Τις ραγδαίες εξελίξεις στη Συρία και τη Γάζα βρέθηκαν στο επίκεντρο της τηλεφωνικής συνομιλίας που είχαν την Τρίτη ο Τούρκος πρόεδρος Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν και ο πρόεδρος των Ηνωμένων Πολιτειών Ντόναλντ Τραμπ, σε μια χρονική συγκυρία έντονων ανακατατάξεων στη Μέση Ανατολή.
Η επικοινωνία πραγματοποιήθηκε λίγο μετά την ανακοίνωση της συριακής κυβέρνησης, η οποία στηρίζεται από την Άγκυρα, για κατάπαυση του πυρός με τις κουρδικές Συριακές Δημοκρατικές Δυνάμεις (SDF), βασικούς συμμάχους των ΗΠΑ, έπειτα από πολυήμερες συγκρούσεις στο βορειοανατολικό τμήμα της χώρας.
Σε ανακοίνωσή της, η τουρκική προεδρία υπογράμμισε ότι ο Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν τόνισε στον Αμερικανό ομόλογό του πως η Άγκυρα παρακολουθεί στενά τις εξελίξεις στη Συρία, επισημαίνοντας ότι η ενότητα, η πολιτική συνοχή και η εδαφική ακεραιότητα της χώρας αποτελούν ζητήματα υψίστης σημασίας για την Τουρκία. Από την πλευρά του, ο Ντόναλντ Τραμπ έκανε λόγο για μια «πολύ καλή τηλεφωνική επικοινωνία», χωρίς να υπεισέλθει σε λεπτομέρειες.
Την ίδια ώρα, η Δαμασκός προχώρησε σε κατάληψη εδαφών στα βορειοανατολικά και έδωσε στις SDF προθεσμία τεσσάρων ημερών για να αποδεχθούν συμφωνία που προβλέπει την ενσωμάτωσή τους στον κρατικό μηχανισμό. Οι Ηνωμένες Πολιτείες, βασικός υποστηρικτής των κουρδικών δυνάμεων, ανακοίνωσαν ότι η φύση της συνεργασίας τους μεταβάλλεται μετά την αλλαγή ηγεσίας στη Συρία.
Κατά τη διάρκεια της συνομιλίας, οι δύο ηγέτες συζήτησαν επίσης για την αντιμετώπιση του Ισλαμικού Κράτους, καθώς και για την κατάσταση των κρατουμένων σε συριακές φυλακές. Η Άγκυρα θεωρεί τις Συριακές Δημοκρατικές Δυνάμεις τρομοκρατική οργάνωση, λόγω των δεσμών τους με το PKK, το οποίο εδώ και δεκαετίες διεξάγει ένοπλο αγώνα κατά του τουρκικού κράτους. Στο πλαίσιο της ειρηνευτικής διαδικασίας, η Τουρκία επιμένει στη διάλυση και τον αφοπλισμό του PKK και των οργανώσεων που συνδέονται με αυτό.
Ως βασικός εξωτερικός υποστηρικτής της νέας συριακής κυβέρνησης, η Τουρκία έχει επανειλημμένα χαιρετίσει τις κινήσεις της Δαμασκού κατά των κουρδικών δυνάμεων, ζητώντας την πλήρη ενσωμάτωσή τους στις δομές του συριακού κράτους.
Γάζα και «Συμβούλιο Ειρήνης»
Στο ίδιο τηλεφώνημα, ο Ερντογάν διαβεβαίωσε τον Τραμπ ότι η Τουρκία θα συνεχίσει τον συντονισμό με την Ουάσιγκτον για τη Γάζα, ενώ τον ευχαρίστησε για την πρόσκληση συμμετοχής στην «Επιτροπή Ειρήνης της Γάζας», όπως ανέφερε η τουρκική προεδρία. Η Άγκυρα εξετάζει ακόμη αν και πώς θα συμμετάσχει στην πρωτοβουλία, με τον Τούρκο πρόεδρο να αναμένεται να λάβει σύντομα τις τελικές αποφάσεις.
Υπενθυμίζεται ότι ψήφισμα του Συμβουλίου Ασφαλείας του ΟΗΕ, που εγκρίθηκε στα μέσα Νοεμβρίου, προβλέπει τη σύσταση της Επιτροπής και τη δημιουργία διεθνούς δύναμης σταθεροποίησης στη Γάζα. Η εύθραυστη εκεχειρία που ξεκίνησε τον Οκτώβριο, βάσει σχεδίου του Ντόναλντ Τραμπ και με τη συναίνεση Ισραήλ και Χαμάς, εξακολουθεί να δοκιμάζεται, με εκατοντάδες νεκρούς εκατέρωθεν να έχουν καταγραφεί έκτοτε.
Η Τουρκία έχει κατηγορήσει το Ισραήλ για «γενοκτονία» στη Γάζα, θέση που έχει οδηγήσει σε έντονη διπλωματική αντιπαράθεση, ενώ το Τελ Αβίβ έχει απορρίψει επανειλημμένα οποιονδήποτε ρόλο της Άγκυρας στην περιοχή.
Σύμφωνα με το σχέδιο Τραμπ, η Επιτροπή Ειρήνης αρχικά θα εποπτεύει την προσωρινή διακυβέρνηση της Γάζας, με τον ρόλο της να διευρύνεται στη συνέχεια για τη διαχείριση συγκρούσεων σε παγκόσμιο επίπεδο. Η προοπτική αυτή έχει προκαλέσει έντονες αντιδράσεις, με ειδικούς στα ανθρώπινα δικαιώματα να μιλούν για δομές που θυμίζουν αποικιακά μοντέλα διακυβέρνησης και διπλωμάτες να εκφράζουν φόβους ότι υπονομεύεται ο ρόλος του ΟΗΕ.
Στο υπό διαμόρφωση Συμβούλιο έχουν ήδη διοριστεί από τον Λευκό Οίκο πρόσωπα-κλειδιά, όπως ο Αμερικανός υπουργός Εξωτερικών Μάρκο Ρούμπιο, ο πρώην πρωθυπουργός της Βρετανίας Τόνι Μπλερ και ο Τζάρεντ Κούσνερ, στενός συνεργάτης και γαμπρός του Ντόναλντ Τραμπ, γεγονός που ενισχύει τις επιφυλάξεις για τον χαρακτήρα και τις πραγματικές επιδιώξεις της πρωτοβουλίας.