Σοβαρή προειδοποίηση για τη συνεχιζόμενη υποχώρηση των ανθρωπίνων δικαιωμάτων σε παγκόσμιο επίπεδο απηύθυνε ο γενικός γραμματέας του Οργανισμού Ηνωμένων Εθνών, Αντόνιο Γκουτέρες, καταγγέλλοντας την επικράτηση του «νόμου του ισχυρότερου», τη διάβρωση του κράτους δικαίου και τη χρήση της Τεχνητής Νοημοσύνης ως μέσου καταστολής και ενίσχυσης των ανισοτήτων.
Μιλώντας κατά την έναρξη της συνόδου του Συμβουλίου Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων στη Γενεύη, ο επικεφαλής του ΟΗΕ υπογράμμισε ότι οι επιθέσεις κατά των θεμελιωδών ελευθεριών δεν πραγματοποιούνται πλέον «ούτε κρυφά ούτε αιφνιδιαστικά», αλλά «ανοιχτά, συχνά με την καθοδήγηση των ισχυρότερων». Όπως ανέφερε, «σε όλο τον κόσμο τα ανθρώπινα δικαιώματα θυσιάζονται σκόπιμα και στρατηγικά – ορισμένες φορές ακόμη και με υπερηφάνεια».
Χωρίς να κατονομάσει συγκεκριμένα κράτη ή ηγέτες, σημείωσε ότι «το κράτος δικαίου συνθλίβεται από τον νόμο του ισχυρότερου», προειδοποιώντας πως «όταν τα ανθρώπινα δικαιώματα καταρρέουν, όλα τα υπόλοιπα καταρρέουν μαζί τους». Περιέγραψε έναν κόσμο όπου «τεράστια βάσανα γίνονται αποδεκτά», οι άνθρωποι μετατρέπονται σε «διαπραγματευτικά εργαλεία» και το διεθνές δίκαιο αντιμετωπίζεται ως «απλή ενόχληση».
Συγκρούσεις, ατιμωρησία και περικοπές βοήθειας
Ο Αντόνιο Γκουτέρες επεσήμανε ότι οι διεθνείς συγκρούσεις πολλαπλασιάζονται, η ατιμωρησία διευρύνεται και οι ανθρωπιστικές ανάγκες αυξάνονται, την ώρα που η διεθνής χρηματοδότηση περιορίζεται. Στο πλαίσιο αυτό, αναφέρθηκε στις περικοπές της αμερικανικής εξωτερικής βοήθειας που αποφασίστηκαν μετά την επιστροφή του Ντόναλντ Τραμπ στον Λευκό Οίκο.
Ιδιαίτερη ανησυχία εξέφρασε για τη χρήση της τεχνολογίας, επισημαίνοντας ότι «η Τεχνητή Νοημοσύνη αξιοποιείται ολοένα και περισσότερο για καταστολή, ενίσχυση ανισοτήτων και έκθεση περιθωριοποιημένων ομάδων σε νέες μορφές διακρίσεων, τόσο στο διαδίκτυο όσο και εκτός αυτού».
Δημοκρατίες υπό πίεση
Ο γενικός γραμματέας του ΟΗΕ έκανε λόγο για συρρίκνωση της κοινωνίας των πολιτών και περιορισμό των δημοκρατικών θεσμών, αναφερόμενος σε φυλακίσεις δημοσιογράφων και υπερασπιστών ανθρωπίνων δικαιωμάτων, κλείσιμο μη κυβερνητικών οργανώσεων, περιορισμό των δικαιωμάτων των γυναικών και αποκλεισμό ατόμων με αναπηρία.
«Οι δημοκρατίες διαβρώνονται. Μετανάστες παρενοχλούνται, συλλαμβάνονται και απελαύνονται με αδιαφορία για τα ανθρώπινα δικαιώματά τους. Πρόσφυγες στιγματίζονται, κοινότητες ΛΟΑΤΚΙ+ διασύρονται, ενώ μειονότητες και αυτόχθονες πληθυσμοί στοχοποιούνται», ανέφερε χαρακτηριστικά.
Ο Αντόνιο Γκουτέρες, ο οποίος αποχωρεί από τη θέση του στο τέλος του έτους έπειτα από δέκα χρόνια θητείας, αναφέρθηκε και στις προσωπικές του εμπειρίες από τη δικτατορία του Σαλαζάρ στην Πορτογαλία, τονίζοντας ότι όταν παραβιάζονται τα ανθρώπινα δικαιώματα «υποφέρει ολόκληρη η κοινωνία».
Ουκρανία, Ιράν και Μέση Ανατολή
Στην τελευταία ετήσια ομιλία του προς το Συμβούλιο Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων –το οποίο οι Ηνωμένες Πολιτείες, υπό τον Ντόναλντ Τραμπ, μποϊκοτάρουν– ο γενικός γραμματέας αναφέρθηκε σε τρεις μεγάλες διεθνείς κρίσεις.
Καταδίκασε εκ νέου τη βίαιη καταστολή διαδηλώσεων στο Ιράν, ενώ, ενόψει της τέταρτης επετείου της ρωσικής εισβολής στην Ουκρανία, κάλεσε να τερματιστεί «η αιματοχυσία», επισημαίνοντας ότι ο πόλεμος έχει οδηγήσει στον θάνατο περισσότερων από 15.000 αμάχων.
Τέλος, αναφερόμενος στη σύγκρουση μεταξύ Ισραηλινών και Παλαιστινίων, εξέφρασε βαθιά ανησυχία, υπογραμμίζοντας ότι η προοπτική λύσης δύο κρατών «καθίσταται πλέον ανοιχτά ανεφάρμοστη».