Στο φως έρχεται το έντονο διπλωματικό παρασκήνιο των συνομιλιών στην Ελβετία, λίγες ώρες μετά τη συμφωνία ΗΠΑ και Ιράν για τη συνέχιση των διαπραγματεύσεων.
Αν και σημειώθηκε σημαντική πρόοδος, η διαδικασία παραμένει εξαιρετικά εύθραυστη, με τις δύο πλευρές να αναγνωρίζουν ότι τα δύσκολα τώρα ξεκινούν, καθώς μπαίνουν στη φάση των εξειδικευμένων τεχνικών λεπτομερειών.
Βανς: «Μια κλασική συμφωνία Τραμπ» και το σύντομο «μπλόκο»
Ο αντιπρόεδρος των ΗΠΑ και επικεφαλής της αμερικανικής αντιπροσωπείας, Τζέι Ντι Βανς, εξέφρασε την ικανοποίησή του τονίζοντας ότι τέθηκαν επιτυχώς οι βάσεις για μια τελική συμφωνία.
Σύμφωνα με τον ίδιο, η Ουάσινγκτον πέτυχε τέσσερις βασικούς στόχους, με σημαντικότερο τη δέσμευση της Τεχεράνης να δεχθεί επιθεωρητές του Διεθνούς Οργανισμού Ατομικής Ενέργειας (ΔΟΑΕ), γεγονός που χαρακτήρισε ως μεγάλο βήμα προς την αποπυρηνικοποίηση.
Παράλληλα, ανακοίνωσε τη δημιουργία κοινών μηχανισμών για την επιτήρηση της κατάπαυσης του πυρός στον Λίβανο και την αποναρκοθέτηση των Στενών του Ορμούζ, όπου η ναυσιπλοΐα έχει ήδη αρχίσει να αυξάνεται, καταγράφοντας 32 διελεύσεις το τελευταίο 24ωρο υπό τη διευκόλυνση των ΗΠΑ.
Ο Βανς παραδέχθηκε, πάντως, ότι οι διαπραγματεύσεις πέρασαν από κρίση. Οι δηλώσεις του Ντόναλντ Τραμπ από το Καμπ Ντέιβιντ, ο οποίος μέσω του Fox News απείλησε το Ιράν με νέα πλήγματα και κάλεσε τον Ιρανό πρόεδρο να «προσέχει το στόμα του», προκάλεσαν προσωρινή διακοπή στις συνομιλίες, ωστόσο το κλίμα αποκαταστάθηκε.
Οι τρεις όροι του Ιράν και τα μεγάλα «αγκάθια»
Από την πλευρά του, ο εκπρόσωπος του ιρανικού ΥΠΕΞ, Εσμαίλ Μπαγκάι, ξεκαθάρισε ότι η επίτευξη τελικής ειρηνευτικής συμφωνίας εξαρτάται αποκλειστικά από την πρόοδο σε τρία συγκεκριμένα ζητήματα του μνημονίου κατανόησης:
- Τον τερματισμό των στρατιωτικών επιχειρήσεων σε όλα τα μέτωπα, συμπεριλαμβανομένης της αποχώρησης των ισραηλινών δυνάμεων από τον Λίβανο.
- Την απρόσκοπτη εξαγωγή ιρανικού πετρελαίου και πετροχημικών.
- Την αποδέσμευση των παγωμένων περιουσιακών στοιχείων του Ιράν.
Αναλυτές επισημαίνουν ότι το χρονοδιάγραμμα των 60 ημερών είναι εξαιρετικά πιεστικό για να λυθούν δομικά προβλήματα, όπως το δικαίωμα του Ιράν στον εμπλουτισμό ουρανίου και η διαχείριση των υπαρχόντων αποθεμάτων του.
Μάλιστα, ειδικοί τονίζουν ότι η αμερικανική απαίτηση για ρόλο στην αραίωση του ουρανίου θα απαιτούσε την παρουσία περίπου 1.000 Αμερικανών ειδικών στις πιο απόρρητες πυρηνικές εγκαταστάσεις του Ιράν.
Το στρατηγικό δίλημμα του Ισραήλ και ο γρίφος του Λιβάνου
Η συμπερίληψη του Λιβάνου στη συμφωνία περιπλέκει την κατάσταση, καθώς ούτε η Βηρυτός ούτε το Τελ Αβίβ συμμετείχαν στις συνομιλίες της Ελβετίας. Ο Ιρανός ΥΠΕΞ, Αμπάς Αραγτσί, προειδοποίησε ότι ο μηχανισμός παρακολουθήσης στον Λίβανο θα είναι η πρώτη ουσιαστική δοκιμασία της συμφωνίας, την ώρα που ο Μπενιαμίν Νετανιάχου ξεκαθαρίζει ότι ο ισραηλινός στρατός θα παραμείνει στη ζώνη ασφαλείας του νότιου Λιβάνου (που αποτελεί το 6% των λιβανέζικων εδαφών) για όσο κρίνει απαραίτητο.
Πρώην διπλωμάτες και στρατιωτικοί αναλυτές σχολιάζουν ότι η ρύθμιση αυτή φέρνει το Ισραήλ προ στρατηγικού διλήμματος, καθώς αισθάνεται ότι αναγκάζεται να συμμετάσχει σε μια διαδικασία όπου το Ιράν αποκτά εμμέσως δικαίωμα βέτο και αναγνωρίζεται ο περιφερειακός του ρόλος, περιπλέκοντας την επίλυση μιας ήδη σύνθετης εγχώριας σύγκρουσης.