Με τον πόλεμο στο Ιράν χωρίς ορατή διέξοδο και το πολιτικό κόστος να βαραίνει τους Ρεπουμπλικανούς παραμονές των ενδιάμεσων εκλογών, ο Ντόναλντ Τραμπ φέρεται να αναζητεί σε ποιους θα αποδώσει την ευθύνη για την εξέλιξη της σύγκρουσης.
Την ίδια ώρα, παρά τις επίσημες δηλώσεις, πληροφορίες θέλουν τον Αμερικανό πρόεδρο να διαφωνεί με τον Μπενιαμίν Νετανιάχου για το αν πρέπει να ξαναρχίσουν οι επιθέσεις ή να δοθεί περισσότερος χώρος στη διπλωματία.
Στο στόχαστρο Χέγκσεθ και Κέιν
Σύμφωνα με δημοσίευμα του Atlantic, οι ερωτήσεις του Τραμπ προς συμβούλους του επικεντρώνονται στον υπουργό Άμυνας Πιτ Χέγκσεθ και στον επικεφαλής του Μικτού Επιτελείου, στρατηγό Νταν Κέιν, που συγκαταλέγονται και οι δύο στους θερμούς υποστηρικτές του πολέμου.
Η δυσαρέσκειά του έχει ενταθεί, καθώς πριν από την έναρξη των εχθροπραξιών, στα τέλη Φεβρουαρίου, σύμβουλοί του τον διαβεβαίωναν ότι η σύγκρουση θα έχει τελειώσει πολύ πριν από τις εκλογές.
Οκτώ μήνες μετά, ο πόλεμος παραμένει βαθιά αντιδημοφιλής στις ΗΠΑ, οι τιμές του πετρελαίου έχουν εκτοξευθεί και η διαρκής παρεμπόδιση της ναυσιπλοΐας στα Στενά του Ορμούζ συντηρεί την οικονομική πίεση.
Ο Τραμπ έφτασε έτσι να ζητήσει αξιολογήσεις για την απόδοση των δύο αξιωματούχων. Για τον Χέγκσεθ το κλίμα στον Λευκό Οίκο είναι ιδιαίτερα βαρύ, καθώς πολλοί υπουργοί διαφωνούν με τις αποφάσεις και τον τρόπο του και θεωρούν ότι επιβιώνει λέγοντας στον πρόεδρο ό,τι θέλει να ακούσει.
Ένδειξη των τριβών στο Πεντάγωνο αποτελεί και η απομάκρυνση του αντιστράτηγου Μπρετ Σίλβια, κορυφαίου στελέχους του στρατιωτικού σχεδιασμού, από τον Χέγκσεθ.
Το γραφείο του Κέιν εξέδωσε αρχικά ανακοίνωση ευχαριστώντας τον για τις δεκαετίες υπηρεσίας του και αργότερα διευκρίνισε ότι αυτή «δεν αποτύπωνε κατάλληλα το σύνολο των περιστάσεων».
Τεταμένο τηλεφώνημα με τον Νετανιάχου
Η αναζήτηση ευθυνών συμπίπτει με νέα διαφωνία Τραμπ και Νετανιάχου. Σύμφωνα με το Axios, η τηλεφωνική τους επικοινωνία το Σάββατο ήταν «δύσκολη» και «ωμή»: ο Ισραηλινός πρωθυπουργός πίεζε για επανέναρξη των επιθέσεων, ενώ ο Τραμπ τάχθηκε υπέρ της παράτασης των διαπραγματεύσεων.
Ο Νετανιάχου βρίσκεται και ο ίδιος σε επισφαλή θέση, μετά την απώλεια της πλειοψηφίας του στην Κνεσέτ στις εκλογές της περασμένης Τρίτης. Δημόσια, ο Τραμπ χαρακτήρισε την Κυριακή τη συνομιλία «πολύ καλή», χωρίς άλλες λεπτομέρειες.
Η προτίμησή του στη διπλωματία συνοδεύεται από επαναλαμβανόμενες απειλές. Το Σάββατο είπε ότι οι συνομιλίες με την Τεχεράνη «πηγαίνουν καλά», αλλά η ιρανική πλευρά «δεν είναι πολύ αξιόπιστη», και ανέφερε ότι απομένουν «μία ή δύο εγκαταστάσεις» που θα μπορούσαν να χτυπηθούν «σε δέκα λεπτά», κατονομάζοντας το Pickaxe Mountain.
Σύμφωνα με δυτικές υπηρεσίες πληροφοριών, πρόκειται για πιθανό χώρο αποθήκευσης πυρηνικού υλικού που δεν έχει πληγεί μέχρι τώρα.
