Σχεδόν τρεις μήνες μετά την έναρξη των στρατιωτικών επιχειρήσεων των ΗΠΑ και του Ισραήλ εναντίον του Ιράν, η κατάσταση στη Μέση Ανατολή έχει εγκλωβιστεί σε ένα επικίνδυνο τέλμα.
Το κλείσιμο των Στενών του Ορμούζ από την Τεχεράνη και ο ναυτικός αποκλεισμός που έχουν επιβάλει οι Αμερικανοί προκαλούν καθημερινά βαρύτατες απώλειες στην παγκόσμια οικονομία, την ώρα που η διεθνής κοινότητα ανησυχεί ότι ένας λάθος υπολογισμός των αντιμαχόμενων πλευρών θα μπορούσε να πυροδοτήσει έναν νέο, γενικευμένο κύκλο αίματος.
Παρά τις πιέσεις που ασκούνται στο εσωτερικό των ΗΠΑ και του Ισραήλ για τη διεξαγωγή νέων, ακόμη πιο σφοδρών στρατιωτικών πληγμάτων με στόχο τον εξαναγκασμό του Ιράν σε υποχώρηση, ειδικοί σε θέματα ασφαλείας εμφανίζονται εξαιρετικά σκεπτικοί.
Ο Ντάνι Κιτρινόβιτς, ανώτερος ερευνητής του Ινστιτούτου Μελετών Εθνικής Ασφάλειας του Ισραήλ, επισημαίνει ότι η στρατηγική του εξαναγκασμού έχει ήδη αποτύχει, καθώς οι πυρηνικές δυνατότητες, το πυραυλικό πρόγραμμα και ο έλεγχος των Στενών δεν αποτελούν για την Τεχεράνη απλά διαπραγματευτικά χαρτιά, αλλά θεμελιώδεις πυλώνες για την επιβίωση του ίδιου του καθεστώτος. Συνεπώς, οποιαδήποτε υποχώρηση σε αυτά τα μέτωπα εκλαμβάνεται από την ιρανική ηγεσία ως παράδοση και όχι ως συμβιβασμός.
Οι έμμεσες διπλωματικές επαφές που πραγματοποιούνται με τη μεσολάβηση του Πακιστάν παραμένουν άγονες, καθώς το χάσμα που χωρίζει τις δύο πλευρές είναι χαοτικό:
Η Ουάσινγκτον αξιώνει το πάγωμα του εμπλουτισμού ουρανίου για 20 χρόνια και τη μεταφορά των ιρανικών αποθεμάτων σε αμερικανικό έδαφος.
Το Ιράν απαιτεί την άμεση κατάπαυση των εχθροπραξιών, εγγυήσεις ασφαλείας, πολεμικές αποζημιώσεις και αναγνώριση της κυριαρχίας του στα Στενά, όροι που απορρίπτονται ασυζητητί από τις ΗΠΑ.
Σύμφωνα με τον Αλί Βαέζ της Διεθνούς Ομάδας Κρίσεων, το αδιέξοδο επιτείνεται από το γεγονός ότι τόσο η Ουάσινγκτον όσο και η Τεχεράνη θεωρούν ότι ο χρόνος κυλά υπέρ τους, καθιστώντας τις αμοιβαίες υποχωρήσεις αδύνατες. Έτσι, η αναμέτρηση έχει μετατραπεί σε έναν εξαντλητικό πόλεμο φθοράς γύρω από το Ορμούζ, ένα πέρασμα από το οποίο προπολεμικά διακινείτο το 25% του παγκόσμιου πετρελαίου και το 20% του υγροποιημένου φυσικού αερίου.
Παρά την επίσημη ρητορική της Τεχεράνης ότι έχει ήδη κερδίσει τον πόλεμο αρνούμενη να συνθηκολογήσει, πληροφορίες από το εσωτερικό του Ιράν αποκαλύπτουν μια ζοφερή οικονομική πραγματικότητα, με τον πληθωρισμό, την ανεργία και τις απεργίες σε στρατηγικές βιομηχανίες να δοκιμάζουν τις αντοχές της χώρας.
Για τον λόγο αυτό, η ιρανική πλευρά θα επιδίωκε μια προκαταρκτική συμφωνία που θα προέβλεπε το άνοιγμα των Στενών υπό δική της εποπτεία με αντάλλαγμα την άρση του αμερικανικού ναυτικού αποκλεισμού. Στο πλαίσιο αυτό, το Ιράν εμφανίζεται διατεθειμένο να μεταφέρει μέρος του εμπλουτισμένου ουρανίου του στη Ρωσία —με δικαίωμα ανάκτησης— και ζητά πρόσβαση σε παγωμένα περιουσιακά στοιχεία ύψους 30 δισεκατομμυρίων δολαρίων, προτάσεις που η Ουάσινγκτον απορρίπτει, προσφέροντας μόλις το ένα τέταρτο των χρημάτων αυτών.
Αναλυτές, όπως ο πρώην Αμερικανός διαπραγματευτής Άαρον Ντέιβιντ Μίλερ, υπογραμμίζουν ότι η διαχείριση της κρίσης στο Ορμούζ θα κρίνει την επιτυχία της εξωτερικής πολιτικής του Ντόναλντ Τραμπ, καθώς η επαναλειτουργία της πλωτής οδού χωρίς πολιτική συμφωνία θα απαιτούσε μια πολυετή και επώδυνη αμερικανική χερσαία κατοχή σε ιρανικό έδαφος.
Από την πλευρά του, ο Κιτρινόβιτς προειδοποιεί τη Δύση να μην υποτιμά την ανθεκτικότητα του Ιράν, τονίζοντας ότι οι μέχρι τώρα επιδρομές δεν κατάφεραν να καταφέρουν στρατηγικό πλήγμα, αλλά αντίθετα οδήγησαν σε ένα ακόμη πιο ριζοσπαστικοποιημένο καθεστώς που διατηρεί ανέπαφο το πυρηνικό και πυραυλικό του οπλοστάσιο.