Καθώς ο πόλεμος στην Ουκρανία δείχνει να έχει εισέλθει σε μια περίοδο στασιμότητας, αυξάνονται οι εκτιμήσεις για το ενδεχόμενο μιας νέας ρωσικής κλιμάκωσης.
Στο επίκεντρο βρίσκεται πλέον το ερώτημα για το πώς θα επιχειρήσει ο Βλαντίμιρ Πούτιν να αντιμετωπίσει το αδιέξοδο στο μέτωπο και εάν θα επιλέξει να ενισχύσει περαιτέρω τη ρωσική πολεμική μηχανή.
Μεταξύ των σεναρίων που εξετάζονται είναι η ανάπτυξη περισσότερων στρατευμάτων, ακόμη και μια νέα μαζική επιστράτευση. Το πιο ανησυχητικό ενδεχόμενο, ωστόσο, αφορά μια πιθανή στρατιωτική ενέργεια εναντίον χώρας-μέλους του ΝΑΤΟ.
Οι εξελίξεις έχουν προκαλέσει έντονη κινητικότητα στις χώρες της ανατολικής πτέρυγας της Συμμαχίας. Εσθονία, Λετονία, Λιθουανία και Πολωνία ενισχύουν τις αμυντικές τους υποδομές, προετοιμαζόμενες ακόμη και για το ενδεχόμενο μιας μεγάλης συμβατικής σύγκρουσης.
Η «ανατολική ασπίδα» απέναντι στη ρωσική απειλή
Κεντρικό ρόλο σε αυτή την προσπάθεια έχει η λεγόμενη «ανατολική ασπίδα», ένα εκτεταμένο πλέγμα αμυντικών έργων και εμποδίων κατά μήκος των ανατολικών συνόρων του ΝΑΤΟ.
Στο πλαίσιο αυτό ενισχύονται γέφυρες, κατασκευάζονται αντιαρματικές τάφροι και τοποθετούνται εμπόδια, μεταξύ των οποίων και τα αποκαλούμενα «δόντια του δράκου». Παράλληλα δημιουργούνται οχυρωμένες θέσεις, καταφύγια και αμυντικές γραμμές.
Στο πλαίσιο αυτό ενισχύονται γέφυρες, κατασκευάζονται αντιαρματικές τάφροι και τοποθετούνται εμπόδια, μεταξύ των οποίων και τα αποκαλούμενα «δόντια του δράκου». Παράλληλα δημιουργούνται οχυρωμένες θέσεις, καταφύγια και αμυντικές γραμμές.
Ο σχεδιασμός προβλέπει διαδοχικά επίπεδα άμυνας. Στην πρώτη ζώνη βρίσκονται φράχτες και άλλα εμπόδια, ενώ ακολουθούν αντιαρματικές τάφροι, συρματοπλέγματα και κατασκευές που μπορούν να ανακόψουν την κίνηση τεθωρακισμένων. Σε πιο πίσω θέσεις προβλέπονται χαρακώματα, θέσεις μάχης και καταφύγια για το προσωπικό.
Η εμπειρία από την Ουκρανία έχει διαδραματίσει σημαντικό ρόλο σε αυτή την προετοιμασία, καθώς οι αμυντικές γραμμές και οι οχυρώσεις έχουν αποδειχθεί καθοριστικές στις επιχειρήσεις. Η διαφορά, όμως, είναι ότι στις χώρες της Βαλτικής και στην Πολωνία τα συγκεκριμένα έργα κατασκευάζονται σε περίοδο ειρήνης.
Πρόκειται για μια εικόνα που παραπέμπει σε προηγούμενες δεκαετίες και καταδεικνύει πόσο έχει αλλάξει το περιβάλλον ασφαλείας στην Ευρώπη. Ακόμη και κατά την περίοδο του Ψυχρού Πολέμου, μια τόσο εμφανής προετοιμασία για μεγάλης κλίμακας συμβατικό πόλεμο δεν ήταν συνηθισμένη.
Σενάρια για νέα ρωσική επίθεση
Οι πληροφορίες που εξετάζονται από δυτικές πλευρές τροφοδοτούν τις ανησυχίες ότι η Μόσχα θα μπορούσε να επιχειρήσει μια νέα κίνηση για να ξεπεράσει το αδιέξοδο στην Ουκρανία.
Ένα από τα σενάρια αφορά νέα μαζική επιστράτευση, με εκτιμήσεις για 300.000 έως 600.000 άνδρες, οι οποίοι θα μπορούσαν να εκπαιδευτούν και να αξιοποιηθούν σε νέες επιθετικές επιχειρήσεις.
Ένα πιθανό επιχειρησιακό σχέδιο θα μπορούσε να περιλαμβάνει τη δημιουργία νέου βόρειου άξονα στο ουκρανικό μέτωπο, με κατεύθυνση προς το Κίεβο, με στόχο την παράκαμψη των ισχυρών αμυντικών γραμμών που έχουν διαμορφωθεί στα υπάρχοντα μέτωπα.
Οι συνεχιζόμενες επιθέσεις εναντίον της ουκρανικής πρωτεύουσας ενισχύουν, σύμφωνα με τις σχετικές εκτιμήσεις, τους φόβους για πιθανή προετοιμασία μιας ευρύτερης επιχείρησης.
Το πιο ανησυχητικό σενάριο για το ΝΑΤΟ
Το δεύτερο και σαφώς πιο επικίνδυνο σενάριο αφορά πιθανή ρωσική επιθετική ενέργεια σε έδαφος κράτους-μέλους του ΝΑΤΟ, με την Εσθονία, τη Λετονία και τη Λιθουανία να θεωρούνται ιδιαίτερα εκτεθειμένες λόγω της περιορισμένης στρατηγικής τους έκτασης.
Παρά την παρουσία συμμαχικών δυνάμεων, οι τρεις χώρες διαθέτουν περιορισμένο βάθος για να απορροφήσουν μια μεγάλης κλίμακας συμβατική επίθεση. Γι' αυτό και οι αμυντικές προετοιμασίες έχουν περάσει πλέον από τη θεωρία στην πράξη.
Η κατασκευή τάφρων, οχυρώσεων, αντιαρματικών εμποδίων και καταφυγίων αποτυπώνει την προσπάθεια των χωρών της ανατολικής πτέρυγας να προετοιμαστούν για ένα ενδεχόμενο που μέχρι πριν από λίγα χρόνια φαινόταν εξαιρετικά μακρινό: έναν μεγάλης κλίμακας συμβατικό πόλεμο στην ευρωπαϊκή ήπειρο.
Η Ευρώπη επανέρχεται έτσι σε πρακτικές στρατιωτικής προετοιμασίας που παραπέμπουν στον 20ό αιώνα. Τα χαρακώματα και τα «δόντια του δράκου» δεν αποτελούν πλέον μόνο κατάλοιπα παλαιότερων πολέμων, αλλά μέρος ενός σύγχρονου σχεδιασμού αποτροπής, με την ελπίδα ότι δεν θα χρειαστεί ποτέ να χρησιμοποιηθούν σε πραγματική σύγκρουση.