Δύο εβδομάδες μετά την ισραηλινή αεροπορική επιδρομή σε στρατιωτική βάση στη βόρεια Συρία, με την οποία το Τελ Αβίβ επιχείρησε να θέσει όρια στην περαιτέρω μετακίνηση τουρκικών δυνάμεων προς τον νότο, η Άγκυρα προχώρησε τελικά σε μια κίνηση που θεωρείται ιδιαίτερα σημαντική, χωρίς να υπάρξει άμεση ισραηλινή στρατιωτική αντίδραση.
Το τουρκικό Πολεμικό Ναυτικό μετακινήθηκε το Σαββατοκύριακο στην περιοχή του Ντέιρ εζ-Ζορ, στη νοτιοανατολική Συρία, προκειμένου να συμβάλει στην κατασκευή προσωρινής πλωτής γέφυρας στον Ευφράτη για τη διευκόλυνση της μετακίνησης αμάχων.
Τούρκοι στρατιώτες, σε συνεργασία με τις συριακές δυνάμεις, ολοκλήρωσαν σε σύντομο χρονικό διάστημα την εγκατάσταση της πλωτής γέφυρας. Στην περιοχή υψώθηκαν οι σημαίες της Τουρκίας και της Συρίας, ενώ η κατασκευή δοκιμάστηκε με τη διέλευση τουρκικών τεθωρακισμένων οχημάτων. Παράλληλα, σύμφωνα με πηγές που επικαλείται το Middle East Eye, τουρκικά drones πετούσαν πάνω από την περιοχή για την προστασία των στρατευμάτων.
Η τουρκική παρουσία στο Ντέιρ εζ-Ζορ, περίπου 180 χιλιόμετρα νότια των τουρκικών συνόρων, αποκτά ιδιαίτερη σημασία μετά τις πρόσφατες προειδοποιήσεις του Μπενιαμίν Νετανιάχου.
Ο Ισραηλινός πρωθυπουργός είχε δηλώσει ότι το Ισραήλ δεν θα ανεχθεί την εδραίωση τουρκικής στρατιωτικής παρουσίας στη Συρία και τη σταδιακή μετακίνησή της προς τα νότια, υποστηρίζοντας ότι μια τέτοια εξέλιξη θα μπορούσε να απειλήσει την ασφάλεια του Ισραήλ.
Μετά από εντολή του Νετανιάχου, το Ισραήλ είχε πλήξει την αεροπορική βάση Αμπού αλ-Ντουχούρ στη βόρεια Συρία, περίπου 70 χιλιόμετρα από τα τουρκικά σύνορα. Ισραηλινοί αξιωματούχοι είχαν υποστηρίξει τότε ότι η Τουρκία σχεδίαζε να εγκαταστήσει δυνάμεις στη συγκεκριμένη βάση, κάτι που είχαν διαψεύσει τόσο η Άγκυρα όσο και η Δαμασκός, αλλά και ο Αμερικανός απεσταλμένος Τομ Μπάρακ.
Ισραηλινή στρατιωτική κινητικότητα στη νότια Συρία
Την ίδια στιγμή, ωστόσο, η ισραηλινή στρατιωτική δραστηριότητα στη νότια Συρία συνεχίζεται, με νέες κινήσεις να καταγράφονται στην επαρχία Νταράα.
Σύμφωνα με αναφορά του συριακού τηλεοπτικού σταθμού Alikhbariah, ισραηλινές στρατιωτικές δυνάμεις εισήλθαν στην ύπαιθρο της Νταράα. Κατά την ίδια πηγή, φάλαγγα περίπου 10 στρατιωτικών οχημάτων προχώρησε στο χωριό Τζαμλάχ, όπου οι ισραηλινές δυνάμεις ανέπτυξαν προσωπικό μέσα σε κατοικημένες περιοχές.
Νωρίτερα, σύμφωνα πάντα με τη συγκεκριμένη αναφορά, είχαν καταγραφεί πυρά από το ισραηλινό στρατόπεδο Αλ Τζαζίρα προς την κατεύθυνση κατοικιών στο χωριό Μααρίγια.
Οι νέες κινήσεις εντάσσονται σε ένα ευρύτερο σκηνικό αυξημένης στρατιωτικής παρουσίας και συνοριακών επεισοδίων στη νότια Συρία. Τις προηγούμενες ημέρες είχε καταγραφεί επίσης ισραηλινή επιχείρηση έρευνας σε κατοικία στο χωριό Ταράντζα, στην επαρχία Κουνέιτρα.
Οι εξελίξεις αποκτούν πρόσθετη σημασία καθώς σημειώνονται ενώ βρίσκονται σε εξέλιξη διπλωματικές επαφές με στόχο την αποκλιμάκωση.
Στις 23 Αυγούστου, συριακή αντιπροσωπεία υπό τον υπουργό Εξωτερικών Ασάαντ αλ-Σαϊμπάνι συναντήθηκε στην Ιορδανία με Ισραηλινούς αξιωματούχους, σε συνομιλίες που πραγματοποιήθηκαν με αμερικανική διαμεσολάβηση. Στο επίκεντρο βρέθηκε η δημιουργία μηχανισμών για τον περιορισμό των στρατιωτικών ενεργειών και η επίτευξη μιας ευρύτερης συμφωνίας ασφαλείας.
Παράλληλα, ο Σύρος πρόεδρος Αχμάντ αλ-Σάραα είχε δηλώσει στις 26 Ιουλίου ότι η Δαμασκός διαπραγματεύεται ένα πλαίσιο ασφαλείας που θα μπορούσε να αποτελέσει τη βάση για ευρύτερη διευθέτηση, διατηρώντας ταυτόχρονα τις συριακές αξιώσεις επί των Υψιπέδων του Γκολάν.
