Την άμεση κινητοποίηση της Εισαγγελίας Πρωτοδικών Αθηνών προκάλεσε το εκτεταμένο μπλακ άουτ στο FIR Αθηνών, που σημειώθηκε χθες και προκάλεσε σοβαρές αναταράξεις στη λειτουργία των ελληνικών αεροδρομίων. Με εντολή του προϊσταμένου της Εισαγγελίας, Αριστείδη Κορέα, διατάχθηκε κατεπείγουσα προκαταρκτική εξέταση, η οποία ανατέθηκε στο Τμήμα Δίωξης Ηλεκτρονικού Εγκλήματος.
Στο επίκεντρο της έρευνας βρίσκεται το ενδεχόμενο τέλεσης του αδικήματος των επικίνδυνων παρεμβάσεων στη συγκοινωνία αεροσκαφών, καθώς και η διερεύνηση της προέλευσης των προβλημάτων που καταγράφηκαν σχεδόν σε όλες τις συχνότητες του FIR Αθηνών.
Την ίδια ώρα, τα μέχρι στιγμής στοιχεία που εξετάζουν οι αρμόδιες υπηρεσίες του υπουργείου Υποδομών και Μεταφορών συγκλίνουν στο συμπέρασμα ότι το περιστατικό οφείλεται σε σοβαρή τεχνική δυσλειτουργία και όχι σε εξωτερική απειλή. Παρότι αρχικά υπήρξαν αναφορές για «παρεμβολές», αφήνοντας ανοιχτό ακόμη και το σενάριο κυβερνοεπίθεσης, οι ενδελεχείς έλεγχοι –μέσω πτήσεων επιτήρησης συχνοτήτων και ανάλυσης καταγραφών και φασμάτων– δεν ανέδειξαν ίχνη εξωτερικής παρέμβασης.
Σύμφωνα με τις ίδιες πηγές, οι ελεγκτές εναέριας κυκλοφορίας μπορούσαν να λαμβάνουν μηνύματα από τα αεροσκάφη, αλλά αντιμετώπιζαν σοβαρό πρόβλημα στη μετάδοση των οδηγιών τους, στοιχείο που ενισχύει την εκτίμηση ότι η βλάβη εντοπίζεται εντός του ίδιου του συστήματος επικοινωνιών.
Μεταξύ των επικρατέστερων σεναρίων περιλαμβάνεται αστοχία στην τηλεπικοινωνιακή υποδομή, η οποία βασίζεται σε μισθωμένα κυκλώματα για τη μεταφορά ήχου και δεδομένων. Πληροφορίες αναφέρουν ότι είχαν προηγηθεί τεχνικές παρεμβάσεις σε συγκεκριμένο δίκτυο, οι οποίες ενδέχεται να προκάλεσαν δυσλειτουργία ή ασυμβατότητα. Ιδιαίτερη ανησυχία προκαλεί το γεγονός ότι πρόκειται για κρίσιμες υποδομές με περιορισμένη εφεδρεία.
Τα προβλήματα, μάλιστα, δεν περιορίστηκαν στις ραδιοσυχνότητες του ελέγχου εναέριας κυκλοφορίας, αλλά επεκτάθηκαν και στο τηλεπικοινωνιακό δίκτυο των κεντρικών υπηρεσιών της Υπηρεσίας Πολιτικής Αεροπορίας, με αναφορές για πλήρη απουσία τηλεφωνικών και διαδικτυακών επικοινωνιών επί ώρες.
Παράλληλα, αρμόδιες πηγές επισημαίνουν ότι ο εξοπλισμός της ΥΠΑ είναι σε μεγάλο βαθμό πεπαλαιωμένος και χωρίς επαρκή εφεδρικά συστήματα, γεγονός που καθιστά τον εκσυγχρονισμό του επιτακτικό αλλά χρονοβόρο. Όπως τονίζεται, απαιτείται συνολική αναβάθμιση και όχι αποσπασματικές παρεμβάσεις, με χρονικό ορίζοντα τουλάχιστον δύο ετών.
Η ΥΠΑ ενεργοποίησε άμεσα τα πρωτόκολλα ασφαλείας, περιορίζοντας δραστικά τις πτήσεις και προχωρώντας, όπου κρίθηκε απαραίτητο, σε προσωρινή αναστολή τους, μέτρα που διασφάλισαν την ασφάλεια των πτήσεων αλλά ανέδειξαν τις χρόνιες αδυναμίες του συστήματος.
Αξίζει να σημειωθεί ότι η Πολεμική Αεροπορία δεν επηρεάστηκε, καθώς διαθέτει απολύτως ανεξάρτητο και αυτόνομο σύστημα ελέγχου εναέριας κυκλοφορίας, χωρίς τεχνική διασύνδεση με το πολιτικό σύστημα της ΥΠΑ.
Η έρευνα συνεχίζεται, με τις αρχές να υπογραμμίζουν ότι το ζητούμενο δεν είναι μόνο η πλήρης διαλεύκανση των αιτιών, αλλά και η λήψη ουσιαστικών μέτρων ώστε να αποτραπεί επανάληψη παρόμοιων περιστατικών, που θα μπορούσαν να έχουν σοβαρές επιπτώσεις τόσο στις αερομεταφορές όσο και στη διεθνή εικόνα της χώρας.
Στο μεταξύ, έχει ήδη τεθεί σε εφαρμογή πλέγμα άμεσων παρεμβάσεων για την ενίσχυση της αξιοπιστίας των συστημάτων, ενώ προχωρά και το ευρύτερο Σχέδιο Δράσης για τον εκσυγχρονισμό της αεροναυτιλίας έως το 2028, σε συνεργασία με ευρωπαϊκούς οργανισμούς.
Ιδιαίτερα αιχμηρή ήταν η αντίδραση της Ένωσης Ελεγκτών Εναέριας Κυκλοφορίας Ελλάδας, η οποία χαρακτήρισε το περιστατικό πρωτοφανές και με σαφή συστημικά αίτια, αποδίδοντάς το στη χρόνια υποβάθμιση και ανεπαρκή συντήρηση του εξοπλισμού. Οι ελεγκτές προειδοποιούν ότι χωρίς ουσιαστικές αναβαθμίσεις δεν μπορούν να εγγυηθούν την ομαλή λειτουργία του συστήματος στο μέλλον, αφήνοντας ανοιχτό το ενδεχόμενο αποχής από υπερεργασία την επερχόμενη θερινή περίοδο.