Ένα σταθερό μοτίβο χαρακτηρίζει την προσέγγιση του Ντόναλντ Τραμπ απέναντι στις διεθνείς συμμαχίες: όχι απομονωτισμός ή στρατηγική αποχώρηση, αλλά η μετατροπή τους σε σχέσεις ανταλλαγής, όπου το κόστος και το όφελος τίθενται στο επίκεντρο.
Η λογική αυτή εκδηλώθηκε ήδη από το Παγκόσμιο Οικονομικό Φόρουμ Νταβός, με έμφαση στην «απόδοση» του ΝΑΤΟ, και συνεχίστηκε με πιέσεις προς συμμάχους για ζητήματα όπως η Γροιλανδία και η χρήση στρατιωτικών βάσεων. Κοινός παρονομαστής ήταν η αντίληψη ότι οι συμμαχίες λειτουργούν ως μηχανισμοί ανταλλαγής, όπου η αλληλεγγύη μπορεί να επανατιμολογείται ανάλογα με τις περιστάσεις.
Η κρίση στα Στενά του Ορμούζ αναδεικνύει πλέον με τον πιο σαφή τρόπο αυτή τη λογική. Ο Τραμπ φέρεται να έχει απευθυνθεί σε σειρά χωρών ζητώντας συμμετοχή στην αστυνόμευση της περιοχής, προειδοποιώντας ότι η στάση τους θα επηρεάσει τη μελλοντική αξιοπιστία της Συμμαχίας και αφήνοντας αιχμές ότι η αμερικανική στήριξη δεν είναι δεδομένη.
Η προσέγγιση αυτή αγγίζει τον πυρήνα του ΝΑΤΟ: την αρχή της συλλογικής άμυνας, η οποία βασίζεται στην άνευ όρων εγγύηση υποστήριξης μεταξύ των μελών. Σύμφωνα με την ανάλυση, η μετατροπή αυτής της εγγύησης σε «διαπραγματεύσιμο αγαθό» αλλοιώνει τη φύση της, μετατρέποντάς την από θεμελιώδη δέσμευση σε υπηρεσία που εξαρτάται από πολιτικούς και οικονομικούς όρους.
Παράλληλα, τίθεται ζήτημα νομιμότητας, καθώς η ένταση με το Ιράν δεν ενεργοποιεί τις προβλέψεις συλλογικής άμυνας της Συμμαχίας. Παρά ταύτα, οι ΗΠΑ επιχειρούν να αξιοποιήσουν το θεσμικό βάρος του ΝΑΤΟ για να εξασφαλίσουν στήριξη σε μια κρίση που δεν εμπίπτει στις τυπικές του αρμοδιότητες.
Οι ευρωπαϊκές χώρες βρίσκονται έτσι αντιμέτωπες με ένα διπλό δίλημμα: αφενός τον κίνδυνο εμπλοκής σε μια σύγκρουση που δεν επέλεξαν και αφετέρου τον φόβο ότι ενδεχόμενη άρνηση θα επηρεάσει τη μελλοντική αμερικανική στήριξη σε δικές τους κρίσεις.
Το αποτέλεσμα είναι μια μετατόπιση από τη λογική της συμμαχικής υποχρέωσης προς εκείνη της συμμόρφωσης υπό πίεση. Όπως επισημαίνεται, το διακύβευμα δεν αφορά μόνο τη διαχείριση της κρίσης στον Περσικό Κόλπο, αλλά το ίδιο το μέλλον της Συμμαχίας και τη φύση των εγγυήσεων που τη στηρίζουν.