Μεσολαβεί το Κατάρ
Κατά το ισραηλινό Channel 12, ο Τραμπ θέλει προς το παρόν το Ισραήλ να αποφύγει ενέργειες που θα διαταράξουν τη διπλωματική προσπάθεια. Μεσολαβητές του Κατάρ είχαν επί τρεις συνεχείς ημέρες συνομιλίες με Ιρανούς αξιωματούχους στη Ντόχα, με άμεση επικοινωνία με τον αντιπρόεδρο Τζέι Ντι Βανς και τους απεσταλμένους Στιβ Γουίτκοφ και Τζάρεντ Κούσνερ.
Ο Νετανιάχου αντιτίθεται έντονα, φοβούμενος σημαντική χαλάρωση της πίεσης προς την Τεχεράνη. Ο Λευκός Οίκος και το γραφείο του Ισραηλινού πρωθυπουργού αρνήθηκαν να σχολιάσουν.
Ορμούζ και ενεργειακό κόστος
Στα Στενά του Ορμούζ οι εντάσεις συνεχίζονται. Το ναυτικό των Φρουρών της Επανάστασης ανακοίνωσε ότι δύο πετρελαιοφόρα υπέστησαν εκρήξεις μετά από σύγκρουση με νάρκες, ενώ ακολουθούσαν «μη εγκεκριμένη διαδρομή». Η Τεχεράνη έχει επιβάλει περιορισμούς στη διέλευση πλοίων και οι ΗΠΑ έχουν απαντήσει με αποκλεισμό ιρανικών λιμανιών.
Το μέγεθος της επιβάρυνσης περιέγραψε τη Δευτέρα ο επικεφαλής της ADNOC, Σουλτάν αλ Τζάμπερ, στο συνέδριο ADIPEC: από την αρχή του πολέμου έχει αντληθεί σχεδόν ένα δισ. βαρέλια από τα παγκόσμια αποθέματα πετρελαίου, μειώνοντας το περιθώριο για νέες διαταραχές. Το κόστος μεταφοράς και εφοδιαστικής αντιστοιχεί πλέον στο 30% του κόστους ενός βαρελιού, από 5% πριν από τον πόλεμο.
Σε ορισμένες περιοχές τα αποθέματα ντίζελ είναι στα χαμηλότερα εποχικά επίπεδα των τελευταίων 35 ετών, ενώ άλλες αντιμετωπίζουν έλλειμμα προσφοράς υγροποιημένου φυσικού αερίου 600 δισ. κυβικών ποδών.
Τον περασμένο μήνα ο Διεθνής Οργανισμός Ενέργειας συμφώνησε να απελευθερώσει πάνω από 20 εκατ. βαρέλια ντίζελ, μαζί με τις ποσότητες που απέμεναν από την έκτακτη αποδέσμευση του Μαρτίου. «Χρειαζόμαστε διευρυμένη στρατηγική αποθήκευση, μεγαλύτερα αποθέματα προϊόντων και ευέλικτη διυλιστική δυναμικότητα πιο κοντά στις αγορές κατανάλωσης», τόνισε ο αλ Τζάμπερ.
Από την προσωπική απόφαση στην αναζήτηση ενόχων
Η αναζήτηση εξιλαστήριων θυμάτων έχει σαφή πολιτική λειτουργία: να αποσυνδέσει τον Τραμπ από το κόστος ενός πολέμου του οποίου ο ίδιος διεκδικούσε την πατρότητα. Στις 20 Απριλίου επέμενε ότι το Ισραήλ δεν τον είχε πείσει να επιτεθεί στο Ιράν, ενώ νωρίτερα είχε πει ότι ίσως ο ίδιος είχε ωθήσει το Ισραήλ στη στρατιωτική δράση.
Τώρα, με τη γρήγορη νίκη να παραμένει ανεκπλήρωτη υπόσχεση, η δυσαρέσκειά του προς Χέγκσεθ και Κέιν δείχνει προσπάθεια ανακατανομής της ευθύνης: ο πρόεδρος πήρε την απόφαση, αλλά οι συνεργάτες του τον διαβεβαίωσαν λανθασμένα για τη διάρκεια και την έκβαση. Η αντίστασή του στις πιέσεις Νετανιάχου τού επιτρέπει επίσης να εμφανίζεται ως υπερασπιστής της διπλωματικής διεξόδου.
Η αντίφαση, ωστόσο, παραμένει: όσο κατηγορηματικά διεκδικούσε την αυτονομία της απόφασής του, τόσο δυσκολότερα αποποιείται την ευθύνη για τις συνέπειες. Ακόμη και ενδεχόμενες αποπομπές θα άλλαζαν τα πρόσωπα στην ηγεσία του πολέμου, όχι το ποιος έδωσε την εντολή να αρχίσει.