Άγκυρα και Τελ Αβίβ δοκιμάζουν τα όρια
Η ταυτόχρονη δραστηριότητα Τουρκίας και Ισραήλ αναδεικνύει τη σύνθετη κατάσταση που διαμορφώνεται στη Συρία, όπου οι δύο χώρες διευρύνουν τις στρατιωτικές τους δυνατότητες σε διαφορετικές ζώνες της χώρας.
Η κατάσταση στη συροϊσραηλινή μεθόριο παραμένει ιδιαίτερα ρευστή μετά τις πολιτικές αλλαγές στη Δαμασκό στα τέλη του 2024. Το Ισραήλ υποστηρίζει ότι η συμφωνία του 1974 για την αποδέσμευση των δυνάμεων δεν ανταποκρίνεται πλέον στις σημερινές συνθήκες και έχει επεκτείνει τη στρατιωτική του παρουσία στη ζώνη ασφαλείας και σε στρατηγικές τοποθεσίες, μεταξύ άλλων στη συριακή πλευρά του Όρους Ερμών.
Την ίδια ώρα, η τουρκική στρατιωτική παρουσία επεκτείνεται προς το εσωτερικό της Συρίας, δημιουργώντας νέα δεδομένα για την ισορροπία δυνάμεων.
Ποια είναι η πραγματική «κόκκινη γραμμή» του Ισραήλ;
Η ισραηλινή ερευνήτρια Κάρμιτ Βαλενσί, από το Institute for National Security Studies (INSS), εκτιμά ότι το Τελ Αβίβ βρίσκεται πλέον υπό μεγαλύτερη πίεση να επιδείξει αυτοσυγκράτηση απέναντι στην Τουρκία.
Όπως σημειώνει, η Ουάσινγκτον έχει καταστήσει σαφές ότι επιδιώκει να αποτρέψει μια άμεση ισραηλινοτουρκική κλιμάκωση στη Συρία και εργάζεται για τη δημιουργία μηχανισμού αποσυμπίεσης μεταξύ Ισραήλ, Τουρκίας και Συρίας.
Κατά την ίδια, η εξέλιξη στο Ντέιρ εζ-Ζορ δείχνει ότι η απλή μετακίνηση τουρκικών δυνάμεων προς τον νότο δεν αποτελεί από μόνη της την πραγματική «κόκκινη γραμμή» του Ισραήλ. Το μεγαλύτερο ενδιαφέρον του Τελ Αβίβ φαίνεται να επικεντρώνεται στο είδος των στρατιωτικών δυνατοτήτων που εγκαθιστά η Τουρκία στη Συρία.
Στο επίκεντρο βρίσκονται συστήματα αεράμυνας, ραντάρ, δυνατότητες ηλεκτρονικού πολέμου και διοίκησης και ελέγχου, καθώς και η μεταφορά προηγμένων οπλικών συστημάτων.
Με άλλα λόγια, η ισραηλινή ανησυχία δεν αφορά αποκλειστικά το πόσο νότια θα κινηθούν οι τουρκικές δυνάμεις, αλλά κυρίως το τι στρατιωτικές υποδομές θα εγκαταστήσουν.
Νέα ισορροπία στη Συρία
Ορισμένα ισραηλινά δημοσιεύματα είχαν υποστηρίξει ότι το Τελ Αβίβ ανησυχούσε ιδιαίτερα για το ενδεχόμενο ανάπτυξης τουρκικών συστημάτων αεράμυνας στη βάση Αμπού αλ-Ντουχούρ. Μια τέτοια εξέλιξη θα μπορούσε να ενισχύσει την ικανότητα της Άγκυρας να παρακολουθεί τις κινήσεις της ισραηλινής Πολεμικής Αεροπορίας πάνω από τη Συρία.
Ωστόσο, ανάλυση του INSS εκτιμά ότι η ανάπτυξη τουρκικών ραντάρ, συστημάτων ηλεκτρονικού πολέμου ή αεράμυνας στη βόρεια Συρία δεν θα περιόριζε ουσιαστικά την επιχειρησιακή ελευθερία του Ισραήλ στον συριακό εναέριο χώρο, καθώς παρόμοιες δυνατότητες μπορούν ήδη να αναπτυχθούν από τη νότια Τουρκία ή τη βόρεια Κύπρο.
Ανάλογη εκτίμηση διατυπώνεται και για τη θάλασσα, καθώς μια περιορισμένη τουρκική παρουσία στις συριακές ακτές δεν θεωρείται από μόνη της ικανή να αλλάξει δραστικά την ισορροπία δυνάμεων στην ανατολική Μεσόγειο.
Το σκηνικό, πάντως, παραμένει ιδιαίτερα εύθραυστο. Η Τουρκία διευρύνει την παρουσία της στη Συρία, το Ισραήλ συνεχίζει τις επιχειρήσεις του στα νότια και οι ΗΠΑ επιχειρούν να αποτρέψουν μια ευθεία σύγκρουση μεταξύ των δύο περιφερειακών δυνάμεων.
Η εξέλιξη αυτή δημιουργεί ένα νέο γεωπολιτικό τρίγωνο στη Συρία, όπου η τουρκική στρατιωτική παρουσία και οι ισραηλινές επιχειρήσεις συνυπάρχουν πλέον σε ένα ολοένα πιο περίπλοκο περιβάλλον ασφαλείας.