Νέα ένταση στις σχέσεις Ουάσινγκτον και Κιέβου προκαλούν οι περιορισμοί στο στρατιωτικό Starlink, η συμφωνία του Ντόναλντ Τραμπ για αγορά ρωσικού ντίζελ και οι πιέσεις προς τον Βολοντίμιρ Ζελένσκι. Οι κινήσεις του Αμερικανού προέδρου εξοργίζουν την Ουκρανία, ανησυχούν τους Ευρωπαίους συμμάχους και προκαλούν αντιδράσεις ακόμη και στο Ρεπουμπλικανικό Κόμμα.
Τις πρώτες πρωινές ώρες της Τετάρτης, ο κορυφαίος Ουκρανός διπλωμάτης στην Ουάσινγκτον, Ντένις Σιένικ, ενημέρωσε επειγόντως Αμερικανούς βουλευτές ότι η Ουκρανία αντιμετώπιζε ανεξήγητους περιορισμούς στους στρατιωτικούς τερματικούς Starlink, κάτι που θα μπορούσε να ευνοήσει τη Ρωσία και να δυσκολέψει την αναχαίτιση επιθέσεων κατά αμάχων.
Μέχρι το πρωί, Ουκρανοί αξιωματούχοι υποπτεύονταν ότι ο Τραμπ είχε ζητήσει από τον Έλον Μασκ να περιορίσει την πρόσβαση, υποψία που δεν έχει επιβεβαιωθεί, όπως σημειώνει η Wall Street Journal.
Η SpaceX αρνήθηκε να σχολιάσει, ενώ ο Μασκ ανέφερε ότι τα συστήματα Starshield ανήκουν στην αμερικανική κυβέρνηση και ότι οποιοσδήποτε περιορισμός αποφασίζεται από τον στρατό και, τελικά, από τον πρόεδρο των ΗΠΑ, χωρίς να αναφερθεί στην Ουκρανία.
Ο Λευκός Οίκος απέφυγε να απαντήσει, επαναλαμβάνοντας τη δέσμευση του Τραμπ για ειρηνευτική συμφωνία. Ευρωπαίοι και Ουκρανοί αξιωματούχοι κάνουν λόγο για προηγούμενες αμερικανικές προειδοποιήσεις περί πιθανής διακοπής της παροχής πληροφοριών ή των πωλήσεων οπλικών συστημάτων, κάτι που η Ουάσινγκτον διαψεύδει.
Ο Ρεπουμπλικανός βουλευτής Μπράιαν Φιτζπάτρικ προειδοποίησε για παρέμβαση του Κογκρέσου αν επιβεβαιωθεί κυβερνητική εμπλοκή: «Εάν αρχίσουμε να αφήνουμε την Ουκρανία στο σκοτάδι, θα υπάρξουν συνέπειες».
Η ένταση κλιμακώθηκε έπειτα από τρεις κινήσεις του Τραμπ: την πρόταση αγοράς ρωσικού πετρελαίου μέσω επικερδούς συμφωνίας για το ντίζελ, την απαίτηση να αποχωρήσει ο Ζελένσκι από την προεδρία και την ανακοίνωση ενεργειακής εκεχειρίας, την οποία η Μόσχα παραβίασε σχεδόν αμέσως. «Είναι κρίμα που χάνουμε έναν ισχυρό εταίρο.
Δεν μπορούμε να είμαστε αδύναμοι», δήλωσε ο Ζελένσκι στον Πιρς Μόργκαν, λέγοντας ότι αισθάνθηκε προδομένος. Ευρωπαίοι αξιωματούχοι υποστηρίζουν ότι ο Τραμπ πιέζει το Κίεβο αντί της Μόσχας, προσφέροντας στον Πούτιν οικονομικά οφέλη που θα μπορούσαν να χρηματοδοτήσουν τον πόλεμο.
