λέει ένας πρώην πράκτορας της DGCIM, ο οποίος συνελήφθη το 2020 και κατηγορήθηκε για προδοσία αφού είχε έρθει σε επαφή με διαφωνούντες στρατιωτικούς. Τις τελευταίες εβδομάδες, καθώς οι ΗΠΑ προχωρούσαν στη μεγαλυτερη εδώ και δεκαετίες στρατιωτική ανάπτυξη στη Λατινική Αμερική, ο Καμπέγιο εμφανίσθηκε στην τηλεόραση διατάσσοντας την DGCIM να «πάει και να πιάσει τους τρομοκράτες» και προειδοποιώντας πως «όποιος παρεκκλίνει, θα το μάθουμε». Επανέλαβε τη ρητορική αυτή όταν εμφανίσθηκε χθες στην κρατική τηλεόραση, φορώντας αλεξίσφαιρο γιλέκο και κράνος και έχοντας γύρω του βαριά οπλισμένους φρουρούς.
Ο Καμπέγιο συνδέεται επίσης στενά με φιλοκυβερνητικές πολιτοφυλακές, κυρίως ομάδες ένοπλων μοτοσικλετιστών γνωστών ως colectivos.
Στρατηγοί ελέγχουν τομείς κλειδιά
Ο Καμπέγιο, πρώην αξιωματικός του στρατού και σημαντικός παράγοντας στο Σοσιαλιστικό Κόμμα, έχει επιρροή σε σημαντικό τμήμα των ενόπλων δυνάμεων, παρόλο που οι ένοπλες δυνάμεις της Βενεζουέλας διοικούνται επισήμως εδώ και περισσότερο από δέκα χρόνια από τον υπουργό Άμυνας Παντρίνο. Η Βενεζουέλα έχει έως και 2.000 στρατηγούς, πτεράρχους και ναυάρχους, πάνω από τους διπλάσιους απ' όσους έχουν οι ΗΠΑ. Υψηλόβαθμοι και απόστρατοι στρατιωτικοί ελέγχουν τη διανομή τροφίμων, τις πρώτες ύλες και την κρατική εταιρεία πετρελαίου PDVSA, ενώ δεκάδες στρατηγοί συμμετέχουν στα διοικητικά συμβούλια ιδιωτικών εταιρειών.
Πέραν των συμβολαίων, οι στρατιωτικοί αξιωματούχοι κερδίζουν από παράνομο εμπόριο, λένε αποστάτες και νυν και πρώην αμερικανοί ερευνητές. Σύμφωνα με έγγραφα από έναν αντιπολιτευόμενο σύμβουλο ασφαλείας, τα οποία μοιράσθηκε με τις αμερικανικές ένοπλες δυνάμεις και είδε το Ρόιτερς, διοικητές που πρόσκεινται στους Καμπέγιο και Παντρίνο είναι διορισμένοι σε ταξιαρχίες - κλειδιά ανεπτυγμένες κατά μήκος των συνόρων της Βενεζουέλας και σε βιομηχανικούς κόμβους.
Οι ταξιαρχίες αυτές βρίσκονται επίσης σε σημαντικές οδούς λαθρεμπορίου.
«Είναι περίπου 20 ως 50 αξιωματικοί στον βενεζουελανό στρατό που πρέπει να φύγουν, πιθανόν ακόμα περισσότεροι, για να φύγει εντελώς αυτό το καθεστώς», λέει ένας δικηγόρος ο οποίος είχε εκπροσωπήσει ένα μέλος της ανώτερης βενεζουελανής ηγεσίας.
Μερικοί μπορεί να σκέφτονται να εγκαταλείψουν το πλοίο. Ο δικηγόρος είπε ότι περίπου μια ντουζίνα πρώην αξιωματούχοι και νυν στρατηγοί επιδίωξαν μετά τη σύλληψη του Μαδούρο να συνάψουν κάποια συμφωνία με τις ΗΠΑ προσφέροντας πληροφορίες με αντάλλαγμα ασφαλή διέλευση και νομική ασυλία.
Όμως αυτοί που βρίσκονται κοντά στον Καμπέγιο λένε πως δεν ενδιαφέρεται αυτή τη στιγμή να συνάψει κάποια συμφωνία, λέει ο δικηγόρος.