Ο Ντόναλντ Τραμπ επέστρεψε στον Λευκό Οίκο με την κατηγορηματική δέσμευση να βάλει τέλος στους «ατέρμονους πολέμους» και να αποτρέψει την εμπλοκή των Ηνωμένων Πολιτειών σε νέες στρατιωτικές περιπέτειες. Ωστόσο, η πραγματικότητα στη Μέση Ανατολή φαίνεται να τον εγκλωβίζει στην ίδια ακριβώς παγίδα που ταλαιπώρησε τους προκατόχους του από την εποχή του Βιετνάμ.
Η τρέχουσα στρατηγική της Ουάσιγκτον και του Ισραήλ έναντι του Ιράν, η οποία βασίζεται σε αεροπορικά και ναυτικά πλήγματα σε συνδυασμό με διπλωματική πίεση, έχει αποτύχει να φέρει τα επιθυμητά αποτελέσματα.
Το καθεστώς της Τεχεράνης παραμένει στη θέση του, το πυρηνικό του πρόγραμμα δεν έχει ανασταλεί και η πρόσφατη προσωρινή συμφωνία κατέρρευσε μέσα σε μόλις έναν μήνα, αφήνοντας τις δύο πλευρές σε ένα επικίνδυνο διπλωματικό αδιέξοδο.
Η πλάνη του σύντομου πολέμου και τα ιστορικά διδάγματα
Οι αναλυτές κρούουν τον κώδωνα του κινδύνου για την έλλειψη μιας σαφούς πολιτικής στρατηγικής εξόδου. Ιστορικά, οι μεγάλες δυνάμεις τείνουν να υποτιμούν τη διάρκεια και τις συνέπειες των στρατιωτικών τους παρεμβάσεων, πέφτοντας θύματα της αυταπάτης μιας γρήγορης και εύκολης επικράτησης.
Όπως συνέβη στο Αφγανιστάν και στο Ιράκ, η στρατιωτική υπεροχή δεν αρκεί όταν δεν συνοδεύεται από ένα βιώσιμο πολιτικό σχέδιο για την επόμενη ημέρα. Στην περίπτωση του Ιράν, η προσπάθεια του Αμερικανού προέδρου να επιβάλει τους όρους του αποκλειστικά μέσω αεροπορικής και ναυτικής ισχύος —αποφεύγοντας το πολιτικά μη δημοφιλές μέτρο της αποστολής χερσαίων δυνάμεων— απλώς συντηρεί μια διαρκή κατάσταση φθοράς χωρίς ορατό νικητή.
Τα Στενά του Ορμούζ και η νέα γεωπολιτική κανονικότητα
Η αντιπαράθεση με το Ιράν παρουσιάζει μια θεμελιώδη διαφορά σε σχέση με τους πολέμους κατά της τρομοκρατίας. Εδώ η Ουάσιγκτον δεν αντιμετωπίζει αντάρτικες οργανώσεις, αλλά ένα συγκροτημένο κράτος με ισχυρό οπλοστάσιο και τη δυνατότητα να προκαλέσει παγκόσμιο οικονομικό σοκ. Ο έλεγχος και η παρεμπόδιση της ναυσιπλοΐας στα Στενά του Ορμούζ, από όπου διέρχεται το μεγαλύτερο μέρος του πετρελαίου παγκοσμίως, αποτελεί το ισχυρότερο όπλο της Τεχεράνης.
Η ανάγκη των ΗΠΑ να προστατεύσουν αυτόν τον κρίσιμο θαλάσσιο διάδρομο προμηνύει μια παρατεταμένη και δαπανηρή στρατιωτική παρουσία στην περιοχή. Καθώς τα διακυβεύματα για την Τεχεράνη είναι υπαρξιακά, η αποφασιστικότητά της θα παραμείνει αμείωτη, την ίδια ώρα που η αμερικανική κοινή γνώμη ενδέχεται να κουραστεί από μια ακόμη μακροχρόνια εμπλοκή.
Αν οι δύο πλευρές δεν καταφέρουν να επιστρέψουν στο τραπέζι των διαπραγματεύσεων, το επόμενο βήμα κινδυνεύει να είναι ένας γενικευμένος, ατέρμονος πόλεμος.