Πέρα από τις μάχες στα πεδία των επιχειρήσεων, μια λιγότερο ορατή αλλά εξίσου καταστροφική σύγκρουση εξελίσσεται στα κατεχόμενα εδάφη της Ουκρανίας. Η Μόσχα έχει εγκαθιδρύσει έναν μηχανισμό «διοικητικής κατοχής», χρησιμοποιώντας μητρώα γης και ταχύρρυθμες δικαστικές αποφάσεις για να απαλλοτριώσει συστηματικά περιουσίες.
Επιχειρήσεις, βιομηχανίες, αγροτικές εκτάσεις και κατοικίες περνούν με συνοπτικές διαδικασίες σε ρωσικά χέρια, διαμορφώνοντας ένα νέο οικονομικό τοπίο που ευνοεί τον εισβολέα.
Το πρόσχημα των «αδέσποτων» ακινήτων
Η διαδικασία βασίζεται σε μια νομική κατασκευή: όποια περιουσία χαρακτηρίζεται «χωρίς ιδιοκτήτη» —επειδή οι νόμιμοι κάτοχοί της διέφυγαν για να σωθούν από τον πόλεμο ή αρνούνται να συνεργαστούν με τις αρχές κατοχής— εθνικοποιείται αυτόματα. Για να προστατεύσει κάποιος την ιδιοκτησία του, απαιτείται η φυσική του παρουσία, η απόκτηση ρωσικού διαβατηρίου και η επανεγγραφή της περιουσίας βάσει της ρωσικής νομοθεσίας. Πρόκειται για όρους πρακτικά ανέφικτους για τους εκατομμύρια πρόσφυγες και εκτοπισμένους, με αποτέλεσμα εκατοντάδες χιλιάδες ακίνητα να έχουν ήδη κατασχεθεί.
Αποδιάρθρωση της οικονομίας και δημογραφική αλλοίωση
Η «οικονομική βία» πλήττει τον πυρήνα της ουκρανικής παραγωγής. Από το εμβληματικό συγκρότημα Αζοφστάλ στη Μαριούπολη μέχρι τα ξενοδοχεία και τα αγροκτήματα της Ζαπορίζια, ο τοπικός οικονομικός ιστός αποδιαρθρώνεται. Η απώλεια αυτών των μονάδων οδηγεί στην εξαφάνιση θέσεων εργασίας και τεχνογνωσίας δεκαετιών. Παράλληλα, η στρατηγική αυτή υπηρετεί και δημογραφικούς στόχους, καθώς οι απαλλοτριωμένες κατοικίες χρησιμοποιούνται για την εγκατάσταση Ρώσων πολιτών και οικογενειών στρατιωτικών, αλλοιώνοντας την ταυτότητα των περιοχών.
Η νομική μάχη για την επόμενη ημέρα
Παρόλο που το διεθνές δίκαιο χαρακτηρίζει αυτές τις πράξεις ως εγκλήματα πολέμου και λεηλασία, η Ρωσία συνεχίζει την ενσωμάτωση των εδαφών στην οικονομία της, καθιστώντας τα όλο και πιο εξαρτημένα από κρατικές επιδοτήσεις. Για το Κίεβο και τους διεθνείς εταίρους του, η συστηματική καταγραφή αυτών των αυθαιρεσιών είναι κρίσιμη, καθώς η αποκατάσταση των ιδιοκτησιών θα αποτελέσει ένα από τα δυσκολότερα και πιο σύνθετα αγκάθια σε οποιαδήποτε μελλοντική διαπραγμάτευση για την ειρήνη και την ανοικοδόμηση της χώρας.