Η αμερικανική κυβέρνηση απαντά ότι ο πρόεδρος παραμένει αποφασισμένος να τον τερματίσει και ότι είναι ο μόνος που μπορεί να διαπραγματευτεί και με τους δύο ηγέτες. Σύμφωνα με συνεργάτες του, η συμφωνία για το ντίζελ στοχεύει στη μείωση των τιμών καυσίμων στις ΗΠΑ και στην επιστροφή του Πούτιν στις διαπραγματεύσεις, με αντάλλαγμα μια διαρκέστερη εκεχειρία.
Η συμφωνία διχάζει τους Ρεπουμπλικανούς: άλλοι τη θεωρούν ανάσα για τους καταναλωτές, άλλοι καταγγέλλουν ότι επιβραβεύει τον Πούτιν χωρίς ανταλλάγματα. Στους επικριτές συγκαταλέγονται ο Φιτζπάτρικ, οι υποψήφιοι για τη Γερουσία Άσλεϊ Χίνσον και Μάικ Ρότζερς και οι Τομ Τίλις και Ντον Μπέικον, που αποχωρούν από το Κογκρέσο.
Η επιδείνωση ξεκίνησε στα μέσα Σεπτεμβρίου, όταν ο Ζελένσκι επισκέφθηκε τη Νέα Υόρκη για τη σύνοδο του ΟΗΕ, έπειτα από την ανακοπή της ρωσικής προέλασης και θετικές συναντήσεις με τον Τραμπ. Εκεί ο Αμερικανός πρόεδρος ζήτησε εξηγήσεις για τις ουκρανικές επιθέσεις σε ρωσικά διυλιστήρια.
Σύμφωνα με αναλυτές, τα ουκρανικά drones έχουν θέσει εκτός λειτουργίας το 40% έως 50% του ρωσικού δικτύου διύλισης, αν και η άνοδος των τιμών ενέργειας αποδίδεται κυρίως στη σύγκρουση στο Ιράν.
Οι ΗΠΑ ζήτησαν περίπου έξι φορές να σταματήσουν τα πλήγματα και το Κίεβο δέχθηκε υπό τον όρο αμοιβαίας ενεργειακής εκεχειρίας, την οποία η Ρωσία απέρριψε.
Στις 9 Οκτωβρίου, Ουκρανοί και Ευρωπαίοι αξιωματούχοι συναντήθηκαν στο Μαϊάμι με τον Τζάρεντ Κούσνερ και τον Στιβ Γουίτκοφ για την επανεκκίνηση των ειρηνευτικών συνομιλιών.
Οι δύο συνεργάτες του Τραμπ τούς πίεσαν να καταρτίσουν νέο πακέτο προτάσεων αποδεκτό και από τις δύο πλευρές και αποκάλυψαν το σχέδιο για το ρωσικό ντίζελ, προκαλώντας έκπληξη. Την ίδια ημέρα ο Τραμπ συνομίλησε επί 90 λεπτά με τον Πούτιν και ανακοίνωσε τη συμφωνία.
Ρεπουμπλικανοί βουλευτές διαμαρτυρήθηκαν στον Λευκό Οίκο, υποστηρίζοντας ότι η Μόσχα αποκόμιζε οφέλη χωρίς παραχωρήσεις και ότι η συμφωνία ερχόταν σε αντίθεση με νόμο του 2022 για τις εισαγωγές ρωσικής ενέργειας, χωρίς διαβούλευση με το Κογκρέσο.
Την Κυριακή ο Τραμπ ανακοίνωσε άμεση ενεργειακή εκεχειρία, όμως λίγο αργότερα ρωσική επίθεση έπληξε σταθμό ηλεκτροπαραγωγής στο Χάρκοβο. Ερωτηθείς για την παραβίαση, απάντησε: «Συμφώνησαν επειδή εγώ είπα ότι συμφώνησαν και αυτό το ζήτημα πρέπει να διευθετηθεί».